--- title: "Değer artışı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deger-artisi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Değer artışı **Kısaca:** Değer artışı, 5 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.274 · değer artış payı: Sona erme değeri ile başlangıç değeri arasındaki farktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-274) - TBK m.373 · tutanağa geçirilmiş eşya: Kiracının kendi masrafı veya emeği sonucunda eşyanın değerinde meydana gelen yükselmedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-373) - VUK geç. m.32: Yeniden değerleme sonrası ile öncesi net bilanço aktif değerleri arasındaki farktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-32) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.80 – II. Giderleri isteme hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-80#f2): Yararlı giderin şeyin değerinde yarattığı artıştır. Kötü niyetli zenginleşen için istenebilecek tutar bu artışla sınırlıdır; hesap iade (geri verme) anındaki değer üzerinden yapılır. - TBK m.372 – II. Sona ermenin sonuçları — 1. Geri verme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-372): Kiracının kiralananda, kiralayanın haberi ve onayı ile veya özen yükümlülüğü çerçevesinde yaptığı iyileştirmelerden doğan değer yükselmesidir. Bu artış kiracıya tazminat hakkı doğurmaz. - TBK m.373 – 2. Tutanağa geçirilmiş eşya (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-373#f3): Kiracının kendi masrafı veya emeği sonucunda eşyanın değerinde meydana gelen yükselmedir. Kiracı bu artış için tazminat isteyebilir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.274 – IV. Değer artış payı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-274): Sona erme değeri ile başlangıç değeri arasındaki farktır. Piyasadaki arz-talep değişikliklerinden doğan artış bu kapsamdadır; eşin kendi faaliyetine dayalı artışlar kapsam dışıdır. ### Vergi Usul Kanunu - VUK geç. m.32 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-32#f3-c): Yeniden değerleme sonrası ile öncesi net bilanço aktif değerleri arasındaki farktır. Net bilanço aktif değeri, aktifte yazılı değerden pasifte yazılı amortismanların düşülmesiyle bulunur. ### Kamulaştırma Kanunu - Kamulaştırma Kanunu m.12 – Kısmen kamulaştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-12): Kamulaştırma nedeniyle kamulaştırılmayan kısmın değerinde meydana gelen yükselmedir. Artış miktarı m.11 esaslarına göre tespit edilir ve kamulaştırılan kısmın bedelinden düşülür. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.57 – Gayrimenkul ve emtia üzerine işlemler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-57): Değerleme veya enflasyon düzeltmesi sonucu gayrimenkul hesabına eklenen artış tutarıdır. Bu tutar sınır hesabında tam değil yüzde elli oranında dikkate alınır. ## Karıştırılan kavramlar - **Değer eksilmesi (b) / değer artışı (c)** (2942 s. K. m.12): Kamulaştırma nedeniyle kalan kısmın değerinin düşmesi durumudur. Eksilen değer, kamulaştırılan kısmın bedeline eklenir. Kamulaştırma nedeniyle kalan kısmın değerinin yükselmesi durumudur. Artan değer, kamulaştırılan kısmın bedelinden çıkarılır. Eksilmede toplam bedel artar, artışta bedel azalır. Artış hâlinde indirme oranı kamulaştırma bedelinin yüzde ellisiyle sınırlıdır. - **Değer artışı olan malvarlığı / değer kaybı olan malvarlığı** (TMK m.274): Değer artışı olduğunda değer artış payı, katkı oranı üzerinden hesaplanır. Değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. Değer kaybı halinde katkı tutarı kadar bir alacak doğar ve değer kaybı paylaştırılmaz. - **Değer artışı / gerçek net defter değeri** (5411 s. K. m.57): Değerleme veya enflasyon düzeltmesiyle oluşan artışlar gayrimenkul hesabına eklenmiş tutarlardır. Gayrimenkulün muhasebe kaydındaki asıl net defter değeri. Artış kısmı tam değil yüzde elli oranında hesaba katılır, dolayısıyla sınır hesabında etkisi yarıya iner. - **Kaçınılabilir değer eksikliği / kiracının özen çerçevesinde yaptığı değer artışı** (TBK m.372): Kiracının iyi işletme yükümlülüğüne aykırı davranışı sonucu oluşan azalma. Kiracının özen yükümlülüğü çerçevesinde yaptığı iyileştirme sonucu oluşan artış. Birincisi kiracı aleyhine tazminat doğurur; ikincisi kiracıya tazminat hakkı vermez. - **Kiracının değer eksikliği / Kiracının değer artışı** (TBK m.373): Değer eksikliği, kiracının kullanımından doğan azalmadır ve kiracı bunu tazmin etmekle yükümlüdür. Değer artışı, kiracının kendi masraf veya emeğinden doğan yükselmedir ve kiracı bunun tazminini isteyebilir. Biri kiracının borcunu, diğeri kiracının alacağını oluşturur. Değer artışında Türk Borçlar Kanunu m.373/III, eski kanunun aksine değer artışının önemli olmasını aramamıştır (gerekçeye göre). - **Değer artışı kazancı / Arızi kazanç** (GVK m.80): Değer artışı kazancı, bir varlığın değerindeki artışın elden çıkarma anında gerçekleşmesiyle ortaya çıkar ve iktisap bedeliyle karşılaştırılır. Arızi kazanç, varlığın değerinden bağımsız olarak, tesadüfi veya olağan dışı bir kaynaktan doğan kazançtır. İki kazanç türü aynı maddede sayılsa da hesaplama ve dahil etme ölçütleri farklıdır; değer artışında iktisap bedeli, arızi kazançta kaynağın niteliği belirleyicidir. ## İlgili konular - Sözleşmenin sona ermesi, sona ermenin sonuçları ve hayvan kirası (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/sozlesmenin-sona-ermesi-sona-ermenin-sonuclari-ve-hayvan-kirasi - Sebepsiz zenginleşmeden doğan borç ilişkileri (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/sebepsiz-zenginlesmeden-dogan-borc-iliskileri - Üçüncü kişilere karşı sorumluluk, mal rejiminin sona ermesi ve tasfiye (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/ucuncu-kisilere-karsi-sorumluluk-mal-rejiminin-sona-ermesi-ve-tasfiye ## İlgili terimler [Değer artış payı alacağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deger-artis-payi-alacagi) · [Değer eksilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deger-eksilmesi) · [Yİ-ÜFE](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yi-ufe) · [Yeniden değerleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-degerleme) · [İyileştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyilestirme) · [İktisap](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-ktisap) · [Zorunlu gider](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-gider) · [Özkaynak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozkaynak) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.