--- title: "Disiplin amiri nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-amiri" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Disiplin amiri Diğer yazımlar: Disiplin amirleri **Kısaca:** Disiplin amiri, 5 kanunda 21 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - DMK m.126 · disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar: Memur hakkında doğrudan disiplin cezası verme yetkisi bulunan, kurumların kuruluş ve görev özelliklerine göre özel yönetmeliklerde belirlenen amirdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-126) - 6413 s. K. m.8 · disiplin amirinin disiplin cezası verme yetkisi: Personele disiplin cezası verme yetkisi bulunan amirdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-8) - 7068 s. K. m.1 · amaç: Kanunda gösterilen, disiplin cezası verme ya da soruşturma açma yetkisine sahip amirdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-1) ## Kanuna göre anlamı - **6413 s. K. m.3/1-c** (Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu): Bu Kanunla disiplin cezası vermeye yetkili kılınmış ilk amiri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-3#f1-c - **6413 s. K. m.3/1-ç** (Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu): Disiplin amiri ile üst disiplin amirlerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-3#f1-cc - **7068 s. K. m.3/1-d** (Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun): Bu Kanun ile disiplin cezası vermeye yetkili kılınmış ilk amiri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-3#f1-d - **7068 s. K. m.3/1-e** (Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun): Disiplin amiri ile üst disiplin amirlerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-3#f1-e ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-3#f1-c): Bu Kanunla disiplin cezası vermeye yetkili kılınmış ilk amirdir. Yetki, kadro bağına değil Kanunun açıkça tanıdığı yetkiye dayanır. - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.7 – Disiplin soruşturması ve yetkiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-7#f1): Maiyetindeki personel hakkında disiplin soruşturması açma ve bunu yürütme yetkisine sahip amirdir. Madde, bu yetkinin kullanılmasına ilişkin usulü düzenler; amirin kim olduğu ise kanunun ilgili hükümlerine ve özel düzenlemelere bağlıdır. - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.8 – Disiplin amirinin disiplin cezası verme yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-8#f1): Personele disiplin cezası verme yetkisi bulunan amirdir. Yalnızca amir konumunda olmak yetmez; üçüncü fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki şartların da birlikte gerçekleşmesi gerekir. - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.9 – Üst disiplin amirlerinin disiplin cezası verebileceği hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-9#f1): Disiplin cezası verme görev ve yetkisine sahip, hiyerarşik olarak astı üzerinde disiplin gücü bulunan amirdir. İkinci fıkra uyarınca üst amirlerin yetkisini kullanmaması hâlinde yetki bu amirde kalır. - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.11 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-11#f2): Kanunda ayrıca belirtilen ve hafif disiplin cezalarını verme yetkisi bulunan komuta kademesindeki amirdir. Yetki, ceza türüne göre ayrılmıştır. - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.22 – Askeri öğrenciler hakkında verilebilecek cezalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-22#f2): Kınama ve izinsizlik cezalarını ekli (1) sayılı çizelgeye göre verebilen amirlerdir. Madde bu amirlerin yetkisini çizelgeye bağlamaktadır. - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.25 – Erbaş ve erler hakkında verilebilecek cezalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-25#f2): Kanunda kendisine disiplin yetkisi tanınmış amirdir. Madde bakımından izinsizlik, ilave hizmet yükleme ve oda hapsi cezalarını verme yetkisi bu amirlere aittir. - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.26 – Verilen disiplin cezalarının yerine getirilme şekilleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-26#f2): Ceza yetkisini kanun ve ekli çizelge uyarınca kullanan amirdir. Oda hapsi ve hizmetten men cezalarının bazı hâllerinde yetkilidir. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.56 – Adaylık devresi içinde göreve son verme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-56#f1): Aday memur hakkında disiplin yönünden yetkili olan amirdir. İlişiğin kesilmesi için teklifi bu amir yapar. - DMK m.124 – Disiplin amiri ve disiplin cezaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-124#f1): Kurumların kuruluş ve görev özelliklerine göre özel yönetmeliklerde tayin ve tespit edilen, disiplin cezası verme yetkisine sahip amirdir. Belirleme Devlet Personel Başkanlığı'nın görüşüne dayanılarak yapılır. - DMK m.126 – Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-126#f2): Memur hakkında doğrudan disiplin cezası verme yetkisi bulunan, kurumların kuruluş ve görev özelliklerine göre özel yönetmeliklerde belirlenen amirdir. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını verir. - DMK m.128 – Karar süresi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-128#f1): Memurun bağlı olduğu birimde disiplin yetkisini kullanan, uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını verme yetkisine sahip amirdir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında amir, disiplin kurulunun kararını almak zorundadır. - DMK m.134 – Disiplin kurulları ve disiplin amirleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-134#f2): Maddenin ikinci fıkrasında, disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esasların yönetmelikle düzenleneceği öngörülen makamdır. Madde metni disiplin amirinin kimler olduğunu saymaz; bu kişiler kurumların özel yönetmeliklerinde belirlenir. ### Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun - Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-1#f1): Kanunda gösterilen, disiplin cezası verme ya da soruşturma açma yetkisine sahip amirdir. Yetkinin kapsamı ve sınırı kanunun ilgili maddelerinde belirlenir. - Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-3#f1-d): Bu Kanun uyarınca disiplin cezası vermeye yetkili kılınmış ilk amirdir. Üst disiplin amirlerinden ayrılır, çünkü yalnızca ilk derecede yetkili olan amir bu sıfatı taşır. - Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.13 – Disiplin amirleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-13#f1): Disiplin cezası verilecek personelden makam, rütbe veya kıdemce büyük olan ve bu personel üzerinde amir konumunda bulunan kişidir. Yalnızca rütbe veya kıdem üstünlüğü yeterli değildir; amir konumu da aranır. - Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.14 – Disiplin amirlerinin soruşturmaya ilişkin yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-14#f1): Maiyetindeki personel hakkında disiplin soruşturması açma ve bu soruşturmayı kendisi yapma ya da soruşturmacı görevlendirme yetkisine sahip amirdir. Maddenin ilk fıkrasındaki yetki, öğrenme anından itibaren kullanılabilir. - Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.26 – Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-26#f1): Disiplin soruşturması açma ve disiplin cezası verme yetkisini kanun ya da yönetmelik uyarınca taşıyan, görevli amir makamıdır. Hangi amirin yetkili olduğu, fiilin işlendiği tarihte personelin çalıştığı yer ve son kadro/görev unvanına göre belirlenir. ### Yükseköğretim Kanunu - Yükseköğretim Kanunu m.53 – Genel esaslar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-53): Madde metninde sayılan, bağlı birim personeli hakkında disiplin cezası verme yetkisi olan kişi ve kurumlardır. Yükseköğretim Kurulu Başkanı, rektör, bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü, kadrolu uygulama ve araştırma merkezi ile bağımsız enstitü müdürleri ve bu birimlerin genel sekreter veya sekreterleri bu sıfatı taşır. - Yükseköğretim Kanunu m.54 – Öğrencilerin disiplin işleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-54#f3): Soruşturma açmaya yetkili merciidir. Fakülte, enstitü, konservatuvar, yüksekokul veya meslek yüksekokulu içindeki suçlarda ilgili dekan veya müdür, müşterek alanlarda, toplu veya birden çok birim öğrencisinin birlikte işlediği suçlarda rektör yetkilidir. ### Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu m.46 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/926-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-personel-kanunu/madde-46#f7): Hukuk sınıfı subaylar hakkında 6413 sayılı Kanun kapsamında disiplin yetkisini kullanan amirdir. Hukuk sınıfı subayların disiplin amiri, nezdinde bulunulan komutan veya askeri kurum amiridir. ## Karıştırılan kavramlar - **Disiplin amiri / Üst disiplin amirleri** (6413 s. K. m.3): Disiplin amiri, Kanunla disiplin cezası vermeye yetkili kılınmış ilk amirdir. Üst disiplin amirleri, disiplin amirinin bağlı olduğu ve cezalandırılacak personelden makam, rütbe veya kıdemce büyük olan amirlerdir. Ceza verme yetkisi öncelikle disiplin amirinde bulunur; üst disiplin amirleri ise Kanunun öngördüğü hallerde devreye girer. - **Amir / Disiplin amiri** (6413 s. K. m.3): Amir, kadro ve kuruluş bağına dayanan ya da amir olarak yetkilendirilen herkestir. Disiplin amiri ise bu kişiler arasından Kanunla disiplin cezası vermeye yetkili kılınmış ilk amirdir. Her amir disiplin amiri değildir; disiplin cezası verme yetkisi Kanunla ayrıca tanınmalıdır. - **Disiplin amiri / sicil verme yetkisi bulunmayan amir** (6413 s. K. m.8): Amir konumunda, rütbe ya da kıdem üstünlüğü olan ve sicil verme yetkisi bulunan kişi, personele disiplin cezası verebilir. Sicil verme yetkisi bulunmayan amir, disiplin cezası veremez; yalnızca disiplin amirine başvurabilir. Yetkisiz amirin verdiği ceza hukuka aykırı olur; yetkisiz amir fiili disiplin amirine bildirir (m.8/7). - **Genel disiplin amiri / makam sahibi (9. fıkra)** (6413 s. K. m.8): Genel disiplin amirliği, üçüncü fıkradaki şartlara göre belirlenir. 1325 sayılı Kanunun 1. maddesinde sayılan makamlara atananlar, ilgili rütbe karşılıklarına ve Özel Kalem Müdürü, Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri gibi makamlara göre ayrıca yetkilendirilir. Bu makam sahipleri ek-1 sayılı çizelgede gösterilen cezaları verebilir (m.8/9). - **Üst amir / disiplin amiri** (6413 s. K. m.9): Üst disiplin amiri, birinci fıkrada sayılan beş hâlden birinin varlığında disiplin soruşturması yapabilir ve ceza verebilir. Disiplin amiri, kendi astına ilişkin olarak genel yetkiye sahiptir ve üst amirin yetkisinin doğmadığı hâllerde yetkisini kullanır. Birinci fıkradaki hâllerden biri varsa yetki üst amirde ortaklaşa bulunur; ikinci fıkra gereği üst amir yetkisini kullanmazsa yetki disiplin amirine döner. - **Disiplin amiri / Öğrenci disiplin kurulu (izinsizlik)** (6413 s. K. m.22): Disiplin amirleri izinsizlik cezasını ekli (1) sayılı çizelgeye göre verir. Maddede süre sınırı bu amirler için ayrıca belirtilmemiştir. Öğrenci disiplin kurulları izinsizlik cezasını üç hafta sonundan az olmamak üzere altı hafta sonuna kadar verir. Kurulun verdiği izinsizlik cezası hafta sonu sayısı bakımından üç ile altı arasında değişir; amirin verdiği ceza için ise çizelgedeki sayılar esas alınır. ## Örnek kararlar - 2020/72 E., 2022/160 K., 13.12.2022 — ilgili: 6413 s. K. m.11, 6413 s. K. m.7, 6413 s. K. m.3, 6413 s. K. m.25, 6413 s. K. m.26 - 2021/44 E., 2024/172 K., 17.10.2024 — ilgili: 926 s. K. m.46, 6413 s. K. m.7, 6413 s. K. m.3, 6413 s. K. m.9 - 2013/46 E., 2013/140 K., 28.11.2013 — ilgili: 6413 s. K. m.3, 6413 s. K. m.8, 6413 s. K. m.9 ## İlgili terimler [Üst disiplin amirleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-disiplin-amirleri) · [Disiplinsizlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplinsizlik) · [Disiplin Kurulları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-kurullari) · [Ağırlık derecesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agirlik-derecesi) · [Disiplin suçu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-sucu) · [Yüksek Disiplin Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuksek-disiplin-kurulu) · [Kınama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kinama) · [Âmir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mir) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.