--- title: "Deniz alacağı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deniz-alacagi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Deniz alacağı **Kısaca:** Türk Ticaret Kanunu'nda ayrıca tanımlanan, gemi ile ilgili alacak niteliğindeki talepler için kullanılan kavramdır. (TTK m.1360) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1328 – I- Kural (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1328): Gemi ile bağlantılı olarak kanunla kabul edilmiş alacaklardır. Madde kendisi tanım vermez; sınırlama rejiminin kapsamı, m.1352'de sayılan alacak türlerine ve ilgili uluslararası sözleşmelerin tanımına bağlıdır. - TTK m.1352 – C) Gemiler hakkında — I - İhtiyati haciz — 1. Deniz alacakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1352#f1): Madde 1352'de sayılan (a) ile (y) bentleri arasındaki istemlerden birinden veya birkaçından doğan talep anlamına gelir. Kanun bu kavramı tanımlamak yerine liste ile kurduğu için, listede yer almayan bir alacak gemiyle bağlantılı olsa bile deniz alacağı sayılmaz. - TTK m.1353 – 2. İhtiyati haciz isteyebilme hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1353#f4): TTK m.1352'de sınırlı olarak sayılan, deniz ticaretinden doğan alacak türlerini ifade eder. Bu niteliği taşımayan alacaklar için bu maddedeki gemi haczi yolu açık değildir. - TTK m.1356 – ccc) Yetkiye, tahkime ve esasa uygulanacak hukuka ilişkin bir anlaşmanın varlığı hâlinde Türk mahkemesinin yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1356#f1): Bu maddenin kapsamında, gemi ve deniz ticaretinden doğan ve ihtiyati haciz konusu yapılabilecek alacaklardır. Alacağın esası hakkında hüküm verecek mahkeme veya hakemden bağımsız olarak, teminat elde edilmesi bakımından ele alınır. - TTK m.1359 – b) Esas hakkında (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1359#f1): Deniz ticaretine ilişkin ve kanunda sayılan haller nedeniyle doğan alacak anlamına gelir. Maddenin uygulanabilmesi için alacağın bu niteliği taşıması gerekir; ihtiyati haciz hükümleri (m.1354-1355) bu alacaklar için geçerlidir. - TTK m.1360 – c) Tenfiz hakkında (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1360#f1): Türk Ticaret Kanunu'nda ayrıca tanımlanan, gemi ile ilgili alacak niteliğindeki talepler için kullanılan kavramdır. Maddedeki yetki, yalnızca bu alacağın esası hakkında verilmiş yabancı karar bakımından doğar. - TTK m.1361 – d) Haksız ihtiyati haciz sebebiyle açılacak tazminat davası hakkında (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1361#f2): Deniz ticaretine ilişkin alacaktır. Madde, bu alacağın esasına ilişkin davanın varlığını bekletici sorun yapmak için aranan niteliktir; alacağın deniz alacağı olup olmadığı ve değerinin tespiti için deliller yeterlidir. - TTK m.1362 – 4. Alacaklı tarafından delil gösterilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1362): Türk Ticaret Kanunu'nun 1352. maddesinde sayılan alacak türlerini ifade eder. Bu maddede yer alıp almadığı, alacağın hukuki nitelendirmesine bağlıdır ve madde bu listeye girip girmediğini tespit ölçütünü kendisi belirlemez. - TTK m.1367 – d) Geminin seferde olması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1367#f1-a): Haczin dayandığı, geminin işletilmesinden doğan ve bu madde uyarınca teminat verilmesi istenen alacaktır. Teminat süresi bu alacak bakımından işler. - TTK m.1369 – 7. İhtiyati haciz hakkının kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1369#f1): Maddede tanımı yapılmadan kullanılan, geminin haczini doğuran temel alacak türüdür. Bu maddenin uygulanabilmesi için haczi istenen alacağın deniz alacağı niteliğinde olması gerekir. - TTK m.1371 – b) İhtiyati haczin kaldırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1371#f1): Haciz konusu alacağın niteliğidir. Teminatın kapsamı bu alacağın tamamı, faizi ve giderleri ile sınırlıdır. - TTK m.1382 – III - Cebrî satış — 1. Haciz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1382): TTK m.1352'de sayılan, gemiyle ilgili belirli alacak türleridir. Bu şart yalnızca ihtiyati hacizde aranır; icra yoluyla kesin haczde aranmaz. - TTK m.1396 – h) Yedinci sıra (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1396): TTK 1352. maddede sayılan alacaklardır. Madde, yedinci sıraya yalnız bu tanıma giren alacakların kaydedileceğini öngörür. ## Karıştırılan kavramlar - **Deniz alacağı / gemi malikine karşı her alacak** (TTK m.1352): Madde 1352'de sayılan bir bentle eşleşen alacak, ör. gemi kredisi, römorkaj ya da müşterek avarya. Gemi malikine karşı ileri sürülen ancak listede yer almayan alacak. Gemi ile ilgili olması tek başına yeterli değildir. Yalnız birinci grup deniz alacağıdır; ikinci grup için m.1353 uyarınca gemi ihtiyaten haczedilemez. - **Deniz alacağı / Deniz dışı alacak** (TTK m.1353): Alacak TTK m.1352 kapsamındaysa gemi ihtiyati haczi istenebilir. Alacak bu listede yer almıyorsa gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez. Deniz dışı alacak için gemi haczi yolu kapalıdır; genel ihtiyati haciz yoluna başvurulabilir ancak gemi üzerinde bu yolla bağlanma sağlanamaz. - **Rehinsiz deniz alacağı / Rehinle teminatlı deniz alacağı** (TTK m.1353): Alacak rehinle güvence altında değilse birinci fıkra doğrudan uygulanır. Alacak akdi veya kanuni rehinle teminat altındaysa da yine gemi ihtiyati haczi istenebilir. Rehin varlığı ihtiyati haciz yolunu kapatmaz; ikinci fıkra bu konuda açık hüküm koyar. - **Muaccel deniz alacağı / Vadesi gelmemiş deniz alacağı** (TTK m.1353): Vadesi gelmiş deniz alacağında dördüncü fıkraya göre sebep kendiliğinden vardır. Vadesi gelmemiş deniz alacağında ihtiyati haciz için İİK m.257 ikinci fıkrasındaki şartlar aranır. Vadesi gelmemiş alacakta haciz talebi, ilgili İİK şartlarının gerçekleşmesine bağlanır. - **Deniz alacağı / Diğer alacaklar** (TTK m.1362): Alacağı 1352. maddedeki listeye giren deniz alacağı olan alacaklı, bu maddeden yararlanır ve kanaat getirecek delil göstermesi yeterlidir. Listede yer almayan alacaklı, bu maddedeki hafifletilmiş ispat kuralından yararlanamaz ve genel ispat kurallarına tabidir. Hafifletilmiş ispat ölçüsü yalnız deniz alacakları bakımından uygulanır. - **Gemi alacaklısı hakkı veren alacak / deniz alacağı** (TTK m.1320): Gemi alacaklısı hakkı veren alacak, birinci fıkranın (a)-(f) bentlerinde sayılan ve kanuni rehin hakkı doğuran alacaktır. Deniz alacağı, m.1352'de sayılan daha geniş listeden doğan istemdir ve gemi alacaklısı hakkı doğurup doğurmamasından bağımsızdır. Her gemi alacaklısı hakkı veren alacak bir deniz alacağıdır ancak tersi doğru değildir. Gemi alacaklısı hakkı, sıra cetvelinde ve paraya çevirme yolunda ayrı sonuçlar doğurur (m.1390-1397, m.1380). ## İlgili konular - Cebrî icraya ilişkin özel hükümler, gemiler hakkında ve yetkili mahkeme (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/cebri-icraya-iliskin-ozel-hukumler-gemiler-hakkinda-ve-yetkili-mahkeme - İhtiyati haczin yapılması (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/ihtiyati-haczin-yapilmasi - Geminin serbest bırakılması (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/geminin-serbest-birakilmasi - Rehinli alacakların takibi, rehinli alacaklıların takip hakkı ve cebrî satış (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/rehinli-alacaklarin-takibi-rehinli-alacaklilarin-takip-hakki-ve-cebri-satis - Sıra cetveli ve eşya hakkında icra (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/sira-cetveli-ve-esya-hakkinda ## İlgili terimler [İhtiyati Haciz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-htiyati-haciz) · [Teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat) · [Kesin haciz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-haciz) · [Tazminat davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tazminat-davasi) · [Bekletici sorun](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bekletici-sorun) · [Eşit hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esit-hak) · [Gemi alacaklısı hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-alacaklisi-hakki) · [İhtiyati tedbir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtiyati-tedbir) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.