--- title: "Doğrudan ayrımcılık nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-ayrimcilik" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Doğrudan ayrımcılık **Kısaca:** Doğrudan ayrımcılık, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 6701 s. K. m.2 · tanımlar: Bir kişinin, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden karşılaştırılabilir durumdaki kişilere kıyasla eşit biçimde yararlanmasını, kanunda sayılan temellere dayanarak engelleyen ya da zorlaştıran her türlü farklı muamelesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-2) - 4049 s. K. m.5: Bir işçiye cinsiyet veya gebelik nedeniyle açıkça daha az elverişli muamele yapılmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4049-sayili-11-10-1983-tarih-ve-2913-sayili-kanun-28-5-1986-tarih-ve-3292-sayili-kanun-26-10/madde-5) - 5378 s. K. m.3 · tanımlar: Engelliliğe dayalı ayrımcılık temeline dayanan ve engellinin hak ve özgürlüklerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit yararlanmasını engelleyen, kısıtlayan veya zorlaştıran her türlü farklı muameleyi ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5378-sayili-engelliler-hakkinda-kanun/madde-3) ## Kanuna göre anlamı - **5378 s. K. m.3/1-a** (Engelliler Hakkında Kanun): Engelliliğe dayalı ayrımcılık temeline dayanan ve engellinin hak ve özgürlüklerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit şekilde yararlanmasını engelleyen, kısıtlayan veya zorlaştıran her türlü farklı muameleyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5378-sayili-engelliler-hakkinda-kanun/madde-3#f1-a - **6701 s. K. m.2/1-d** (Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu): Bir gerçek veya tüzel kişinin, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit şekilde yararlanmasını bu Kanunda sayılan ayrımcılık temellerine dayanılarak engelleyen veya zorlaştıran her türlü farklı muameleyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-2#f1-d ## Kanunda nerede geçiyor ### Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu - Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-2#f1-d): Bir kişinin, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden karşılaştırılabilir durumdaki kişilere kıyasla eşit biçimde yararlanmasını, kanunda sayılan temellere dayanarak engelleyen ya da zorlaştıran her türlü farklı muamelesidir. Karşılaştırılabilir durum koşulu aranır. - Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.4 – Ayrımcılık türleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-4#f1-cc): Bir kişinin, kanunda sayılan bir temele dayanarak, diğer kişilere göre daha az elverişli biçimde muamele görmesidir. Tanımı Kanun'un 2. maddesinde yer alır. ### 11.10.1983 Tarih ve 2913 Sayılı Kanun, 28.5.1986 Tarih ve 3292 Sayılı Kanun, 26.10.1990 Tarih ve 3671 Sayılı Kanun, 8.6.1949 Tarih ve 5434 Sayılı Kanun ile 14.7.1965 Tarih Sayılı Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun - 11.10.1983 Tarih ve 2913 Sayılı Kanun, 28.5.1986 Tarih ve 3292 Sayılı Kanun, 26.10.1990 Tarih ve 3671 Sayılı Kanun, 8.6.1949 Tarih ve 5434 Sayılı Kanun ile 14.7.1965 Tarih Sayılı Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4049-sayili-11-10-1983-tarih-ve-2913-sayili-kanun-28-5-1986-tarih-ve-3292-sayili-kanun-26-10/madde-5): Bir işçiye cinsiyet veya gebelik nedeniyle açıkça daha az elverişli muamele yapılmasıdır. Madde metninde doğrudan ve dolaylı farklı işlem birlikte sayılmıştır. ### Engelliler Hakkında Kanun - Engelliler Hakkında Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5378-sayili-engelliler-hakkinda-kanun/madde-3#f1-a): Engelliliğe dayalı ayrımcılık temeline dayanan ve engellinin hak ve özgürlüklerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit yararlanmasını engelleyen, kısıtlayan veya zorlaştıran her türlü farklı muameleyi ifade eder. Ölçüt, farklı muamelenin doğrudan engellilik temeline dayanmasıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Doğrudan ayrımcılık / Dolaylı ayrımcılık** (4049 s. K. m.5): Cinsiyet veya gebelik nedeniyle açıkça farklı işlem yapılması. Görünürde tarafsız bir uygulamanın bir cinsiyet veya gebelik grubunu fiilen dezavantajlı kılması. Her iki hal de madde kapsamında yasaktır; biyolojik veya işin niteliğine ilişkin zorunlu sebep yalnız bu yasağın istisnasıdır. - **Ayrımcılık talimatı / Doğrudan ayrımcılık** (6701 s. K. m.2): Ayrımcılık talimatı, ayrımcılığı gerçekleştiren kişiye değil, ona emir veren ya da yetki veren kişiye yöneliktir. Doğrudan ayrımcılık fiilen uygulanan farklı muameledir. Talimat veren kişinin sorumluluğu, uygulama yapan kişinin fiilinden ayrı olarak tanımlanır. - **Ayrı tutma / Doğrudan ayrımcılık** (6701 s. K. m.4): Ayrı tutma, kişilerin belirli bir özellik nedeniyle fiilen ayrılmasıdır. Doğrudan ayrımcılık ise kanunda sayılan bir temele dayalı olarak daha az elverişli muamele yapılmasıdır. Maddede iki ayrı tür olarak ayrı sayılmıştır; ayrı tutma, ayrımcılık temelinin muamelede açıkça ortaya çıkmasını şart koşmaz. ## İlgili terimler [Dolaylı ayrımcılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dolayli-ayrimcilik) · [Makul düzenleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makul-duzenleme) · [Ayrı tutma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayri-tutma) · [Taciz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taciz) · [Varsayılan temele dayalı ayrımcılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/varsayilan-temele-dayali-ayrimcilik) · [Çoklu ayrımcılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/coklu-ayrimcilik) · [Ayrımcılık talimatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayrimcilik-talimati) · [İşyerinde yıldırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isyerinde-yildirma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.