--- title: "Dava şartı arabuluculuk nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-sarti-arabuluculuk" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Dava şartı arabuluculuk **Kısaca:** Dava şartı arabuluculuk, 5 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK geç. m.12: Belirli uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olması. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/gecici-madde-12) - TKHK m.73/A · dava şartı olarak arabuluculuk: Belirli uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının mahkemece aranan ön koşul olmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-73a) - HUAK m.3 · iradi olma ve eşitlik: Belirli uyuşmazlık türlerinde, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmasını zorunlu kılan istisnai düzenlemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-3) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.5/A – 3. Dava şartı olarak arabuluculuk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-5a): Belirli ticari davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının mahkemece aranan usul koşulu olmasıdır. Başvuru yapılmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan reddedilir. - TTK geç. m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/gecici-madde-12): Belirli uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olması. Bu zorunluluk yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. ### Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun - TKHK m.73/A – Dava şartı olarak arabuluculuk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-73a): Belirli uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının mahkemece aranan ön koşul olmasıdır. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir. - TKHK geç. m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/gecici-madde-2): Belirli uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olması anlamına gelen usul kurumudur. Bu zorunluluk, yalnızca kanunda öngörülen dava türleri bakımından söz konusu olur. ### Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu - HUAK m.3 – İradi olma ve eşitlik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6325-sayili-hukuk-uyusmazliklarinda-arabuluculuk-kanunu/madde-3): Belirli uyuşmazlık türlerinde, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmasını zorunlu kılan istisnai düzenlemedir. Bu hâlde 3. maddedeki iradilik ilkesi 18/A hükmü ölçüsünde sınırlanır. ### İş Mahkemeleri Kanunu - İş Mah. K. m.3 – Dava şartı olarak arabuluculuk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7036-sayili-is-mahkemeleri-kanunu/madde-3): Belirli iş uyuşmazlıklarında davanın açılabilmesi için arabulucuya başvurulmuş olmasının ve son tutanağın düzenlenmiş bulunmasının gerekmesidir. Bu zorunluluk iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davalarında uygulanmaz. ### Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun - Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun m.22 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7155-sayili-abonelik-sozlesmesinden-kaynaklanan-para-alacaklarina-iliskin-takibin-baslatilmasi/madde-22): Belirli uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olması anlamına gelir. Bu zorunluluk yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. ## Karıştırılan kavramlar - **İhtiyari arabuluculuk / Dava şartı arabuluculuk** (HUAK m.3): İhtiyari arabuluculukta taraflar başvuru, devam ve vazgeçme konusunda tamamen serbesttir. Dava şartı arabuluculukta dava açılmadan önce arabuluculuğa başvuru zorunludur ve 18/A hükmü saklıdır. İhtiyari arabuluculukta başvurmamak dava açmaya engel değildir; dava şartı arabuluculukta başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir. - **Dava şartı arabuluculuk / genel dava açma usulü** (7155 s. K. m.22): Dava şartı arabuluculuğa tabi uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvuru yapılması zorunludur. Dava şartı kapsamı dışında kalan uyuşmazlıklarda doğrudan dava açılabilir. Arabuluculuk dava şartı kapsamındaki bir davada arabuluculuğa başvuru yapılmamışsa dava usulden reddedilir. ## İlgili konular - Amaç, kapsam ve tanımlar, arabuluculuğa ilişkin temel ilkeler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/amac-kapsam-ve-tanimlar-arabuluculuga-iliskin-temel-ilkeler - Başlangıç (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/baslangic ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2025/255 E., 2026/11 K., 21.01.2026 — ilgili: HUAK m.3 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi, 2022/1477 E., 2026/26 K., 14.01.2026 — ilgili: HUAK m.3 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2025/1756 E., 2025/1789 K., 09.10.2025 — ilgili: 7155 s. K. m.22 ## İlgili terimler [Derdest dava](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/derdest-dava) · [Son tutanak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/son-tutanak) · [Zaruri giderler](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zaruri-giderler) · [Eşitlik ilkesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esitlik-ilkesi) · [Yetki itirazı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki-itirazi) · [Geçiş hükmü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecis-hukmu) · [Yürürlük tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yururluk-tarihi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.