--- title: "Çıkarma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cikarma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Çıkarma **Kısaca:** Çıkarma, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.67 · çıkarılma ile: Derneğin, tek taraflı bir beyanla üyelik ilişkisini ileriye etkili olarak sona erdirmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-67) - TTK m.254 · ortağın iflası: Diğer ortakların, müflis ortağın şirket ortaklığına son vermek için aldığı karar ve bunun uygulanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-254) - 2547 s. K. m.54 · öğrencilerin disiplin işleri: Öğrencinin öğrencilikten çıkarılması ve çıkarıldığı yükseköğretim kurumuna bir daha alınmamasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-54) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.67 – 3. Çıkarılma ile (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-67#f2): Derneğin, tek taraflı bir beyanla üyelik ilişkisini ileriye etkili olarak sona erdirmesidir. Üyenin rızası aranmaz; karar üyeye ulaştığında hüküm doğurur. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.254 – 2. Ortağın iflası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-254): Diğer ortakların, müflis ortağın şirket ortaklığına son vermek için aldığı karar ve bunun uygulanmasıdır. Ortağın iflası çıkarmanın kendiliğinden sonucu değildir, ayrıca bir karar gerekir. ### Yükseköğretim Kanunu - Yükseköğretim Kanunu m.54 – Öğrencilerin disiplin işleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-54#f1-d): Öğrencinin öğrencilikten çıkarılması ve çıkarıldığı yükseköğretim kurumuna bir daha alınmamasıdır. En ağır disiplin cezası olup yalnızca fıkra (1)(d) bendinde sayılan eylemler için verilebilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Sebep gösterilmeksizin çıkarma / sebep gösterilerek çıkarma** (TMK m.67): Tüzük sebep göstermeden çıkarma yetkisi veriyorsa, karar sebebin yerindeliği yönünden tartışılamaz. Tüzükte belirtilen sebebe dayanan çıkarmada da sebep gösterilmiş olur ve itiraz sebebin haklılığına ilişkin olamaz. Her iki durumda da sebebin yerindeliği itiraz konusu yapılamaz; sebebin varlığı ve usul ise tartışılabilir. - **Yerinden çıkarma / yerinden oynatma / tanınmaz hâle getirme / izinsiz yer değiştirme** (155 s. K. m.1): Fiilin işaretin fiziksel konumunu kesin olarak değiştirmesi (çıkarma, oynatma, yer değiştirme) durumu. İşaretin yerinde kalmakla birlikte okunamaz veya işlevsiz hâle getirilmesi (tanınmaz kılma) durumu. Maddede dört fiil alternatif olarak sayılmıştır; herhangi biri gerçekleşmesi yeterlidir ve tek bir cezayı doğurur. - **İki tam yıl içinde elden çıkarma / üç ila dört yıl içinde elden çıkarma** (GVK m.17): İktisap tarihinden itibaren iki tam yıl içinde yapılan elden çıkarma. Üç ila dört yıl içinde yapılan elden çıkarma. İlk halde istisna edilen verginin tamamı, ikinci halde %75'i gecikme faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir. - **Üç ila dört yıl / beş ila altı yıl içinde elden çıkarma** (GVK m.17): İktisap tarihinden sonra üç ila dört yıl arasında yapılan elden çıkarma. İktisap tarihinden sonra beş ila altı yıl arasında yapılan elden çıkarma. Üç ila dört yıl arasında istisna edilen verginin %75'i, beş ila altı yıl arasında %25'i geri alınır; altı yılı aşan elden çıkarmada madde bir geri alma öngörmez. - **Zamanaşımı başlangıcı: iktisap / elden çıkarma** (GVK m.17): Vergi alınamayan dönemler için zamanaşımının pay senedinin elden çıkarıldığı tarihi izleyen takvim yılı başından başlaması. Genel vergi zamanaşımının alınamayan verginin doğduğu tarihten işlemeye başlaması. Madde, geri alınacak verginin zamanaşımını elden çıkarma yılına bağlar; genel başlangıç kuralından ayrılır. - **Gayrimenkul elden çıkarma / menkul mal ve hak elden çıkarma** (GVK m.101): Gayrimenkul elden çıkarmasından doğan kazançta bildirim yeri gayrimenkulün bulunduğu yerdir (bent 1). Menkul mal ve hak elden çıkarmasından doğan kazançta bildirim yeri mal ve hakların Türkiye'de elden çıkarıldığı yerdir (bent 2). Bildirim yetkili vergi dairesi, varlığın türüne göre belirlenir. ## İlgili konular - Sona ermesi ve organlar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/sona-ermesi-ve-organlar - Hükümleri ve ortakların şirketten ayrılması (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/hukumleri-ve-ortaklarin-sirketten-ayrilmasi ## Örnek kararlar - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/2841 E., 2025/1683 K., 17.09.2025 — ilgili: 2547 s. K. m.54 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/3114 E., 2025/1684 K., 17.09.2025 — ilgili: 2547 s. K. m.54 ## İlgili terimler [Disiplin suçu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-sucu) · [Disiplin amiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-amiri) · [Tekerrür](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tekerrur) · [Haklı sebep](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakli-sebep) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.