--- title: "Cumhuriyet başsavcılığı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cumhuriyet-bassavciligi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Cumhuriyet başsavcılığı **Kısaca:** Cumhuriyet başsavcılığı, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - CMK m.38 · cumhuriyet Başsavcılığına yapılan tebligat: Tebligatın muhatabı olan savcılık makamıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-38) - 5235 s. K. m.16 · cumhuriyet başsavcılığının kuruluşu: Mahkeme kuruluşu bulunan il merkezi ya da ilçede, o yerin adıyla anılan ve savcılık işlerini yürüten teşkilat birimidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-16) - 6361 s. K. m.49 · kurumun bildirim yükümlülüğü: Suç şüphesi hakkında soruşturmayı yürütmekle görevli adli makamdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-49) ## Kanunda nerede geçiyor ### Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.16 – Cumhuriyet başsavcılığının kuruluşu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-16#f1): Mahkeme kuruluşu bulunan il merkezi ya da ilçede, o yerin adıyla anılan ve savcılık işlerini yürüten teşkilat birimidir. Kurulması için yerde mahkeme kuruluşunun bulunması aranır. - Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.17 – Cumhuriyet başsavcılığının görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5235-sayili-adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri-ile-bolge-adliye-mahkemelerinin-kurulus-gorev-ve/madde-17#f1): Bir mahkeme teşkilatının yer aldığı her il merkezinde ve ilçede, bu il ya da ilçenin adıyla anılan ve başsavcı ile savcılardan oluşan kurumdur. Savcılığın görevleri başsavcılık adına yerine getirilir. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.38 – Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan tebligat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-38#f1): Tebligatın muhatabı olan savcılık makamıdır. Madde kişi olarak belirli bir savcıyı değil, savcılık makamını ifade eder. ### Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu - Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.49 – Kurumun bildirim yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-49#f1): Suç şüphesi hakkında soruşturmayı yürütmekle görevli adli makamdır. Maddede bildirimin tek muhatabı olarak gösterilmiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Mahkeme, sulh ceza hâkimliği, Cumhuriyet başsavcılığı / soruşturmaya yetkili resmî daire ve kişi** (1512 s. K. m.55): Asıl evrakın istenmesi yetkisi mahkeme, sulh ceza hâkimliği ve Cumhuriyet başsavcılığına tanınmıştır. Onaylı örnek isteme yetkisi bu mercilerin yanında soruşturmaya yetkili kılınan resmî daireye de tanınmıştır. Resmî daire yalnız onaylı örnek isteyebilir, asıl evrakı talep edemez. - **Birinci Başkanlık / Cumhuriyet Başsavcılığı unvanları** (2797 s. K. m.65): Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri, daire başkanları ve üyeleri. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili. Maddede sayılan her iki grup da aynı tören ve armağandan yararlanır; unvan ayrımı hak bakımından bir fark yaratmaz. - **Mahkeme görevleri / Cumhuriyet başsavcılığı görevleri** (2802 s. K. m.10/A): Mahkemede yardımcı; hâkimin tevdi ettiği dosyayı inceler, duruşma ve keşifte yardım eder, tensip ve gerekçeli karar taslağı hazırlar, ara kararların icrasını yapar. Cumhuriyet başsavcılığında yardımcı; savcının tevdi ettiği dosyayı inceler, soruşturma ve kovuşturmada yardım eder, soruşturma evrakına ilişkin karar ve kanun yolu taslaklarını hazırlar, her türlü yazışma taslağını yazar. Her iki yerde ayrı görev listeleri uygulanır; başsavcılıkta yardımcının yazışma taslağı ve kanun yolu taslağı hazırlama yetkisi açıkça sayılmıştır, mahkemede ise ara kararların icrası ve tensip sayılmıştır. - **Yetkili merci olarak Cumhuriyet başsavcılığı / müfettiş ve muhakkik** (3628 s. K. m.18): Ihbar doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Müfettiş ve muhakkikler soruşturma sonucunda delil veya emare elde ederlerse ihbar ve evrakı yetkili Cumhuriyet başsavcılığına tevdi eder. Müfettiş ve muhakkikler tevdi yükümlülüğünü yerine getirmezse, m.17 kapsamındaki suçlar bakımından Memurin Muhakematı Hakkında Kanunun geçici hükümleri uygulanmaz. - **Cumhuriyet başsavcılığı bulunan yer / bulunmayan yer** (5235 s. K. m.24): Cumhuriyet başsavcılığı bulunan yerlerde ayrıca idari, mali ve teknik müdürlüklerin kurulması maddede düzenlenmiştir. Cumhuriyet başsavcılığı bulunmayan mahkemelerde bu tür ayrı müdürlükler maddeye göre kurulmaz. İdari, mali ve teknik müdürlük kurulması için hem başsavcılık bulunması hem de Bakanlığın gereklilik takdiri aranır. - **Cumhuriyet başsavcılığı-kolluk / valilik-kaymakamlık-mahkeme** (CMK m.158): Cumhuriyet başsavcılığı ve kolluk makamlarına yapılan ihbar veya şikâyet doğrudan bu makamlara ulaşmış sayılır. Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet, ilgili kurum tarafından Cumhuriyet başsavcılığına iletilir. İkinci grupta başvurulan makam ihbarı kendisi işleme koymaz, ilgili başsavcılığa gönderir; gönderme yükümlülüğü doğar. ## İlgili konular - Kararlar, açıklanması ve tebliği, süreler ve eski hâle getirme (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kararlar-aciklanmasi-ve-tebligi-sureler-ve-eski-hale-getirme ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2022/386 E., 2024/323 K., 23.10.2024 — ilgili: 5235 s. K. m.17, 5235 s. K. m.16 - Ceza Genel Kurulu, 2024/210 E., 2025/373 K., 01.10.2025 — ilgili: 5235 s. K. m.16 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/127 E., 2023/332 K., 12.04.2023 — ilgili: 5235 s. K. m.17 ## İlgili terimler [Kamu Davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-davasi) · [Cumhuriyet başsavcıvekili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cumhuriyet-bassavcivekili) · [Soruşturma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sorusturma) · [Tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tebligat) · [Kurum](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurum) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.