--- title: "Delillerin tespiti nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/delillerin-tespiti" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Delillerin tespiti **Kısaca:** Delillerin tespiti, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - İYUK m.62 · nöbetçi mahkemenin görevleri: Delilin kaybolma veya değişme tehlikesi varken, dava açılmadan ya da sürerken delilin önceden saptanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-62) - 2575 s. K. m.87 · nöbetçi dairenin göreceği işler: Davadan önce ya da dava sürerken delilin kaybolma veya değişme tehlikesine karşı, delilin önceden ve resmen tespit edilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-87) - SMK m.150 · tazminat: Hak sahibinin, dava açmadan önce delillerin korunması veya açılmış tazminat davasında zarar miktarının belirlenmesi amacıyla, sınai mülkiyet hakkının kullanılmasına ilişkin belgelerin tazminat yükümlüsü tarafından mahkemeye sunulmasını talep etmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-150) ## Kanunda nerede geçiyor ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.58 – İdari davalarda delillerin tespiti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-58#f1): Bir delilin sonradan kullanılamayacak hale gelme tehlikesi varken, davanın esasına girilmeden önce o delilin mahkemece resmen saptanmasıdır. Madde metninde yer alan bu kurum, dava açıldıktan sonra davaya bakan yargı yeri eliyle işletilir. - İYUK m.62 – Nöbetçi mahkemenin görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-62#f1-a): Delilin kaybolma veya değişme tehlikesi varken, dava açılmadan ya da sürerken delilin önceden saptanmasıdır. Acil olduğu için tatilde de görülür; ayrıntılı usulü bu maddede yoktur. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.148 – Mahkemenin çalışma zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-148#f1): Delilin ileride kaybolma veya değişme riski bulunduğunda, dava açılmadan ya da yargılama sırasında önceden tespit edilmesidir (m.400 vd.). Maddede istisnai zamanda yapılabilecek işler arasında sayılır. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.87 – Nöbetçi dairenin göreceği işler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-87#f1-b): Davadan önce ya da dava sürerken delilin kaybolma veya değişme tehlikesine karşı, delilin önceden ve resmen tespit edilmesidir. Maddede nöbetçi dairenin görevi olarak yer alır. ### Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun - Yangın, Yersarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun m.14 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4473-sayili-yangin-yersarsintisi-seylap-veya-heyelan-sebebiyle-mahkeme-ve-adliye-dairelerinde/madde-14): Delilin davadan önce veya dava sırasında, kaybolma tehlikesi nedeniyle yetkili merci tarafından saptanmasıdır. Maddenin ikinci fıkrası bu tespit raporlarını da kapsar. ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.150 – Tazminat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-150#f3): Hak sahibinin, dava açmadan önce delillerin korunması veya açılmış tazminat davasında zarar miktarının belirlenmesi amacıyla, sınai mülkiyet hakkının kullanılmasına ilişkin belgelerin tazminat yükümlüsü tarafından mahkemeye sunulmasını talep etmesidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Keşif raporu / delillerin tespiti, imza tahkikatı ve muhasebe raporu** (4473 s. K. m.14): İlk fıkra, doğrudan keşif raporlarını düzenler. İkinci fıkra, delillerin tespiti, imza hakkında tahkikat ve muhasebe incelemesi raporlarını kapsar. Bu raporlar için de aynı koşullar ve aynı yöntemler uygulanır. ## İlgili konular - Çeşitli hükümler (İYUK) (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/cesitli-hukumler-iyuk - Tahkikat, tarafların duruşmaya daveti ve mahkemenin çalışma zamanı (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/tahkikat-taraflarin-durusmaya-daveti-ve-mahkemenin-calisma-zamani ## Örnek kararlar - 6. Daire, 2022/8899 E., 2023/3074 K., 23.03.2023 — ilgili: İYUK m.62 - 2. Daire, 2020/524 E., 2020/3192 K., 04.11.2020 — ilgili: İYUK m.62 ## İlgili terimler [Yürütmenin durdurulması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yurutmenin-durdurulmasi) · [Münderecat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/munderecat) · [İvedilik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ivedilik) · [Nöbetçi daire](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nobetci-daire) · [Keşif](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesif) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.