--- title: "Disiplin cezaları nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-cezalari" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Disiplin cezaları Diğer yazımlar: Disiplin cezası **Kısaca:** Disiplin cezaları, 17 kanunda 21 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - CGTİHK m.38 · disiplin cezaları ve tedbirleri: Ceza, kanunda sayılanlarla sınırlıdır; sayılmayan bir yaptırım uygulanamaz. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-38) - DMK m.125 · disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller: Memurun kusurlu fiil veya halinin karşılığı olarak kanunda sayılan ve yetkili amir veya kurul tarafından verilen yaptırımdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-125) - Av. K. m.134 · disiplin cezalarının uygulanacağı haller: Kanunda sayılan ve avukata ihlal nedeniyle verilen yaptırımdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-134) ## Kanuna göre anlamı - **6413 s. K. m.3/1-d** (Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu): Disiplinsizlik nedeniyle yetkili kişi veya kurullar tarafından verilen ve bu Kanunda gösterilmiş olan yaptırımları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-3#f1-d - **7068 s. K. m.3/1-f** (Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun): Disiplinsizlik nedeniyle disiplin amirleri veya kurulları tarafından verilen ve bu Kanunda gösterilen yaptırımları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-3#f1-f ## Kanunda nerede geçiyor ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.125 – Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-125#f1): Noterlik Kanunu'nun 126. maddesinde sayılan yaptırımlardır. 125. madde bunlardan birinin verilmesini öngörür; hangi cezanın hangi eylem için uygulanacağı ise ölçüt niteliğindeki bu iki unsura bağlıdır. - Noterlik Kanunu m.142 – Ceza soruşturma ve kovuşturmalarının disiplin cezalarına etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-142#f1): Noterin mesleki görevine ilişkin yükümlülüklerine aykırı hal ve hareketleri nedeniyle, disiplin mevzuatı uyarınca uygulanan yaptırımdır. Ceza hukukundaki cezadan ayrı bir yaptırım türüdür ve amacı, mesleğin düzenini ve itibarını korumaktır. - Noterlik Kanunu m.149 – Disiplin cezasını verme yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-149#f1): Noter katibi veya adayının kusurlu fiilleri nedeniyle hakkında uygulanan yaptırımdır. Madde, cezanın türünü değil, cezayı verecek makamı belirler. ### Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun - CGTİHK m.38 – Disiplin cezaları ve tedbirleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-38#f1): Hükümlünün cezaevi düzenini ihlal eden fiilleri nedeniyle, bu maddede sayılan altı tür yaptırımdan birine çarptırılmasıdır. Ceza, kanunda sayılanlarla sınırlıdır; sayılmayan bir yaptırım uygulanamaz. - CGTİHK m.52 – Şikâyet ve itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-52#f1): Infaz kurumu içindeki düzen ve güvenliğe aykırı davranışlar nedeniyle hükümlü veya tutuklu hakkında uygulanan yaptırımdır. Maddenin şikâyet ve itiraz yolu, bu cezalara karşı açılmış bir hukuki korunma aracıdır. ### Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-3#f1-b): Disiplinsizlik nedeniyle yetkili kişi veya kurullar tarafından verilen ve Kanunda gösterilmiş yaptırımlardır. - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.11 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-11#f1): Disiplin suçu işleyen personele, kanunda sayılan cezalardan birinin ağırlık derecesine uygun biçimde verilen yaptırımdır. Maddede yedi ceza sıralanmıştır. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.125 – Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-125#f1): Memurun kusurlu fiil veya halinin karşılığı olarak kanunda sayılan ve yetkili amir veya kurul tarafından verilen yaptırımdır. Maddede beş tür ceza sayılmıştır ve bu listenin dışında ceza verilemez. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.134 – Disiplin cezalarının uygulanacağı haller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-134#f2): Kanunda sayılan ve avukata ihlal nedeniyle verilen yaptırımdır. Cezanın türü ve uygulanma koşulları kanunun ilgili maddelerinde belirlenir. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.19 – Disiplin cezaları ve yerine getirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-19#f3): Başkan ve üyelerin asli görevleri dışındaki görev alma, yemin veya üyeliğin vakar ve şerefi ile bağdaşmayan, hizmetin aksamasına yol açan hal ve hareketleri sabit görüldüğünde Genel Kurulca verilen yaptırımdır. Madde üç ceza öngörür: uyarma, kınama ve üyelikten çekilmeye davet. Cezanın türü, eylemin niteliğine göre belirlenir; hafif ve ağır hal ayrımı metinde ayrıca yapılmamıştır. ### Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.18 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-18#f1): Disiplini bozan fiil ve hareketlere bağlanan yaptırımdır. Maddede cezanın mahiyeti ve verilme usulü özel kanuna bırakıldığından, cezanın türü ve uygulanışı bu maddeden değil özel kanun hükümlerinden belirlenir. ### Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri ile İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri ile İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.26 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/241-sayili-memurlar-ve-diger-kamu-gorevlileri-ile-ilgili-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi/madde-26): Memurun kanuna, görev ve yükümlülüklerine aykırı davranışı nedeniyle kanunda sayılan yaptırımlardır. Madde, cezaları ağırlık sırasına göre sıralar: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma. ## Karıştırılan kavramlar - **Disiplin cezası / Ceza kovuşturması** (DMK m.125): Disiplin kovuşturmasının yapılmış olması, fiilin genel hükümler kapsamına girmesi halinde ayrıca ceza kovuşturması açılmasına engel olmaz. Disiplin cezası verilmesi, aynı fiil için ceza kovuşturmasının yapılmasını kendiliğinden durdurmaz. Disiplin ve ceza yargılaması birbirinden bağımsız yürür; biri diğerinin sonucunu beklemek zorunda değildir. - **Ceza hükmü / disiplin cezası** (1512 s. K. m.142): Noter hakkında ceza mahkemesinde hüküm kurulması ya da beraat kararı verilmesi. Noter hakkında disiplin cezası verilmesi. Ceza yargılamasının sonucu disiplin cezasını ortadan kaldırmaz. Hüküm giyen ya da beraat eden noter hakkında disiplin cezası uygulanabilir. - **Birliğin tedbir yetkisi / disiplin cezası** (1618 s. K. m.33): Haksız rekabetin önlenmesi için alınan tedbirler, üyeleri genel olarak düzenleyici niteliktedir ve belirli bir üyeye ceza verilmesini gerektirmez. Disiplin cezası, belirli bir üyenin belirli bir hareketi nedeniyle verilen kişisel bir yaptırımdır. Haksız rekabet tedbirinin ihlali ile disiplin cezası aynı olay olmak zorunda değildir; hangi yolun izleneceği olaya göre belirlenir. - **Daire başkanının disiplin yetkisi / daha ağır disiplin cezaları** (2797 s. K. m.24): Madde 24/4 uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını daire başkanına verir. Daha ağır disiplin cezaları bu maddenin kapsamında değildir. Daire başkanı yalnızca maddede sayılan üç cezayı verebilir; daha ağır cezalar için ilgili kanundaki yetkili merciye başvurulması gerekir. - **Köy Kanunu cezaları / bu maddedeki disiplin cezaları** (4081 s. K. m.14): Köy Kanununun 80 ve 81. maddelerinde öngörülen cezalar bekçilere uygulanabilir. Bu madde ücret kesme ve işten çıkarma cezalarını ayrıca öngörür. Bu maddedeki cezalar Köy Kanunu cezalarına ek olarak uygulanabilir; cezanın tayininde Köy Kanunundaki tertibe bağlı kalınmaz. - **Hücreye koyma / Diğer disiplin cezaları** (CGTİHK m.38): Hücreye koyma, hükümlünün ayrı bir hücrede tutulmasıdır ve maddede sayılan en ağır cezadır. Diğer beş ceza, hükümlünün belirli hak ve etkinliklerinden yoksun bırakılmasıdır. Hücreye koyma yalnızca en ağır fiiller için düşünülür. Hafif fiillerde diğer cezalar uygulanır. ## İlgili konular - Disiplin işlem ve cezaları, baroya yazılmadan önceki ve meslekten ayrıldıktan sonraki eylem (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/disiplin-islem-ve-cezalari-baroya-yazilmadan-onceki-ve-meslekten-ayrildiktan ## Örnek kararlar - 2020/72 E., 2022/160 K., 13.12.2022 — ilgili: 6413 s. K. m.11, 6413 s. K. m.3 - 2025/199 E., 2026/16 K., 15.01.2026 — ilgili: 5174 s. K. m.87 - 2025/50 E., 2025/47 K., 06.03.2025 — ilgili: Av. K. m.134 ## İlgili terimler [Ağırlık derecesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agirlik-derecesi) · [Âmir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mir) · [Tekerrür](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tekerrur) · [Disiplin amiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-amiri) · [Şikâyet ve itiraz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sikayet-ve-itiraz) · [Takrîr](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takr-r) · [Hususi kanun](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hususi-kanun) · [Kınama cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kinama-cezasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.