--- title: "Denkleştirme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/denklestirme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Denkleştirme **Kısaca:** Denkleştirme, 5 kanunda 15 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.699: Aynen bölünen parçaların değerleri arasındaki farkın, eksik değerdeki parçaya para eklenerek giderilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-699) - TBK m.616 · önel verilerek fesih: Sözleşmenin sona erdirilmesi anına kadar ifa edilmiş edimlerin anapara ve faizleriyle değerlendirilip karşılıklı alacak-borç ilişkisinin hesaplanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-616) - TTK m.202 · hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılması: Kaybın, ilgili faaliyet yılı içinde fiilen giderilmesi veya bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanınarak giderilmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-202) ## Kanuni tanım - **7552 s. K. m.2/1-f** (İklim Kanunu): Karbon kredilerinin Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında veya gönüllü taahhütlerin yerine getirilmesinde kullanılmasını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7552-sayili-iklim-kanunu/madde-2#f1-f ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.642 – B. Paylaşmayı isteme hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-642#f2): Taşınmazların değerleri arasındaki farkın para ödenmesi yoluyla giderilerek miras payları arasında eşitliğin sağlanmasıdır. Taşınmazın tamamının bir mirasçıya verilmesinin doğurduğu değer farkı bu yolla kapatılır. - TMK m.647 – I. Mirasbırakanın tasarrufu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-647): Mirasbırakanın kastetmediği bir eşitsizlik ortaya çıktığında payların yeniden dengelenmesi işlemidir. Bu olanak, paylaştırma kuralının bağlayıcılığını sınırlar. - TMK m.669 – A. Mirasçılar arasında (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-669#f1): Mirasbırakanın sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmanın, terekenin paylaştırılmasından önce terekeye geri verilmesi ve paylaşımın bu kazandırma dikkate alınarak yapılmasıdır. Kazandırmanın alıcısı miras payından mahsup yoluyla ya da doğrudan iade ederek bu yükümü yerine getirir. - TMK m.672 – II. Miras payını aşan kazandırmalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-672#f1): Mirasçının aldığı kazandırmanın terekeye geri eklenmesi ya da miras payından mahsup edilmesi yükümlülüğüdür. Madde, bu yükümlülüğün miras payını aşan kısım bakımından kaldırılmasını düzenler. - TMK m.674 – D. Eğitim ve öğrenim giderleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-674): Mirasbırakanın altsoyuna sağlığında yaptığı ivazsız kazandırmaların, mirasın paylaşımında mirasçının payından mahsup edilmesi veya terekeye iade edilmesi müessesesidir. Madde, eğitim giderlerinin bu müessesenin kapsamına girip girmeyeceğini belirler. - TMK m.699 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-699#f2): Aynen bölünen parçaların değerleri arasındaki farkın, eksik değerdeki parçaya para eklenerek giderilmesidir. Denkleştirme, bölünmenin ardından yapılan bir tamamlama işlemidir. - TMK m.711 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-711): Taşınmazlar arasındaki fazlalık ve eksikliklerin karşılıklı olarak dengelenmesidir. Denkleştirme sınırın yeniden belirlenmesinin sonucu olarak yapılır ve ayrıca bir bedel ödenmesini gerektirmez. - TMK m.730 – V. Taşınmaz malikinin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-730): Kaçınılmaz taşkınlıktan zarar gören kişinin, bu etkilere katlanması karşılığında uygun bir bedel alması biçiminde gerçekleşen tazmin yöntemidir. Hâkim bedeli takdir eder. - TMK m.737 – III. Komşu hakkı — 1. Kullanma biçimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-737#f3): Katlanılması gereken kaçınılmaz taşkınlıktan doğan zararın, fedakârlığın dengelenmesi ilkesi çerçevesinde tazmin edilmesini ifade eder. Maddenin son fıkrasıyla saklı tutulmuştur. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.202 – VIII - Sorumluluk — 1. Hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-202#f1-b): Kaybın, ilgili faaliyet yılı içinde fiilen giderilmesi veya bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanınarak giderilmesi işlemidir. Denk istem hakkının nasıl ve ne zaman yerine getirileceği belirtilmelidir. - TTK m.206 – d) Şirket alacaklılarının dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-206#f2): Talimat dolayısıyla bağlı şirkette oluşan kaybın, aynı hesap yılı içinde hâkim şirket tarafından fiilen giderilmesi ya da bağlı şirkete denk bir istem hakkı tanınmasıdır. Kaybın hesap yılı içinde giderilmesi ya da istem hakkının zamanı ve şekli belirtilerek tanınması gerekir. - TTK m.406 – I) Topluluk ilişkileri için özel denetçi denetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-406#f1-b): Hâkim şirketin şirkete topluluk nedeniyle verdiği kaybın karşılığında yapılması gereken telafidir. Maddenin ikinci bendinde, yönetim kurulunun kayba rağmen denkleştirme yapılmadığını açıklaması ikinci tetikleyici olarak yer alır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.616 – I. Önel verilerek fesih (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-616#f2): Sözleşmenin sona erdirilmesi anına kadar ifa edilmiş edimlerin anapara ve faizleriyle değerlendirilip karşılıklı alacak-borç ilişkisinin hesaplanmasıdır. Sonucunda alacaklı çıkan tarafa fark geri verilir. ### İş Kanunu - İş K. m.63 – Çalışma süresi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-63#f2): Haftalık normal çalışma süresinin haftanın günlerine farklı dağıtılması ve bir süre içinde haftalık ortalamanın normal haftalık süreyi aşmamasıdır. Denkleştirme süresi iki aydır ve toplu iş sözleşmesiyle dört aya, turizm sektöründe altı aya kadar uzatılabilir. ### Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.18 – II – Hâkimiyetin kötüye kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-18): Bağlı şirketin TTK 202. maddesi kapsamındaki kaybının, hâkim şirket tarafından giderilmesi anlamına gelir. Madde bu süreyi iki yıl olarak belirlemiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Paylaştırma kuralı / denkleştirme** (TMK m.647): Mirasbırakanın kuralıyla yapılan paylaşmanın bağlayıcı olduğu hâl; kural mirasçılar için aynen uygulanır. Kuralın kastedilmemiş bir eşitsizlik yaratması hâli; bu durumda paylar denkleştirilir. Eşitsizlik yoksa kural aynen uygulanır; eşitsizlik varsa kural denkleştirme ile düzeltilir. - **Denkleştirme (1. fıkra) / hakkaniyete uygun ödeme (2. fıkra)** (TMK m.674): Ergin ve eğitimini bitirmiş ya da bitirmiş sayılacak çocuğun, mirasbırakanın yaptığı aşan eğitim giderinin iadesi. Eğitimini tamamlamamış veya engelli çocuğun, terekeden hakkaniyete uygun bir ödeme talep etmesi. Birinci halde çocuk payından mahsup veya iade yükümlüdür; ikinci halde çocuk alacaklıdır ve diğer mirasçılar terekeden ödemeye katlanır. - **Zarar giderimi / kaçınılmaz taşkınlıkta denkleştirme** (TMK m.730): Taşkınlık yerel âdete aykırı ya da kaçınılabilir ise zarar gören zararın giderilmesini ve eski hâle getirmeyi talep edebilir. Taşkınlık yerel âdete uygun ve kaçınılmaz ise zarar gören katlanmak zorunda kalır, yalnızca uygun bedelle denkleştirme talep edebilir. Hâkim, kaçınılmaz taşkınlıkta eski hâle getirme veya tam tazmin yerine uygun bedelli denkleştirmeye karar verebilir (m.730/2). - **Genel denkleştirme süresi / Turizm denkleştirme süresi** (İş K. m.63): Genel hal için denkleştirme süresi iki aydır ve toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir. Turizm sektöründe dört aylık denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar uzatılabilir. Turizm sektöründe uzatılabilir süre iki ay fazladır; uzatma yetkisi yalnızca toplu iş sözleşmesine bağlıdır. - **Denkleştirme uygulaması / Denkleştirme dışı çalışma** (İş K. m.63): Denkleştirme varsa haftalık süreler iki aylık dönemde toplanarak değerlendirilir. Denkleştirme yoksa her hafta için haftalık kırk beş saat aşılıp aşılmadığına bakılır. Denkleştirme yoksa kırk beş saati aşan her haftalık çalışma fazla çalışma sayılır. - **Denkleştirme / Tazminat sorumluluğu** (TTK m.206): Hesap yılı içinde kaybın denkleştirilmesi ya da zamanı ve şekli belirtilmiş denk istem hakkının tanınması hâlinde dava açılamaz. Bu yapılmadığında alacaklı dava açabilir. Denkleştirme dava hakkını ortadan kaldırır; yapılmadığında dava açılabilir. ## İlgili konular - Mirasta denkleştirme (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mirasta-denklestirme - Sorumluluk, tam hâkimiyet hâlinde ve çeşitli hükümler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/sorumluluk-tam-hakimiyet-halinde-ve-cesitli-hukumler - Ömür boyu gelir ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/omur-boyu-gelir-sozlesmesi-ve-olunceye-kadar-bakma-sozlesmesi - İşin düzenlenmesi (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/isin-duzenlenmesi - Birlikte mülkiyet (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/birlikte-mulkiyet - Komşu hakkı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/komsu-hakki ## Örnek kararlar - 2020/56 E., 2023/108 K., 01.06.2023 — ilgili: TTK m.202, TTK m.206 - 7. Hukuk Dairesi, 2023/3139 E., 2024/2653 K., 16.05.2024 — ilgili: TMK m.672, TMK m.674 - 7. Hukuk Dairesi, 2022/4276 E., 2023/6264 K., 14.12.2023 — ilgili: TMK m.672, TMK m.674 ## İlgili terimler [Kayıp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kayip) · [Hâkim şirket](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakim-sirket) · [Paylaşma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/paylasma) · [Önel](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onel) · [Sağlararası kazandırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/saglararasi-kazandirma) · [Geri verme yükümlülüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/geri-verme-yukumlulugu) · [Özgüleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozguleme) · [Özel denetçi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-denetci) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.