--- title: "Donatan nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/donatan" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Donatan **Kısaca:** Gemiyi işleten kişidir. (TTK m.1238) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1061 – I- Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1061#f1): Gemisini menfaat sağlamak amacıyla suda kullanan gemi malikidir. Kullanımın amacı kâr elde etmek olmalıdır; gemiyi sadece kendi ihtiyacı için kullanan malik donatan sayılmaz. - TTK m.1062 – II- Gemi adamlarının kusurlarından doğan sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1062#f1): Geminin işletilmesini kendi adına ve hesabına üstlenen kişidir. Gemi malikinin donatan sayılması ya da kendisine ait olmayan bir gemiyi menfaat sağlamak amacıyla suda kullanan kişinin donatan sayılması, donatan kavramının kapsamını belirler. - TTK m.1063 – III- Yetkili mahkeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1063#f1): Gemiyi kendi adına işleten ve bu sıfatla sorumlu tutulan kişidir. Davanın yetki bakımından bu sıfatla açılmış olması gerekir. - TTK m.1089 – B) Sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1089#f2): Gemiyi kendi adına işleten ve kaptanı atayan ya da gemi üzerinde yetki sahibi olan kişidir. Donatanın emri, kaptanın sorumluluğunu kaldırmaz; donatan yalnızca bilerek verdiği emir bakımından sorumlu olur. - TTK m.1093 – III- Yola çıkma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1093#f2): Gemiyi kendi adına işleten ve kaptanın talimat alabileceği kişi olan gemi işletenidir. Kaptan, mümkünse gemiyi yönetemez durumda kalınca donatandan talimat almakla yükümlüdür. - TTK m.1098 – VII- Deniz raporu — 1. Düzenlenmesi istemine yetkili olanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1098#f1): Gemiyi işleten ve kaptanı atayarak gemi üzerinde yetki kullanan kişi. Deniz raporunu isteme hakkı, donatan ile ilgisini ispat eden herkese tanınmıştır. - TTK m.1102 – VIII- Donatanın menfaatlerini koruma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1102#f1): Geminin işletilmesini üstlenen ve kaptanın görevlerinin yöneldiği taraf olan kişidir. Kaptanın koruması gereken menfaatlerin sahibidir. - TTK m.1104 – b) Gemi bağlama limanı dışında bulunduğu sırada (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1104#f1): Geminin işletilmesini üstlenen ve kaptanın işlemleri adına borçlanan kişidir. Madde, kaptanın işlemlerinin donatana karşı doğuracağı sonucu açıkça belirtmez, bu sonuç yetkinin varlığına bağlıdır. - TTK m.1106 – 2. Temsil yetkisinin sınırlandırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1106#f1): Gemiyi işleten ve kaptanın kanundan doğan temsil yetkisini sınırlandırma iradesine sahip olan kişidir. - TTK m.1107 – 3. Fesihten sonra kaptanın yetkilerinin kaldırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1107#f1): Gemiyi işleten ve kaptanı çalıştıran gemi malikidir veya gemiyi kendi adına işleten kişidir. Maddede fesih bildirimini yapan taraf donatandır. - TTK m.1108 – 4. Kaptanın vekâletsiz iş görmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1108#f1): Gemiyi kendi adına ve hesabına işleten kişidir. Kaptanın hesabına işlem yaptığı taraf olarak bu maddenin ilgilisidir. - TTK m.1109 – 5. Donatanın kaptanın yaptığı işlemlerden doğan sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1109#f1): Gemiyi kendi adına ve hesabına işleten, gemi üzerinde malik sıfatıyla veya gemi işletme müteahhidi olarak sevk ve idare yetkisini kullanan kişidir. Madde, donatanın bu sıfatla üçüncü kişilere karşı bağlanmasını düzenler. - TTK m.1111 – II- Kendi hesabına gemiye eşya yükleme yasağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1111#f1): Gemiyi kendi adına işleten ve gemiye ilişkin işlemlerde donatan sıfatıyla sorumlu olan kişidir. Muvafakat yetkisi donatanındır; kaptanın yükleme yapabilmesi için donatanın açık izni gerekir. - TTK m.1116 – c) Diğer hâllerde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1116#f1): Gemiyi işleten ve kaptanın işverenini oluşturan kişidir. Maddede, donatanın katlanamayacağı zararın doğup doğmayacağı ölçütü onun açısından değerlendirilir. - TTK m.1211 – b) Kaptanın yükümlülükleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1211#f3): Geminin malikidir veya gemiyi kendi adına işleten kişidir. Birinci fıkranın yerine getirilmesinden doğan zararlardan taşıyanın yanında donatan da sorumludur. - TTK m.1238 – b) Taşıyanı ispat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1238#f2): Gemiyi işleten kişidir. Taşıyanın adı, ticaret unvanı veya işletme merkezi belirsiz kaldığında ikinci fıkra uyarınca taşıyan sayılır; bu nedenle donatan, konişmentoda taşıyanın kimliği açık değilse varsayılan taşıyan olur. - TTK m.1288 – I- Bir tarafın kusuru (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1288#f1): Geminin işletilmesini üstlenen ve gemi üzerinde kullanım sorumluluğunu taşıyan kişidir. Hükme göre, kusurlu olan gemi adamının veya donatanın kendisinin bağlı olduğu geminin donatanı zarardan sorumludur. - TTK m.1290 – 2. Bedensel zarar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1290#f1): Gemiyi kendi adına işleten ve gemi üzerinde ticari sorumluluk taşıyan kişidir. Bu maddede sorumluluğun muhatabı donatanlardır; kusur, donatanın kendisinin ya da gemi adamlarının kusuru olabilir. - TTK m.1291 – III - Kılavuzun kusuru (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1291#f1): Geminin işletilmesini üstlenen ve gemiyi kendi adına kullanan kişidir. Bu maddede sorumluluğun muhatabı olarak donatan, kılavuzun kusurundan doğan çatma bakımından belirleyici taraftır. - TTK m.1297 – İ) Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1297): Gemiyi kendi adına işleten ve bu sıfatla çatmadan sorumlu olan kişi. Donatanların birbirine karşı rücu hakkı, çatmada ödedikleri tutarın paylaşımından doğar. ### Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.20 – Ceza hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-20#f2): Gemiyi işleten ve bu maddede masrafları karşılamakla yükümlü tutulan kişidir. Donatanın yabancı gerçek veya tüzel kişi olması hâlinde masraflar aylık yüzde beş gecikme zammıyla birlikte genel hükümlere göre tahsil edilir. - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.21 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-21#f1): Geminin işletilmesinden sorumlu olan ve gemiyi kendi adına kullanan kişidir. Madde, idari para cezalarını bu kişiye ayrıca yükler. ## Karıştırılan kavramlar - **Donatan / Kaptan** (4922 s. K. m.20): Donatana, gros tonaja göre belirlenen idari para cezası verilir. Kaptana, donatana verilen cezanın onda biri ayrıca verilir. Kaptanın cezası bağımsız bir tutar değil, donatanın cezasına bağlı bir oranı olarak hesaplanır. - **Yerli donatan / Yabancı donatan veya yabancı kaptan** (4922 s. K. m.20): Donatan Türk gerçek veya tüzel kişi ve kaptan Türk vatandaşı ise masraflar bu madde ve genel hükümlere göre tahsil edilir. Donatanın yabancı gerçek veya tüzel kişi olması ya da kaptanın Türk vatandaşı olmaması hâlinde masraflar aylık yüzde beş gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir. Yabancı unsur bulunan hâllerde tahsilat gecikme zammıyla artırılır. - **Donatan cezası / Kaptan cezası** (4922 s. K. m.21): Donatana madde 20 hadlerine göre artırımlı para cezası uygulanır. Kaptana, donatana uygulanan cezanın onda biri oranında para cezası uygulanır. Kaptanın cezası donatanınkinin onda biridir. Artırımlı ceza uygulanırken kaptan önceki ihlalin kaptanıyla aynı değilse kaptanın cezası artırımsız tutar üzerinden hesaplanır. - **Malik donatan / malik olmayan kullanan donatan** (TTK m.1061): Gemiye malik olan ve gemisini menfaat sağlamak amacıyla suda kullanan kişidir (fıkra 1). Gemiye malik olmayıp gemiyi kendi adına, menfaat amacıyla suda kullanan kişidir (fıkra 2). Malik kendiliğinden donatandır. Malik olmayan kullanan ise yalnızca üçüncü kişilerle ilişkilerinde donatan sayılır; mülkiyet ilişkisinde donatan sayılmaz. - **Donatan sıfatıyla dava / kişisel sıfatla dava** (TTK m.1063): Davalı, gemi donatanı olduğu için dava açılan kişidir. Bu hâlde bağlama limanı yetkisi uygulanabilir. Davalı, donatan sıfatı dışında bir sıfatla (örneğin kişisel borçlu) dava edilmiştir. Bu hâlde madde uygulanmaz. Yetki kuralı yalnız donatan sıfatıyla açılan davada bağlama limanı mahkemesini ek olarak yetkili kılar; diğer hâllerde genel ve özel yetki kuralları geçerlidir. - **Kaptanın yükümlülüğü / donatan ve ilgilinin istem hakkı** (TTK m.1098): Kaptan, kaza olduğunda rapor düzenlenmesini istemeye yetkilidir ve kendisinden istenirse buna zorunludur. Donatan veya ilgisini ispat eden herkes de rapor düzenlenmesini isteyebilir; bu kişilerin isteme hakkı zorunluluk doğurmaz. Kaptan istenirse raporu düzenlettirmek zorundadır; diğer istekliler ise yalnızca yetkilidir. ## Örnek kararlar - 2004/28 E., 2005/34 K., 07.06.2005 — ilgili: 4922 s. K. m.20 - 7. Ceza Dairesi, 2009/19273 E., 2012/778 K., 16.01.2012 — ilgili: 4922 s. K. m.20 - 7. Ceza Dairesi, 2007/14221 E., 2010/6853 K., 05.05.2010 — ilgili: 4922 s. K. m.20 ## İlgili terimler [Kaptan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaptan) · [Çatma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/catma) · [Gemi adamı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-adami) · [Bağlama limanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baglama-limani) · [Üçüncü kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucuncu-kisi) · [Kusur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kusur-kavrami) · [Kaza](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaza) · [Konişmento hamili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/konismento-hamili) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.