--- title: "Disiplin kovuşturması nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-kovusturmasi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Disiplin kovuşturması **Kısaca:** Disiplin kovuşturması, 5 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Av. K. m.144 · disiplin kurulunda duruşma: Disiplin kurulu önünde yürütülen, disiplin cezası verilip verilmeyeceğinin incelendiği aşamadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-144) - DMK m.145 · süre: Memurun disiplin suçu oluşturduğu iddia edilen fiili nedeniyle yürütülen disiplin soruşturması ve sonrasındaki disiplin işlemlerinin bütününü ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-145) - 2575 s. K. m.53 · yüksek disiplin kurulunun görevleri: Kurulun kovuşturmaya karar vermesi üzerine, kurul dışındaki daire başkanları ve üyeler arasından seçilen üç kişi eliyle yürütülen soruşturma ve savunma sürecidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-53) ## Kanunda nerede geçiyor ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.69 – Nakille ilgili inceleme ve istemin kabulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-69#f1): Avukat hakkında disiplin mevzuatı uyarınca açılmış ve sürmekte olan soruşturma veya kovuşturmadır. Maddeye göre istekte bulunan avukatın bu durumda olup olmadığı sorulur; bu durum nakli kendiliğinden engellemez, ancak inceleme kapsamındadır. - Av. K. m.107 – Görevi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-107#f1): Avukatın mesleki yükümlülüklerine aykırı bir fiil nedeniyle, disiplin kurulu önünde yürütülen ve bir disiplin kararıyla sonuçlanan yargılama sürecidir. Maddede kovuşturmanın kendisi disiplin kurulunun görevi olarak anılır. - Av. K. m.138 – davranışlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-138#f1): Avukat hakkında disiplin mercilerince yürütülen soruşturma ve yargılama faaliyetidir. Madde, bu kovuşturmanın hangi eylemler bakımından yapılabileceğini sınırlar. - Av. K. m.140 – Ceza kovuşturmasının disiplin cezalarına tesiri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-140#f2): Baro disiplin organlarınca avukat hakkında, mesleki yükümlülüğe aykırı eylem nedeniyle yürütülen yargılamadır. Ceza kovuşturmasından bağımsız bir mesleki yargılamadır ve amacı, ceza yargılamasının amacından farklıdır. - Av. K. m.141 – Disiplin kovuşturmasının açılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-141#f1): Avukat hakkında disiplin cezası verilip verilmeyeceğinin incelendiği ve yargılamanın başlatıldığı resmî işlemdir. Madde, bu kovuşturmanın yönetim kurulunun kararıyla açılacağını öngörür. - Av. K. m.144 – Disiplin kurulunda duruşma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-144#f1): Disiplin kurulu önünde yürütülen, disiplin cezası verilip verilmeyeceğinin incelendiği aşamadır. Madde, kovuşturmanın açılmasına karar verilmiş olmasını ön koşul olarak alır. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.127 – Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-127#f1-b): Memurluktan çıkarma cezası bakımından altı ay içinde başlatılması gereken, yüksek disiplin kuruluna gönderme aşamasını içeren işlemdir. Bu süre içinde başlatılmazsa yetki zamanaşımına uğrar. - DMK m.131 – Cezai kovuşturma ile disiplin kovuşturmasının bir arada yürütülmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-131#f1): Memurun disiplin suçu işlediği iddiasıyla yürütülen, idari nitelikte soruşturma ve cezalandırma sürecidir. Ceza yargılamasından ayrı bir usul ve amaca sahiptir. - DMK m.145 – Süre (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-145#f1): Memurun disiplin suçu oluşturduğu iddia edilen fiili nedeniyle yürütülen disiplin soruşturması ve sonrasındaki disiplin işlemlerinin bütününü ifade eder. Madde bu kovuşturmanın varlığını tedbirin üç aylık üst süresinin koşulu olarak kullanır. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.53 – Yüksek disiplin kurulunun görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-53#f1): Kurulun kovuşturmaya karar vermesi üzerine, kurul dışındaki daire başkanları ve üyeler arasından seçilen üç kişi eliyle yürütülen soruşturma ve savunma sürecidir. Bu süreç, Kurulun disiplin cezası vermesinden önce gelir. - Danıştay Kanunu m.67 – Disiplin kovuşturması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-67#f1): Danıştay mensubu hakkında, bu Kanun hükümlerine göre yürütülen ve disiplin cezası verilmesine yer olup olmadığının araştırıldığı usulî süreçtir. Kanun bu ifadeyi soruşturma ile eş anlamlı kullanmaktadır; maddenin kendisi ise süreci tanımlamaz. - Danıştay Kanunu m.68 – Konunun yüksek disiplin kuruluna intikal ettirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-68): Yüksek hakimlik, vakar ve şerefle bağdaşmayan veya hizmetin aksamasına yol açan hal ve hareketler hakkında Yüksek Disiplin Kurulu tarafından yürütülen disiplin işlemleri bütünüdür. Madde, bu kovuşturmanın başlatılmasına yönelik intikal işlemini konu alır. ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname m.49 – Ceza Kovuşturması ile Disiplin Kovuşturmasının Bir Arada Yürütülmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/399-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-personel-rejiminin-duzenlenmesi-ve-233-sayili-kanun/madde-49#f1): Sözleşmeli personelin disiplin suçu oluşturan fiili nedeniyle yürütülen idari soruşturma ve disiplin cezası sürecidir. Ceza kovuşturmasından bağımsız olarak yürür ve ceza davasının sonucuna bağlı değildir. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.142 – Ceza soruşturma ve kovuşturmalarının disiplin cezalarına etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-142#f2): Disiplin cezası verilmesinden önce, isnat edilen fiilin araştırılmasını ve savunmanın alınmasını kapsayan usul aşamasıdır. Madde, bu kovuşturmanın hangi hâlde bekletileceğini belirler. ## Karıştırılan kavramlar - **Ceza kovuşturması / Disiplin kovuşturması** (DMK m.131): Ceza kovuşturması adli yargı tarafından, kamu davası ve ceza mahkûmiyeti ölçütleriyle yürütülür. Disiplin kovuşturması idari nitelikte olup amacı kurumda düzenin ve hizmetin sağlanmasıdır. İki süreç birbirini kendiliğinden etkilemez; biri diğerinin tamamlanmasını beklemek zorunda değildir. - **Disiplin kovuşturması / Kesinleşmiş ceza kararı** (DMK m.131): Disiplin kovuşturmasının başlaması ve sürdürülmesi ceza yargılamasının sonucuna bağlı değildir. Ceza mahkemesinin fiilin işlenmediğini kesin olarak tespit ettiği durumlar, madde metninde ayrıca düzenlenmemiş olsa da uygulamada disiplin kararını bağlar. Mahkemenin fiilin sabit olmadığı yönündeki tespiti disiplin kurulunu bağlayabilir. - **Disiplin kovuşturması / Ceza kovuşturması** (DMK m.145): Disiplin kovuşturmasına bağlı tedbirde süre üç ayla sınırlıdır ve süre sonunda karar verilmemişse memur kendiliğinden görevine başlatılır. Ceza kovuşturmasına bağlı tedbirde maddede bir üst süre yoktur; yetkili amir iki ayda bir inceleme yapar ve görevine dönüp dönmemesi hakkında karar verir. İki hâlde tedbirin sona erme yolu farklıdır: disiplinde süre dolumu, ceza kovuşturmasında amirin tebliğli kararı belirleyicidir. - **Disiplin kovuşturması altındaki avukat / hakkında kovuşturma bulunmayan avukat** (Av. K. m.69): Hakkında disiplin kovuşturması bulunan avukat, levhasına yazılı olduğu barodan yapılan sorgulamada bu durum ortaya çıkan avukattır. Hakkında disiplin kovuşturması bulunmayan avukat, sorgulama sonucunda bu yönde bir bilgi çıkmayan avukattır. Maddenin metni bu durumun nakli kesin olarak engellediğini söylemez; bu bilgi yönetim kurulunun değerlendirmesinde dikkate alınır. - **Disiplin kovuşturması / kanunla verilen diğer yetkiler** (Av. K. m.107): Disiplin kovuşturması, belirli bir avukat hakkında mesleki fiil nedeniyle yürütülen yargılamadır. Kanunla verilen diğer yetkiler, kovuşturma dışında disiplin kuruluna tanınmış görevlerdir. Bu iki görev farklı kaynaklara dayanır; kovuşturma yetkisinin dayanağı bu maddedir, diğer yetkilerin dayanağı ilgili kanun hükümleridir. - **Disiplin kovuşturması / ceza kovuşturması (işten yasaklama)** (Av. K. m.140): Disiplin kovuşturmasında amaç mesleki yükümlülüğün korunmasıdır ve bu yargılama ceza yargılamasından bağımsızdır. Ceza kovuşturmasında amaç suç nedeniyle cezalandırmadır ve yargılama ceza muhakemesi kurallarına tabidir. Ceza kovuşturmasının sonucu, disiplin kararını kendiliğinden belirlemez; bekletme hâlinde dahi disiplin organı işten yasaklama konusunda karar vermek zorundadır. ## İlgili konular - Disiplin işlem ve cezaları, baroya yazılmadan önceki ve meslekten ayrıldıktan sonraki eylem (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/disiplin-islem-ve-cezalari-baroya-yazilmadan-onceki-ve-meslekten-ayrildiktan - Disiplin kovuşturması (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/disiplin-kovusturmasi - Baro başkanlık divanı, baro disiplin kurulu ve baro denetleme kurulu (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/baro-baskanlik-divani-baro-disiplin-kurulu-ve-baro-denetleme-kurulu - Baro levhası ve avukatlar listesi (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/baro-levhasi-ve-avukatlar-listesi - İdari işlere ilişkin idari uyuşmazlıklar ve görevler Birinci Daire ve İdari İşler Kurulunda (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/idari-islere-iliskin-idari-uyusmazliklar-ve-gorevler-birinci-daire-ve-idari ## Örnek kararlar - 8. Daire, 2022/7412 E., 2024/5569 K., 25.10.2024 — ilgili: Av. K. m.140, Av. K. m.144 - Genel Kurul, 2019/19788 E., 05.07.2022 — ilgili: Av. K. m.138, Av. K. m.141 - 2018/77 E., 2023/105 K., 31.05.2023 — ilgili: DMK m.145 ## İlgili terimler [Ceza kovuşturması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ceza-kovusturmasi) · [Baro levhası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baro-levhasi) · [Başkanlık Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baskanlik-kurulu) · [Yüksek Disiplin Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuksek-disiplin-kurulu) · [Gizli duruşma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gizli-durusma) · [Duruşmalı inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusmali-inceleme) · [İşten yasaklama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isten-yasaklama) · [Türkiye Barolar Birliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/turkiye-barolar-birligi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.