--- title: "Denetim Makamı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/denetim-makami" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Denetim Makamı **Kısaca:** Vakıfların denetimini yürüten idari makamdır. Kuruluştan sonra noksanlığın tamamlattırılması için mahkemeye başvuru yetkisi bu makama aittir. (TMK m.107) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.107 – II. Noksanlıklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-107#f2): Vakıfların denetimini yürüten idari makamdır. Kuruluştan sonra noksanlığın tamamlattırılması için mahkemeye başvuru yetkisi bu makama aittir. - TMK m.112 – I. Yönetimin değiştirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-112#f1): Vakıfların denetimini yapan idari makamdır. İkinci fıkradaki görevden alma başvurusu bu makama tanınmıştır. - TMK m.113 – II. Amacın ve malların değiştirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-113#f1): Vakıfları denetleyen kamu idaresidir. Bu maddede yönetim organının karşısında, başvuru hakkı ve yazılı görüş alma yükümlülüğü bakımından ikinci taraf olarak yer alır. - TMK m.114 – G. Yıllık rapor (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-114#f1): Vakfın denetimini yürüten idari makamdır. Bildirim bu makama yapılır; denetim makamının hangi kurum olduğu ve yetkileri bu maddede belirtilmez. - TMK m.115 – H. Faaliyetten geçici alıkoyma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-115#f1): Vakıfların denetimini yürüten, Bakanlığın bu yetkiyi kullanmadan önce görüşünün alınması gereken makamdır. Maddede hangi kurumun denetim makamı olduğu belirtilmez; ilgili denetim mevzuatına bakılması gerekir. - TMK m.397 – I. Kamu vesayeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-397#f1): Vesayet makamının kararlarını denetleyen asliye hukuk mahkemesidir. Vesayet makamının işlem ve kararlarına karşı yapılan itirazları da bu mahkeme inceler. - TMK m.399 – 2. Kurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-399#f1): Özel vesayetin kurulmasına karar veren yetkili mercidir. Bu maddede istem bu makama yapılır; makamın hangi kurum olduğu madde metninde ayrıca belirtilmemiştir. - TMK m.400 – 3. Aile meclisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-400#f1): Aile meclisini atayan ve vesayet işlemlerini denetleyen resmî makamdır. Atamanın yapılacağı makam bu merciidir. - TMK m.402 – 5. Sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-402#f1): Vesayet altındaki kişinin kişisel ve malvarlığı işlerini denetleyen, kanunda öngörülen vesayet organıdır. Bu maddede denetim makamının aile meclisini değiştirme ve özel vesayeti sona erdirme yetkisi bulunur. - TMK m.422 – IV. Kaçınma ve itiraz — 1. Usul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-422#f3): Vesayet makamının yerinde görmediği durumlarda konuyu, kendi görüşüyle birlikte, gerekli kararı vermek üzere bildirdiği üst makamdır. - TMK m.424 – 3. Karar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-424#f1): Vesayet makamının işlemleri üzerinde denetim yapan ve kararını veren merci olarak madde metninde anılır. Hangi merciin denetim makamı olduğu bu maddede belirlenmez. - TMK m.435 – D. İtiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-435#f1): Vesayet makamının kararlarını inceleyen mercidir. Maddenin metninde itiraz bu mercie yapılır; uygulamada bu görev asliye hukuk mahkemesine ait kabul edilmektedir. - TMK m.436 – I. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-436#f1-1): Kuruma yerleştirme, alıkoyma veya çıkarılma isteminin reddi kararlarına karşı itiraz edilecek merci olup maddenin itiraz süresi ve itirazın ivedi karara bağlanması kurallarında anılır. - TMK m.438 – I. Defter tutma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-438#f3): Resmi defter tutulmasına karar verme yetkisi bulunan, maddede asliye hukuk mahkemesi olarak anılan mercidir. Kararı vesayet makamının değil denetim makamının verdiği hal olarak madde metninde ayrıca belirtilmiştir. - TMK m.444 – VI. Taşınmazların satılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-444#f3): Maddenin üçüncü fıkrasında pazarlık yoluyla satışa istisnai olarak karar verebilen makam. Bu yetki yalnızca özel durumlarda ve taşınmazın niteliği ya da değerinin azlığı gözetilerek kullanılabilir. - TMK m.461 – A. Şikâyet ve itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-461#f2): Vesayet makamının kararlarına karşı itirazın yapıldığı mercidir. Vesayet makamının verdiği her karar bu yolla denetlenebilir. - TMK m.463 – II. Denetim makamından (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-463#f1): Vesayet makamının işlemine ek olarak, belirli işlemler için ikinci bir onay veren mercidir. Maddenin kendisi bu merciyi adlandırmaz; hangi merciin denetim makamı olduğu ayrı düzenlemelerden belirlenir. - TMK m.488 – 5. İtiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-488#f1): Vesayet makamının kararlarına karşı yapılan itirazı inceleyen ikinci makamdır. Kararı, maddede belirtildiği üzere kesin niteliktedir. ### Vakıflar Kanunu - Vakıflar Kanunu m.10 – Vakıf yöneticilerinin sorumlulukları ve görevden alınması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5737-sayili-vakiflar-kanunu/madde-10#f2-d): Vakıfları denetleyen idari makamdır ve maddede görevden alma davasını açma ya da ihtiyati tedbir talebinde bulunma yetkisi bu makama tanınmıştır. Mahkeme kendiliğinden görevden alma kararı veremez. - Vakıflar Kanunu m.12 – Vakıfların mal edinmesi, akar cinsinden olan malların değiştirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5737-sayili-vakiflar-kanunu/madde-12#f3): Vakıfların denetimini yürüten idari makamdır. Mahkeme kararından önce görüşü alınması gerekir; bu görüş bağlayıcı değildir. ## Karıştırılan kavramlar - **Yönetim organı başvurusu / Denetim makamı başvurusu** (TMK m.112): Yönetim organı başvuruda bulunmuşsa mahkeme denetim makamının yazılı görüşünü alır. Denetim makamı başvuruda bulunmuşsa mahkeme yönetim organının yazılı görüşünü alır. Her iki durumda karşı tarafın yazılı görüşünün alınması zorunludur; görüş alınmadan verilen karar usulden sakat olur. - **Vesayet makamı / Denetim makamı** (TMK m.397): Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir ve vesayet işlemlerini yürütür, vasiyi atar ve izin verir. Denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir ve vesayet makamının kararlarını denetler, itirazları inceler. Vesayet makamının verdiği bir karara karşı itiraz, denetim makamına yapılır; böylece çifte kontrol sağlanır. - **Vesayet makamı izni / Denetim makamı izni** (TMK m.463): Vesayet makamı izni, vesayet altındaki kişi adına yapılacak işlemlerin genel izin merciidir. Denetim makamı izni, 463. maddede sayılan belirli işlemler için vesayet makamı iznine ek olarak aranan ikinci onaydır. 463. maddedeki işlemlerde iki izin birlikte gerekir; yalnız birinin alınması işlemi geçerli kılmaz. - **Vesayet makamı kararı / Denetim makamı kararı** (TMK m.488): Vesayet makamının kararı, ilk derecede verilen ve m.488 uyarınca itiraza konu olan karardır. Denetim makamının kararı, itiraz üzerine verilen ve kesin olan karardır. Vesayet makamı kararına karşı kanun yolu olarak denetim makamına itiraz açıktır; denetim makamının kararı için bu maddeye göre başka bir itiraz yolu tanınmamıştır. - **Sicil tutan memur / denetim makamı** (TMK m.1007): Sicili doğrudan tutan memurun fiili veya kaçınması, zararın asıl kaynağıdır. Denetim makamının görevleri de sicil tutma kavramına girer ancak zarara fiili sicili tutan memur sebep olur. Her iki hâlde de Devlet sorumludur; denetim makamının kusuru sorumluluğu değiştirmez. ## İlgili konular - Vakfın örgütü, yönetimin, amacın ve malların değiştirilmesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vakfin-orgutu-yonetimin-amacin-ve-mallarin-degistirilmesi - Vesayet organları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vesayet-organlari - Göreve başlama ve paraların yatırılması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/goreve-baslama-ve-paralarin-yatirilmasi - Kayyımın görevleri ve vesayet dairelerinin görevleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/kayyimin-gorevleri-ve-vesayet-dairelerinin-gorevleri - Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/koruma-amaciyla-ozgurlugun-kisitlanmasi - Vasinin atanması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vasinin-atanmasi ## Örnek kararlar - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2019/1298 E., 2021/492 K., 15.03.2021 — ilgili: TMK m.107, TMK m.114, TMK m.115 - 8. Hukuk Dairesi, 2025/1715 E., 2025/3529 K., 07.05.2025 — ilgili: TMK m.113, 5737 s. K. m.12 - 5. Hukuk Dairesi, 2024/14229 E., 2025/2797 K., 03.03.2025 — ilgili: TMK m.422, TMK m.424 ## İlgili terimler [Özel vesayet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-vesayet) · [Vesayet Makamı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vesayet-makami) · [Aile meclisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aile-meclisi) · [Yönetim organı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yonetim-organi) · [Ayırt etme gücü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayirt-etme-gucu) · [Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruma-amaciyla-ozgurlugun-kisitlanmasi) · [Tamamlattırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tamamlattirma) · [Vasilikten kaçınma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vasilikten-kacinma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.