--- title: "Çocuk nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cocuk" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Çocuk **Kısaca:** Çocuk, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.6 · tanımlar: Henüz on sekiz yaşını doldurmamış kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-6) - 5717 s. K. m.3 · tanımlar: On altı yaşını tamamlamamış kişilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5717-sayili-uluslararasi-cocuk-kacirmanin-hukuki-yon-ve-kapsamina-dair-kanun/madde-3) - 6552 s. K. m.71: Hangi grubun hangi koşulla çalıştırılabileceği yaş ve eğitim durumuna bağlıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6552-sayili-is-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-ile/madde-71) ## Kanuna göre anlamı - **5395 s. K. m.3/1-a** (Çocuk Koruma Kanunu): Daha erken yaşta ergin olsa bile, onsekiz yaşını doldurmamış kişiyi; bu kapsamda — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5395-sayili-cocuk-koruma-kanunu/madde-3#f1-a - **5717 s. K. m.3/1-c** (Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun): Onaltı yaşını tamamlamamış kişileri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5717-sayili-uluslararasi-cocuk-kacirmanin-hukuki-yon-ve-kapsamina-dair-kanun/madde-3#f1-c - **6458 s. K. m.3/1-e** (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu): Henüz on sekiz yaşını doldurmamış ve ergin olmamış kişiyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6458-sayili-yabancilar-ve-uluslararasi-koruma-kanunu/madde-3#f1-e ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.6 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-6#f1-b): Henüz on sekiz yaşını doldurmamış kişidir. Yaş, fiil anına göre belirlenir ve yalnızca bu eşik esas alınır. - TCK m.226 – Müstehcenlik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-226#f3): Maddenin birinci fıkrasında korunan kişi olarak yer alır. Kavramın kapsamı, ilgili fıkraların ifadesine ve korunan kişinin yaşına göre belirlenir. - TCK m.229 – Dilencilik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-229#f1): Maddenin ilk mağdur grubunu oluşturan, yaşı nedeniyle korunan kişidir. Madde metninde yaş sınırı belirtilmemiştir. - TCK m.231 – Çocuğun soybağını değiştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-231#f2): Madde metninde tanımlanmamıştır; TCK m.6 ile ilişkilendirilmekte birlikte, soybağı değiştirilebilecek yaşta olan çocuk anlaşılır. ### Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun - Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5717-sayili-uluslararasi-cocuk-kacirmanin-hukuki-yon-ve-kapsamina-dair-kanun/madde-3#f1-c): On altı yaşını tamamlamamış kişilerdir. Sözleşmenin uygulandığı yaş sınırı bu tanımla belirlenir. ### İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun - İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun m.71 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6552-sayili-is-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-ile/madde-71): Maddede yaş ölçütüyle ayrılan iki grup vardır: 15 yaşını doldurmamış olanlar ve 14 yaşını doldurmamış ya da okula devam eden olanlar. Hangi grubun hangi koşulla çalıştırılabileceği yaş ve eğitim durumuna bağlıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Birinci fıkra (çocuğa veriş) / Birinci fıkra (çocuk olmayan kişiye satış)** (TCK m.226): Birinci fıkranın (a) bendi çocuğa doğrudan verilmeyi veya içeriğinin gösterilmesini kapsar. (c) ve (d) bentleri ise erişkinlere yönelik satış ve kiralama biçimlerini düzenler. (d) bendinde ürünler yalnız satışa mahsus alışveriş yerlerinde erişkinlere satılabilir; bu yer dışında satış suç oluşturur. - **Çocuk mağdur / beden veya ruh bakımından kendini idare edemeyen mağdur** (TCK m.229): Çocuk, yaşı nedeniyle korunur ve kendini idare edememesi aranmadan mağdur olabilir. Yetişkin mağdurda kendini idare edemeyecek durumun beden veya ruh bakımından bulunması aranır. Çocuk bakımından ayrıca bir sağlık durumu araştırılmaz; yetişkin bakımından durumun varlığı ispat edilmelidir. - **14 yaşını doldurmamış veya okula devam eden çocuk / zorunlu eğitimini tamamlamış ve örgün eğitime devam etmeyen 15 yaşını doldurmamış çocuk** (6552 s. K. m.71): Birinci grupta yaş veya okula devam durumu esas alınır. Bu çocuklar yalnızca sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde sözleşme ve izinle çalıştırılabilir. İkinci grupta ilköğretimin tamamlanmış olması ve örgün eğitime devam etmemesi esas alınır. Bu çocuklar hafif işlerde çalıştırılabilir. İki grup için farklı iş türü ve farklı süre sınırları uygulanır. - **Okul öncesi çocuk / okula devam eden çocuk** (6552 s. K. m.71): Okul öncesi çocuklar okula devam ediyorsa eğitim dönemindeki çalışma süreleri eğitim saatleri dışında olmak kaydıyla hesaplanır. Okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süresi de aynı biçimde eğitim saatleri dışında tutulur. Eğitim saatleri ile çakışan süreler çalışma süresinden düşülür; kalan süre en çok günde iki saat ve haftada on saat olabilir. - **Evlenme ve doğum yardımı / çocuk zammı** (GVK m.25): Evlenme ve doğum yardımında istisna iki aylık aylık veya gündelik tutarıyla sınırlıdır. Çocuk zammında istisna Devletçe verilen miktar kadardır. Her iki kalemde de sınırı aşan kısım vergiye tabidir, ancak her kalemin sınırı farklıdır. - **Mecburi ilköğrenim çağındaki engelli çocuk / ilköğrenim çağını aşmış engelli birey** (222 s. K. m.12): Madde kapsamındaki engelli çocuk, mecburi ilköğrenim çağında bulunan ve engeli olan kişidir. Bu yaşı aşmış engelli bireyler, madde metninde açıkça anılmamaktadır. Yaş koşulunu taşımayan engelli bireyler bakımından 12. madde doğrudan uygulanmaz; onların eğitimi başka düzenlemelere bağlıdır. ## İlgili konular - Ulaşım araçlarına veya sabit platformlara karşı suçlar, genel ahlaka karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/ulasim-araclarina-veya-sabit-platformlara-karsi-suclar-genel-ahlaka-karsi-suclar - Temel ilkeler ve tanımlar (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/temel-ilkeler-ve-tanimlar ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2024/436 E., 2025/323 K., 10.09.2025 — ilgili: TCK m.226 - Ceza Genel Kurulu, 2019/216 E., 2023/591 K., 08.11.2023 — ilgili: TCK m.226 - Ceza Genel Kurulu, 2021/84 E., 2023/345 K., 14.06.2023 — ilgili: TCK m.226 ## İlgili terimler [İtiyadi suçlu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-tiyadi-suclu) · [Velâyet hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/velayet-hakki) · [Hafif iş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hafif-is) · [Yargı görevi yapan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargi-gorevi-yapan) · [Şahsî ilişki kurma hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sahsi-iliski-kurma-hakki) · [Alenen](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alenen) · [Soybağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/soybagi) · [Vatandaş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vatandas) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.