--- title: "Denetim yetkisi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/denetim-yetkisi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Denetim yetkisi **Kısaca:** Denetim yetkisi, 6 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.25 · yönetim: Gümrük ve Ticaret Bakanlığının sicil müdürlüklerinin faaliyetlerini her zaman denetleme ve gerekli önlemleri alma yetkisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-25) - 2872 s. K. m.12 · denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü: Kanuna uyulup uyulmadığını yerinde inceleme, bilgi isteme ve kontrol etme yetkisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2872-sayili-cevre-kanunu/madde-12) - 195 s. K. m.35 · gazetelerin Ödevleri: Genel Kurulun ödevlerin yerine getirilip getirilmediğini ve gazetelerin vasıflarına uygunluğunu her zaman kontrol ettirebilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/195-sayili-basin-ilan-kurumu-teskiline-dair-kanun/madde-35) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.25 – II - Yönetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-25): Gümrük ve Ticaret Bakanlığının sicil müdürlüklerinin faaliyetlerini her zaman denetleme ve gerekli önlemleri alma yetkisidir. Bu yetki zamana bağlı değildir. ### Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun - Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun m.35 – Gazetelerin Ödevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/195-sayili-basin-ilan-kurumu-teskiline-dair-kanun/madde-35): Genel Kurulun ödevlerin yerine getirilip getirilmediğini ve gazetelerin vasıflarına uygunluğunu her zaman kontrol ettirebilmesidir. Denetimin zamanı, sıklığı veya süresi maddede sınırlandırılmamıştır. ### Kooperatifler Kanunu - Kooperatifler Kanunu m.90 – E) Teftiş ve denetleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-90): İlgili bakanlığın, kooperatif ve üst kuruluşlarının işlem, hesap ve varlıklarını müfettiş, kooperatif kontrolörü ya da denetim için görevlendirilen personel eliyle inceletme yetkisidir. Yetki bakanlığa aittir; denetim yapılıp yapılmayacağı bakanlığın takdirindedir. ### Çevre Kanunu - Çevre Kanunu m.12 – Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2872-sayili-cevre-kanunu/madde-12): Kanuna uyulup uyulmadığını yerinde inceleme, bilgi isteme ve kontrol etme yetkisidir. Madde metni yetkinin kimde olduğunu ve hangi kurumlara devredilebileceğini belirler. ### Hayvanları Koruma Kanunu - Hayvanları Koruma Kanunu m.17 – Denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5199-sayili-hayvanlari-koruma-kanunu/madde-17): Kanuna uyulup uyulmadığını izleme ve kontrol etme yetkisidir. Madde bu yetkiyi doğrudan Bakanlığa vermektedir. ### Elektrik Piyasası Kanunu - Elektrik Piyasası Kanunu m.15 – Denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6446-sayili-elektrik-piyasasi-kanunu/madde-15): Kanunun 15. maddesinde, elektrik piyasası faaliyetlerinin ve lisanssız faaliyetlerin incelenmesi ve denetlenmesi yetkisinin hangi kurum tarafından kullanılacağına ilişkin paylaşımdır. Dağıtım şirketleri için bu yetki Bakanlığa, diğerleri için Kuruma aittir. ## Karıştırılan kavramlar - **Denetim yetkisi / Kayıt altına alma yükümlülüğü** (5199 s. K. m.17): Denetim, kanuna uyulup uyulmadığını izleyen bir yetkidir ve Bakanlığa aittir. Sahipsiz hayvanların kayıt altına alınması ise yerel yönetimlerin yükümlülüğüdür. Kayıt işlemlerinden yerel yönetimler sorumludur; bu, Bakanlığın denetim yetkisinin kapsamına doğrudan girmez, ancak denetimin konusu olabilir. - **Denetim yetkisi / yaptırım yetkisi** (6446 s. K. m.15): Denetim raporunu düzenleyen veya karara bağlayan Bakanlık ya da denetim yapan kurum, raporu Kuruma bildirir. Yaptırım ve gerekli işlemleri belirleme yetkisi Kurul'a aittir. Denetimi yapan ile yaptırımı karara bağlayan organ ayrılmıştır. - **Merkez birliği / Birlik (denetim yetkisi bakımından)** (1163 s. K. m.75): Merkez birliği kuruluşu tamamlanmışsa, kendisine bağlı birlik ve kooperatifleri denetleyen yetkili üst kuruluş merkez birliğidir. Merkez birliği kuruluşu tamamlanmamışsa, denetim yetkisi birliklere geçer ve birlikler kendisine bağlı kooperatifleri denetler. Denetim yetkisinin hangi üst kuruluşta olduğu, merkez birliğinin kuruluşunun tamamlanıp tamamlanmadığına göre değişir. - **Kesin karar / denetim yetkisi** (4081 s. K. m.8): Heyetin meclis ihtilaflarını çözmesi, ayrı murakabe heyetlerine tabi olan meclislerde en yakın heyetin kesin karar vermesi halidir. Heyetin tasdik, denetim ve tedbir teklifleri üzerinde karar vermesi halidir. Ihtilaf çözümünde karar kesindir; tasdik ve denetim işlemlerinde heyet kendi takdirine göre değişiklik yapabilir. - **Denetim yetkisi / bilgi isteme yetkisi** (5015 s. K. m.14): Denetim, piyasa tarafları ve tesisleri nezdinde yapılan incelemeyi, numune alınmasını, sözlü veya yazılı açıklama istenmesini ve tutanak düzenlenmesini kapsar. Bilgi isteme yetkisi, piyasa tarafı olmayan kamu kurum ve kuruluşlarını ve gerçek ve tüzel kişileri de kapsar. Bilgi isteme yetkisi daha geniş bir kişi çevresine uzanır; denetim yetkisi yalnızca piyasa tarafları ve tesisleri ile sınırlıdır. - **Denetim yetkisi / izin iptali yetkisi** (5188 s. K. m.22): Denetim yetkisi İçişleri Bakanlığı ve valiliklere birlikte tanınmıştır; kapsamı birim, şirket ve eğitim kurumlarıdır. Faaliyet izni iptali fıkrası, yetkiyi denetim fıkrasındaki kapsamdan ayrı bir hal bağlamında kullanır ve yalnız belirli nedenlere bağlıdır. Denetim yetkisi genel nitelikli olup her eksiklikte izin iptaline gidilmez; iptal için fıkrada sayılan nedenlerden birinin tespit edilmesi gerekir. ## İlgili konular - Amaç, tanımlar ve ilkeler, yüksek çevre kurulu ve görevleri (İmar ve Çevre Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/imar-ve-cevre-hukuku/amac-tanimlar-ve-ilkeler-yuksek-cevre-kurulu-ve-gorevleri - Ticaret sicili (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/ticaret-sicili ## Örnek kararlar - 4. Daire, 2023/11593 E., 2025/133 K., 08.01.2025 — ilgili: 2872 s. K. m.12 - 8. Daire, 2019/5404 E., 2024/2454 K., 02.05.2024 — ilgili: TTK m.25 - 13. Daire, 2016/2261 E., 2022/4475 K., 29.11.2022 — ilgili: 6446 s. K. m.15 ## İlgili terimler [Yetki devri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki-devri) · [Üst düzey yönetici](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-duzey-yonetici) · [Denetim raporu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/denetim-raporu) · [Sahipsiz hayvan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sahipsiz-hayvan) · [Müdür yardımcısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mudur-yardimcisi) · [Tedbiren görevden uzaklaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tedbiren-gorevden-uzaklastirma) · [Denetim elemanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/denetim-elemani) · [Kamu görevlisi sayılma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-gorevlisi-sayilma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.