--- title: "Dernek nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dernek" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Dernek **Kısaca:** Kazanç paylaşma dışında, belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur. (TMK m.56) ## Kanuni tanım - **5253 s. K. m.2/1-a** (Dernekler Kanunu): Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-2#f1-a ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.56 – I. Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-56#f1): Kazanç paylaşma dışında, belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur. Kişi sayısı kuruluş aşamasında aranır; kuruluştan sonra üye sayısının yedinin altına düşmesi maddenin tanımına ilişkin ayrı bir tartışma konusudur. ### Dernekler Kanunu - Dernekler Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-2#f1-a): Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir hedefe ulaşmak amacıyla, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve emeklerini kalıcı biçimde bir araya getirmesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur. Kişi sayısının en az yedi olması ve tüzel kişiliğin bulunması zorunludur; kazanç paylaşmanın olmaması tanımın ayrılmaz parçasıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Dernek / ticaret ortaklığı** (TMK m.56): Dernek, kazanç paylaşma dışında ideal bir amaç güder ve üyelerine doğrudan ekonomik yarar sağlamaz. Ticaret ortaklığı ya da kooperatif, üyelerine kâr ya da ekonomik menfaat sağlamayı amaçlar. Kazanç paylaşma amacı güden topluluk dernek olarak kurulamaz; ticari amaçlı topluluk başka tüzel kişilik türü olarak örgütlenir. - **Dernek / Platform** (5253 s. K. m.2): Dernek, tüzel kişiliğe sahip ve sürekli nitelikte bir kişi topluluğudur. Platform, tüzel kişiliği bulunmayan ve geçici nitelikteki bir birliktelikdir. Platform dernek olmadığı için dernek hükümlerine tabi değildir. Tüzel kişilik kazanması gerekmez ve geçici amaçla kurulur. - **Dernek / Üst kuruluş** (5253 s. K. m.2): Dernek, gerçek veya tüzel kişilerden oluşan bir kişi topluluğudur. Üst kuruluş, derneklerin oluşturduğu federasyon veya konfederasyondur. Üst kuruluşun üyeleri dernekler veya federasyonlardır. Kişi sayısı şartı üst kuruluş için aranmaz, tanım üyelerin türüne göre ayrılır. - **Dernek merkezi / Derneğin yerleşim yeri** (5253 s. K. m.2): Derneğin yerleşim yeri, yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü yerdir. Dernek merkezi, bu yerin bulunduğu il veya ilçedir. Yerleşim yeri adres düzeyinde bir yer, merkez ise il veya ilçe düzeyindedir. Mülki idare amirinin yetkisi merkeze göre belirlenir. - **Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile diğer dernek ve vakıflar (parantez içi hüküm)** (GVK m.94): Kanunla kurulan dernek ve vakıflar, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu menfaatine yararlı dernekler dışındaki dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara yapılan menkul sermaye iradı ödemeleri parantez içi hükümle tevkifat kapsamına alınmıştır. Odalar, borsalar, meslek örgütleri, siyasi partiler ile emekli ve yardım sandıkları parantez içi hükmün kapsamı dışında bırakılmıştır. Ödemenin alıcısının bu sınıflardan hangisine girdiği, 7, 8, 9 ve 14. bentlerdeki tevkifatın uygulanıp uygulanmayacağını belirler. - **Kira ödemesi: genel kira ve vakıf/dernek/kooperatif/yabancı devlet kiraları (5/a ve 5/b-d)** (GVK m.94): 70. maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemeler 5/a bendi kapsamındadır. Vakıf, dernek, kooperatif ve yabancı devlet ile uluslararası kuruluşlara ait gayrimenkul kiralarında ayrı bentler (5/b, 5/c, 5/d) uygulanır. Kiraya verenin türü ve kiralanan malın niteliği tevkifatı belirler; 5/d bendi diplomatik statüsü bulunmayan gayrimenkuller için geçerlidir. ## İlgili konular - Kuruluşu, tüzel kişiliğin kazanılması ve üyelik (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/kurulusu-tuzel-kisiligin-kazanilmasi-ve-uyelik ## Örnek kararlar - 11. Hukuk Dairesi, 2023/4057 E., 2024/6435 K., 16.09.2024 — ilgili: TMK m.56, 5253 s. K. m.2 - 2004/107 E., 2007/44 K., 05.04.2007 — ilgili: 5253 s. K. m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2020/189 E., 2020/888 K., 17.11.2020 — ilgili: 5253 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Derneğin yerleşim yeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dernegin-yerlesim-yeri) · [Dernek merkezi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dernek-merkezi) · [Dernekler birimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dernekler-birimi) · [Plâtform](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/platform) · [Temsilcilik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temsilcilik) · [Mülkî idare amiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulki-idare-amiri) · [Şube](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sube) · [Üst kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-kurulus) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.