--- title: "Değerleme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/degerleme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Değerleme **Kısaca:** Değerleme, 4 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.259 · değerleme günü: İktisadi kıymetlerin vergi bakımından parasal değerinin belirlenmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-259) - TTK m.80 · iktisap ve üretim değerleri: Finansal tablolardaki kalemlerin hangi tutarla yer alacağının belirlenmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-80) - GVK geç. m.4: Bu değerleme bakımından TTK'nın değerlemeye ilişkin hükümleri uygulanmaz. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-4) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.191 – Envantere alınan kıymetleri değerleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-191#f1): Envantere alınan iktisadi kıymetlere, VUK'un üçüncü kitabında öngörülen esaslara göre parasal değer biçilmesi işlemidir. - VUK m.258 – Değerlemenin tarifi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-258#f1): Vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespiti işlemidir. Madde, değerlemenin amacını vergi matrahına bağlar; matrahla ilgisi olmayan bir değer tespitini kapsamaz. - VUK m.259 – Değerleme günü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-259#f1): İktisadi kıymetlerin vergi bakımından parasal değerinin belirlenmesi işlemidir. Madde, bu işlemde hangi zamandaki kıymetin esas alınacağını belirler. - VUK m.278/A – İmha edilmesi gereken mallar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-278a): Emtianın vergi matrahına ve kayıtlara konu olacak değerinin belirlenmesi işlemidir. Bu madde, imha edilen emtia bakımından değerlemenin hangi oran ve usulle yapılacağını düzenler. - VUK m.290 – Serbest meslek erbabının tesisleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-290#f1): Maddede bahsedilen varlıkların, vergi matrahının hesaplanmasıyla ilgili olarak bölümde öngörülen usul ve esaslara göre değerinin takdiri işlemidir. Değerleme bu maddenin kendi içinde oran veya usul göstermez, bölüme atıf yapar. - VUK m.295 – Alacak ve borçlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-295): Alacak ve borçların vergi hukuku bakımından hangi tutar üzerinden yansıtılacağının belirlenmesi işlemidir. Madde, bu işlemin ikinci bölümdeki hükümlere göre yapılacağını söyler. - VUK m.297 – Bina ve arazi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-297): Varlığın vergi hukuku bakımından parasal bir değere bağlanmasıdır. Bu maddede değerleme ölçüsü vergi değeridir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.80 – 3. İktisap ve üretim değerleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-80#f1): Finansal tablolardaki kalemlerin hangi tutarla yer alacağının belirlenmesi işlemidir. Maddede değerlemede uygulanacak değerlerin belirlenmesi ayrı bir konu olarak sayılmıştır. - TTK m.165 – d) Ara bilanço (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-165#f2-b): Bilanço kalemlerine para değeri verilmesidir. Ara bilançoda son bilançodaki değerlemeler ticari defterlerdeki hareketler ölçüsünde değiştirilir. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK geç. m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-4#f1): Devrolunan ferdi işletme veya nevi değiştiren şirketin bilançosunun, VUK geçici 11. maddesinde belirlenen şartlar ve emsaller esas alınarak yeniden düzenlenmesidir. Bu değerleme bakımından TTK'nın değerlemeye ilişkin hükümleri uygulanmaz. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.34 – Değerleme ve derecelendirme kuruluşları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-34#f1): Bir varlığın, yükümlülüğün veya bankanın mali durumuna ilişkin bir kıymetin, kanun veya düzenlemelerde öngörülen ölçüte göre bağımsız bir kuruluş tarafından tespit edilmesidir. Değerlemenin hangi işlemler bakımından gerektiği kanun ve ikincil düzenlemelerle belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Değerleme bakımından TTK / VUK geçici 11. madde** (GVK geç. m.4): Türk Ticaret Kanunu'nun değerlemeye ilişkin hükümleri bu değerleme bakımından uygulanmaz. Değerleme VUK geçici 11. maddede belirlenen şartlar ve emsaller esas alınarak yapılır. Değerlemenin usulü ve ölçütü vergi kanunu hükmüne göre belirlenir; ticari defterlerdeki TTK değerlemesi esas alınmaz. - **Değerleme tarihi / işlem tarihi** (VUK m.259): Madde uyarınca esas alınan, vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamandaki kıymettir. Değerlemenin fiilen yapıldığı ya da beyanın verildiği tarihteki kıymet, kendiliğinden esas alınmaz. Vergi kanunu hangi tarihi gösteriyorsa değerleme o tarihe göre yapılır; işlem tarihindeki değişiklik tek başına sonuç doğurmaz. - **Kanuni değerleme / Kurul düzenlemesiyle öngörülen değerleme** (5411 s. K. m.34): Doğrudan kanunda öngörülen değerleme yükümlülüğü, kanun maddesinin açıkça belirttiği hallerde doğar. Kanunun ayrıntıyı Kurul düzenlemesine bıraktığı değerleme, ikincil mevzuatla kapsamı ve usulü belirlenerek uygulanır. Her iki halde de işin yaptırılması yolu bu maddeye göre değerleme ve derecelendirme kuruluşlarıdır; kapsam ve usul bakımından belirleyici olan ilgili kanun veya Kurul düzenlemesidir. - **Fizikî envanter / defter hareketleriyle değerleme** (TTK m.165): Ara bilançoda fizikî envanter çıkarılması gerekmez. Değerlemelerde son bilançodaki değerler, yalnızca ticari defterlerdeki hareketler ölçüsünde değiştirilir. Ara bilanço daha az masrafla hazırlanır; ancak amortisman, karşılık ve defterlerde görünmeyen önemli değer değişiklikleri ayrıca dikkate alınır. - **Hasılat / gider çıkarılmadan önceki ham tutar / değerleme sonucu tutar** (GVK m.39): Ham tutarlar, tahsil ve tediye esasına göre kaydedilir. Değerleme hükümleri uygulanarak emtia ve varlıklar VUK'a göre değerlenir. Kazanç, değerleme sonrası tutarlar üzerinden hesaplanır; ham kayıtlar tek başına sonucu belirlemez. - **Gayrimenkul-iştirak hissesi / diğer varlıklar (yeniden değerleme)** (GVK geç. m.39): 1.1.1994'ten önce iktisap edilen gayrimenkul ve iştirak hisseleri. Bu tarihten sonra iktisap edilen varlıklar. Yeni yeniden değerleme ve ilgili GVK hükümleri yalnızca 1.1.1994 öncesi iktisaplarda, VUK'a göre oranın tespit edildiği yıldan itibaren uygulanır. ## İlgili konular - Değerleme esasları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/degerleme-esaslari - Servetleri değerleme (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/servetleri-degerleme - Bölünmenin uygulanmasına ilişkin hükümler ve bölünme belgelerini inceleme hakkı (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/bolunmenin-uygulanmasina-iliskin-hukumler-ve-bolunme-belgelerini-inceleme-hakki - Kalemlere ilişkin ilkeler ve değerleme ilkeleri (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/kalemlere-iliskin-ilkeler-ve-degerleme-ilkeleri - Bilanço esasına göre defter tutma (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/bilanco-esasina-gore-defter-tutma - Gayrimenkullerde veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarında maliyet bedelinin (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/gayrimenkullerde-veya-elektrik-uretim-ve-dagitim-varliklarinda-maliyet-bedelinin ## Örnek kararlar - 4. Daire, 2022/5271 E., 2023/1193 K., 06.03.2023 — ilgili: VUK m.258, VUK m.259 - 4. Daire, 2022/6182 E., 2023/1195 K., 06.03.2023 — ilgili: VUK m.258, VUK m.259 - 4. Daire, 2022/5280 E., 2023/1194 K., 06.03.2023 — ilgili: VUK m.258, VUK m.259 ## İlgili terimler [Ticari sermaye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticari-sermaye) · [İktisadi kıymet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-kiymet) · [Emtia](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emtia) · [Bina](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bina) · [Derecelendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/derecelendirme) · [Amortismana tabi iktisadi kıymet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amortismana-tabi-iktisadi-kiymet) · [Bilanço günü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilanco-gunu) · [Ortaklık payı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortaklik-payi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.