--- title: "Dış denetim nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dis-denetim" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Dış denetim **Kısaca:** Dış denetim, 7 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 6356 s. K. m.29 · kuruluşların denetimi ve şeffaflık: Kuruluşların gelir ve giderlerine ilişkin mali denetimdir. 3568 sayılı Kanuna göre denetim yetkisine sahip yeminli mali müşavirlerce en geç iki yılda bir yapılır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-29) - 5018 s. K. m.69 · (…)109 Sayıştayın denetlenmesi: Kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerinin, hesap verme sorumluluğu çerçevesinde, idare dışındaki bir organ tarafından uygunluk yönünden incelenmesi ve sonuçlarının TBMM'ye raporlanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-69) - 1163 s. K. m.69 · dış denetim: Kooperatif ve üst kuruluşların, genel kurul kararı doğrultusunda, denetleme kurulunun dışında kalan yetkili kişilerce yaptırılan finansal tablo denetimidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-69) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.68 – Dış denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-68#f1): Sayıştay tarafından, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerinin kanunlara, kurumsal amaç, hedef ve planlara uygunluk yönünden incelenmesi ve sonuçlarının TBMM'ye raporlanmasıdır. Harcama öncesi değil, harcama sonrası bir denetimdir. - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.69 – (…)109 Sayıştayın denetlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-69): Kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerinin, hesap verme sorumluluğu çerçevesinde, idare dışındaki bir organ tarafından uygunluk yönünden incelenmesi ve sonuçlarının TBMM'ye raporlanmasıdır. Madde, bu denetimin Sayıştay eliyle nasıl yürütüleceğini düzenler. - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu geç. m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/gecici-madde-10#f1): Sayıştay tarafından, kamu idarelerinin mali işlemlerinin mevzuata uygunluk ve performans yönünden bağımsız olarak incelenmesi faaliyetidir. Bu maddede dış denetimin hangi kanuna göre yürüyeceği belirlenmektedir. ### Kooperatifler Kanunu - Kooperatifler Kanunu m.69 – III- Dış denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-69#f2): Kooperatif ve üst kuruluşların, genel kurul kararı doğrultusunda, denetleme kurulunun dışında kalan yetkili kişilerce yaptırılan finansal tablo denetimidir. Maddenin ikinci fıkrasına göre kapsamı finansal tabloların denetimi ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporundaki finansal bilgilerin tutarlılığı ve gerçeği yansıtması ölçütlerini içerir. ### İl Özel İdaresi Kanunu - İl Özel İdaresi Kanunu m.38 – Denetimin kapsamı ve türleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-38#f1): İl özel idaresi dışındaki bir denetim organınca yapılan denetimdir. Madde bu denetimin usulünü de 5018 sayılı Kanun'a bağlar. ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu m.55 – Denetimin kapsamı ve türleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-55#f1): Belediye dışındaki yetkili kurum ya da organlarca yapılan denetimdir. Maddede dış denetimin ayrıntısı yer almaz; 5018 sayılı Kanun hükümlerine atıf yapılır. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.124 – Fonun hesap ve harcamalarının denetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-124#f1): Fonun yıllık gider hesapları ile harcamalarının Sayıştay tarafından incelenmesi yoluyla yapılan denetimdir. Kapsamı yalnızca gider hesapları ve harcamalarla sınırlıdır. ### Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.42/B – 3. Meslek birliklerinin denetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-42b): Bakanlığın, denetimi birliklere yaptırmasını istemesi hâlinde denetimi gerçekleştiren kuruluş. Bu kuruluşların raporunun bir örneği Bakanlığa gönderilir. ### Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.29 – Kuruluşların denetimi ve şeffaflık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-29#f3): Kuruluşların gelir ve giderlerine ilişkin mali denetimdir. 3568 sayılı Kanuna göre denetim yetkisine sahip yeminli mali müşavirlerce en geç iki yılda bir yapılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Dış denetim / Denetleme kurulu (iç denetim)** (1163 s. K. m.69): Bu madde kapsamındaki dış denetim, genel kurul kararına dayanan ve dışarıdan yetkili kişilerce yapılan finansal tablo denetimidir. Denetleme kurulunun denetimi, kanun ve tüzük hükümlerine göre yapılan iç denetimdir ve 65. maddede düzenlenmiştir. İkisi birbirinden ayrıdır; dış denetimin yapılmış olması denetleme kurulunun görevini ortadan kaldırmaz. Bu ilişki yalnızca kaynak metinlerin ortak yorumundan çıkar, madde metninde açıkça yazılmamıştır. - **Dış denetim / Hesapların hükme bağlanması** (5018 s. K. m.68): Dış denetim, hesap verme sorumluluğu çerçevesinde incelemek ve raporlamaktır. Hesapların hükme bağlanması, gelir, gider ve mal hesapları ile işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olup olmadığına karar vermektir. Dördüncü fıkraya göre hükme bağlama, dış denetimden ayrı bir yetkidir ve ayrıntıları ilgili kanunda düzenlenir. - **İç denetim raporu / Dış denetim raporu** (5018 s. K. m.68): İç denetçi raporları idarenin kendi iç denetçileri tarafından düzenlenir. Dış denetim raporları Sayıştay denetçileri tarafından düzenlenir ve TBMM'ye sunulur. İç denetçi raporları yalnızca talep edilmesi hâlinde Sayıştay denetçilerinin bilgisine sunulur; Sayıştay bunları kendiliğinden TBMM'ye sunmaz. - **İç denetim / Dış denetim** (5302 s. K. m.38): İç denetim il özel idaresinin kendi bünyesinde yapılan denetimdir. Dış denetim ise il özel idaresi dışındaki denetim organlarınca yapılır. Her iki denetimin usul ve esasları 5018 sayılı Kanun'a göre belirlenir. Maddede bu iki denetim türünün ayrı bir yetki dağılımı yapılmamıştır. - **Denetim yetkisinin kullanımı / Bakanlığın doğrudan denetimi ile dış denetim** (5846 s. K. m.42/B): Bakanlık her zaman kendisi denetleyebilir. Bakanlık denetimi bağımsız denetim kuruluşuna yaptırabilir ve bu durumda birlik kuruluşa denetim yaptırmakla yükümlü olur. Dış denetim hâlinde kuruluşun raporunun bir örneği Bakanlığa gönderilir; her iki durumda da ibraz ve giriş yükümlülüğü aynıdır. - **İç kontrol / Dış denetim** (5018 s. K. m.55): İç kontrol, idarenin kendi içinde oluşturduğu kontrol bütünüdür. Dış denetim, idare dışındaki denetim organlarınca yapılan denetimdir ve bu maddenin konusu değildir. Maddede tanımlanan kontrol idarenin kendi organizasyonuna aittir; Sayıştay denetimi ayrı bir rejimdir. ## İlgili konular - Güvenceler, faaliyetler, kuruluşların gelirleri, denetimi ve kapatılması (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/guvenceler-faaliyetler-kuruluslarin-gelirleri-denetimi-ve-kapatilmasi ## Örnek kararlar - 2005/95 E., 2007/5 K., 24.01.2007 — ilgili: 5393 s. K. m.55, 5018 s. K. m.68, 5018 s. K. m.69 - 2005/32 E., 2007/3 K., 18.01.2007 — ilgili: 5302 s. K. m.38, 5018 s. K. m.68, 5018 s. K. m.69 - 2021/130 E., 2022/110 K., 28.09.2022 — ilgili: 1163 s. K. m.69 ## İlgili terimler [İç denetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ic-denetim) · [İdarenin bütünlüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idarenin-butunlugu) · [Performans denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/performans-denetimi) · [Mali denetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mali-denetim) · [Hukuka uygunluk denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukuka-uygunluk-denetimi) · [Dış denetim genel değerlendirme raporu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dis-denetim-genel-degerlendirme-raporu) · [Yeminli mali müşavir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeminli-mali-musavir) · [Özel bütçeli idare](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-butceli-idare) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.