--- title: "Coğrafi işaret nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cografi-isaret" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Coğrafi işaret **Kısaca:** Bir ürünün belirli bir coğrafi alandan kaynaklandığını gösteren ve ürünün niteliği, ünü veya diğer özellikleri ile bu alan arasında bağ bulunan işarettir. Coğrafi işaret, işletmenin mallarını diğerlerinden ayırmak için değil, malın yöreden geldiğini göstermek için kullanılır. (SMK m.44) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.33 – Koruma kapsamındaki ürünler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-33#f1): Doğal ve beşerî unsurların bir araya gelmesiyle oluşan ürünleri belirten, tescil edilmiş ad veya işaret niteliğindeki korunan ürün adıdır. Korumadan yararlanabilmesi için kanundaki şartlara uygun olması ve tescil edilmiş olması gerekir. - SMK m.34 – Menşe adı, mahreç işareti ve geleneksel ürün adı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-34#f1): Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş ürünü gösteren işarettir. Bir işletmenin mallarını ayırt etmek için değil, malın belli bir yörenin ürünü olduğunu göstermek için kullanılır. - SMK m.35 – Tescil edilmeyecek adlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-35#f1): Bir ülke, bölge veya yer adı ya da bu yere özgü ad olup, ürünün belirli bir coğrafi kaynaktan geldiğini ve niteliklerinin o kaynağa bağlı olduğunu gösteren işarettir. Tanımı ve tescil şartları 34. maddede yer alır; bu maddedeki engeller, ad 34. madde kapsamına girse bile tescili engelleyebilir. - SMK m.37 – Başvuru şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-37#f1): Belirli bir coğrafi alandan kaynaklanan ve niteliği, ünü veya diğer özellikleri bu coğrafi alanla bağlantılı olan ürünleri gösteren işarettir. Tescil için başvuru dosyasında ürünün bu bağlantıyı kanıtlayan bilgi ve belgelerle birlikte sunulması gerekir. - SMK m.43 – Başvuru yapan veya tescil ettirenlerde değişiklik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-43#f1): Belirli bir yer adını taşıyan ve belirli bir coğrafi bölgeden kaynaklanan ürünlerde kullanılan, niteliği ya da üretimi o bölgeye bağlı olan ayırt edici işarettir. Tescil şartları m.36 kapsamındadır. - SMK m.44 – Coğrafi işaret korumasının elde edilmesi ve tescilden doğan hakların kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-44#f1): Bir ürünün belirli bir coğrafi alandan kaynaklandığını gösteren ve ürünün niteliği, ünü veya diğer özellikleri ile bu alan arasında bağ bulunan işarettir. Coğrafi işaret, işletmenin mallarını diğerlerinden ayırmak için değil, malın yöreden geldiğini göstermek için kullanılır. - SMK m.48 – Markalarla ilişki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-48#f1): Belirli bir coğrafi kaynağa özgü niteliği ya da üne sahip malın, o kaynakla ilişkisini gösteren ad veya işaret olarak tescil edilmiş biçimidir. Madde metni coğrafi işaretin tanımını yapmaz; 44. maddeye yollama yapar. - SMK m.53 – Coğrafi işaret hakkına tecavüz sayılan fiiller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-53#f1): Belirli bir yöreden kaynaklandığını gösteren ve ürünün niteliği ya da ününün bu coğrafi alanla bağlantılı olduğunu anlatan işarettir. Menşe adı ve mahreç işareti olarak ikiye ayrılır; bir işletmenin mallarını ayırt etmek için değil, malın kaynağını göstermek için kullanılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Tescilli coğrafi işaret / tescilsiz ürün adı** (SMK m.33): Kanun'daki şartlara uygun olup tescil edilmiş ürün, coğrafi işaret veya geleneksel ürün adı korumasından yararlanır. Şartlara uygun olsa da tescil edilmemiş ürün bu korumadan yararlanamaz. Koruma tescil anına bağlıdır; tescil yoksa maddede sayılan koruma doğmaz. - **Coğrafi işaret koruması / marka koruması** (SMK m.33): Doğal ve beşerî unsurlara dayanan, tescil edilmiş ürün adı coğrafi işaret olarak korunur. Bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt eden işaret marka olarak tescil edilir. Tescilli coğrafi işaretten oluşan veya tescilli coğrafi işaret içeren işaretler marka olarak tescil edilemez (SMK m.5/1-ı); bu nedenle aynı ad için iki korumanın birlikte kurulması engellenir. - **Coğrafi işaret / Geleneksel ürün adı** (SMK m.34): Coğrafi işaret, ürünün kökeni ile özdeşleşmesine dayanır ve coğrafi alanla bağlantı zorunludur. Geleneksel ürün adı, kökene değil otuz yıllık geleneksel kullanıma ve geleneksel üretim, bileşim ya da hammaddeye dayanır; menşe adı veya mahreç işareti kapsamına girmez. Bir ad coğrafi işaret koşullarını taşımıyorsa ama otuz yıllık geleneksel kullanımı ve üretim özelliği kanıtlanmışsa geleneksel ürün adı olarak tanımlanabilir. - **Coğrafi işaret eş sesliliği (1/e) / Geleneksel ürün adında eş sesli engelinin bulunmaması** (SMK m.35): Coğrafi işarette tescilli veya başvurusu yapılmış bir coğrafi işaretle eş sesli olup tüketicinin yanılacağı ad tescil edilmez. Geleneksel ürün adı bölümünde böyle bir eş seslilik engeli yer almaz. Eş seslilik engeli yalnızca coğrafi işaret tescilinde uygulanır. - **Coğrafi işaret / Geleneksel ürün adı başvurusu** (SMK m.37): Coğrafi işaret başvurusunda coğrafi alan, sınırlar, tarihsel geçmiş ve coğrafi alanla bağlantıyı kanıtlayan belgeler zorunludur (1. fıkra d, f, g bentleri). Geleneksel ürün adı başvurusunda coğrafi alan ve coğrafi bağlantı belgeleri aranmaz; üretim metodu ve hazırlama tekniği belgeleri öne çıkar (2. fıkra ç bendi). İki başvuru türünün dosya içerikleri farklıdır; coğrafi alan ve tarihsel geçmiş belgeleri yalnız coğrafi işarette istenir. - **Coğrafi işaret tescilinden önce / sonra alınan marka** (SMK m.48): Coğrafi işaretin korunmasından önce iyiniyetle tescil edilmiş veya iyiniyetle kullanım hakkı kazanılmış marka, fıkra 2 kapsamındadır. Coğrafi işaretin tescilinden sonra yapılan marka başvurusu, fıkra 1 kapsamında re'sen değil itiraz yoluyla reddedilir veya dava ile hükümsüz kılınır. Önceki iyiniyetli marka korunur ve coğrafi işaret sahibinin yetkileri bu markanın tesciline ve iyiniyetli kullanımına zarar vermez; sonraki başvuru ise reddedilir. ## Örnek kararlar - 11. Hukuk Dairesi, 2024/527 E., 2024/8703 K., 05.12.2024 — ilgili: SMK m.34, SMK m.44, SMK m.48 - 11. Hukuk Dairesi, 2023/1337 E., 2024/4604 K., 03.06.2024 — ilgili: SMK m.34, SMK m.35, SMK m.37 - 11. Hukuk Dairesi, 2021/6577 E., 2023/1526 K., 13.03.2023 — ilgili: SMK m.34, SMK m.35, SMK m.44 ## İlgili terimler [Geleneksel ürün adı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/geleneksel-urun-adi) · [Bülten](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bulten) · [Tescil ettiren](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescil-ettiren) · [Öz ad](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oz-ad) · [Başvuru hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basvuru-hakki) · [İyiniyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyiniyet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.