---
title: "Derdest dava nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/derdest-dava"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Derdest dava

**Kısaca:** Derdest dava, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- HMK m.166 · davaların birleştirilmesi: Henüz hükme bağlanmamış, mahkemede görülmekte olan davadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-166)
- İYUK geç. m.7: Yürürlük tarihinde henüz sonuçlanmamış, kesinleşmemiş ve kanun yolu aşamasında bulunan davadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/gecici-madde-7)
- TTK geç. m.12: Yürürlük tarihinde ilk derece mahkemesinde, bölge adliye mahkemesinde veya Yargıtay'da görülmekte olan dava. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/gecici-madde-12)

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.166 – Davaların birleştirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-166): Henüz hükme bağlanmamış, mahkemede görülmekte olan davadır. Birleştirme ancak derdest davalar arasında mümkündür; karara bağlanmış bir dava birleştirmeye konu olamaz.

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK geç. m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/gecici-madde-12): Yürürlük tarihinde ilk derece mahkemesinde, bölge adliye mahkemesinde veya Yargıtay'da görülmekte olan dava. Maddenin uygulanmama kapsamının belirleyici ölçütüdür.

### İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK geç. m.7 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/gecici-madde-7): Yürürlük tarihinde henüz sonuçlanmamış, kesinleşmemiş ve kanun yolu aşamasında bulunan davadır. Geçici 7. madde bakımından dava, yürürlük tarihi itibarıyla açık olmalıdır.

### Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
- TKHK geç. m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/gecici-madde-2): Hükmün yürürlüğe girdiği tarihte henüz sonuçlanmamış, ilk derece mahkemesi, bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay önünde bulunan davadır. Derdestlik, dava açılış tarihine değil, bu hükmün yürürlük tarihine göre belirlenir.

### Sınai Mülkiyet Kanunu
- SMK geç. m.6 – Görülmekte olan davalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/gecici-madde-6): Yürürlük tarihinde mahkemede görülmekte olan, henüz sonuçlanmamış davadır. Madde yalnızca bu tür davaların görülmesinin devamını öngörür.

## Karıştırılan kavramlar

- **Yürürlük öncesi derdest dava / yürürlük sonrası açılan dava** (TTK geç. m.12): Yürürlük tarihinde mahkemede görülmekte olan davalar, dava şartı arabuluculuk hükümlerinin dışında kalır. Yürürlük tarihinden sonra açılan davalarda dava şartı arabuluculuk hükümleri uygulanır. Derdest davalarda arabulucuya başvuru aranmaz; yeni açılan davalarda başvuru yapılmadan dava açılırsa usulden red sonucu doğar.
- **Derdest dava / yeni açılan dava** (TKHK geç. m.2): Yürürlük tarihinde ilk derece mahkemesi, bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay önünde bulunan davalar. Yürürlük tarihinden sonra açılan davalar. Derdest davalarda dava şartı arabuluculuk aranmaz; yeni açılan davalarda ise arabuluculuk başvurusu dava şartı olarak aranır.
- **Derdest dava / yeni açılacak dava** (SMK geç. m.6): Yürürlük tarihinde mahkemede görülmekte olan davalar, madde uyarınca eski ihtisas mahkemesi sıfatının değişmesine rağmen görülmeye devam eder. Yürürlük tarihinden sonra açılacak davalar, eski KHK mahkemesine değil doğrudan 6769 sayılı Kanunun 156. maddesinde öngörülen mahkemeye yöneltilir. Derdest davalar yerinde kalır; yeni davalarda görevli mahkeme 6769 sayılı Kanun esas alınarak belirlenir.
- **Derdest dava / dava dışı başvuru** (Av. K. m.2): Derdest bir davada müzekkere mahkemeden duruşma gününü beklemeksizin alınabilir. Derdest olmayan işlerde bu hızlı yol maddede öngörülmemiştir. Derdest davada müzekkere için duruşma gününün beklenmesi gerekmez; diğer hallerde genel usul uygulanır.

## İlgili konular

- Ön sorun ve bekletici sorun, davaların birleştirilmesi ve ayrılması (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/on-sorun-ve-bekletici-sorun-davalarin-birlestirilmesi-ve-ayrilmasi

## İlgili terimler

[Dava şartı arabuluculuk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-sarti-arabuluculuk) · [Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fikri-ve-sinai-haklar-hukuk-mahkemesi) · [İhtisas mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtisas-mahkemesi) · [Bağlantı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baglanti) · [Geçiş hükmü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecis-hukmu) · [Yürürlük tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yururluk-tarihi) · [Yürürlükten kaldırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yururlukten-kaldirma)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.