--- title: "Denize elverişlilik nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/denize-elverislilik" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Denize elverişlilik **Kısaca:** Geminin gövde, genel donatım, makine ve kazan gibi esas kısımlarının, yolculuğun yapılacağı sudan doğan tehlikelere karşı koyabilmesidir. Yolculuğa bağlı nispi bir kavramdır; tamamen anormal tehlikeler bu ölçütün dışında tutulur. (TTK m.932) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.932 – II- Denize, yola ve yüke elverişli gemi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-932): Geminin gövde, genel donatım, makine ve kazan gibi esas kısımlarının, yolculuğun yapılacağı sudan doğan tehlikelere karşı koyabilmesidir. Yolculuğa bağlı nispi bir kavramdır; tamamen anormal tehlikeler bu ölçütün dışında tutulur. - TTK m.1123 – II- Geminin teslimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1123): Geminin denizde seyre elverişli, gerekli donanım ve niteliklere sahip olma durumudur. Teslim anında bulunması gereken niteliklerden biridir. ### Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.1 – Tarifler ve ticaret gemilerinin teknik nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-1#f6): Tüm ticaret gemileri ve deniz tesislerinin, tahsis edildikleri hizmetin normal deniz tehlikelerine karşı koyabilecek durumda olmasıdır. Tekne, makine, can kurtarma, yangından korunma, seyir ve haberleşme, sağlık, kapasite, deniz kirliliğini önleme donanımları ve diğer seyir emniyeti konularına bakılır. - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-2): Geminin sefer için güvenlik bakımından uygun olması halidir. Liman çıkış belgesinin düzenlenmesi bakımından denetimin konusu bu niteliktir; madde, denize elverişli olan ticaret gemilerini belge talebi bakımından ayrıca ele alır. ## Karıştırılan kavramlar - **Denize elverişlilik / Yola elverişlilik** (TTK m.932): Denize elverişlilik gövde, genel donatım, makine ve kazan gibi teknik esas kısımlara bakar ve yolculuğun sudan doğan tehlikelerini ölçüt alır. Yola elverişlilik gemi teşkilatı, yükleme, yakıt, kumanya ve gemi adamlarına bakar ve yapılacak yolculuğun tehlikelerini ölçüt alır. Bir gemi denize elverişli olmadan yola elverişli sayılamaz; yola elverişlilik ikinci aşamadır. - **Denize elverişlilik / Yüke elverişlilik** (TTK m.932): Denize elverişlilik geminin yolculuk sırasında kendini ve yolcuları, mürettebatı koruyabilmesine ilişkindir. Yüke elverişlilik yalnız eşya taşımada kullanılan kısımlara, yani eşyanın kabulü, taşınması ve muhafazasına bakar. Yüke elverişlilik, bir gemi denize elverişli olsa bile ayrıca değerlendirilir; soğutma tesisatı gibi kısımlar bu kapsamdadır. - **Denize elverişlilik / amaca uygunluk** (TTK m.1123): Denize elverişlilik, geminin teknik ve seyir yeterliliğine ilişkindir. Amaca uygunluk, geminin sözleşmede belirlenen kullanım amacına göre niteliğine ilişkindir. Gemi denize elverişli olsa da sözleşmenin amacına uygun değilse teslim borcu eksik ifa edilmiş sayılır; her iki nitelik birlikte aranır. - **Denize elverişlilik / sözleşme amacına uygunluk** (TTK m.1133): Denize ve yola elverişlilik, geminin teknik donanım ve seyir yeteneğine ilişkin objektif bir ölçüttür. Sözleşmede belirtilen amaca uygunluk, tarafların kararlaştırdığı kullanım amacına bağlı, sözleşmeye göre belirlenen bir ölçüttür. Geminin teknik olarak seyre elverişli olması, sözleşme amacına uygun olmasını tek başına sağlamaz; her iki ölçüt ayrı ayrı karşılanmalıdır. - **Lisans süresi uzatımı (a) / Denize elverişlilik belgesi uzatımı (b)** (7244 s. K. m.2): (a) bendinde 5300 sayılı Kanun kapsamında 2020 içinde süresi dolacak lisanslar, doğrudan bir yıl uzatılmıştır. (b) bendinde 4922 sayılı Kanun kapsamındaki ticaret gemisi belgelerinin süresi 1/8/2020 tarihine kadar uzatılmıştır; ayrıca belge süresi aralığı 11/3/2020 ile 31/7/2020 arasında aranır. Lisanslarda sabit bir yıllık uzatma vardır; denize elverişlilik belgelerinde ise bakan yetkisiyle ek üç aya kadar uzatma mümkündür. ## Örnek kararlar - 2008/36 E., 2009/22 K., 05.02.2009 — ilgili: 4922 s. K. m.1 - 10. Daire, 2018/498 E., 2022/6504 K., 26.12.2022 — ilgili: 4922 s. K. m.2 - İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2023/2031 E., 2026/789 K., 07.05.2026 — ilgili: TTK m.932 ## İlgili terimler [Kiraya veren](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiraya-veren) · [Yolcu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yolcu) · [Gemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi) · [Ticaret gemisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticaret-gemisi) · [İdare](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idare) · [Teslim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teslim) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.