--- title: "Donatma iştiraki nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/donatma-istiraki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Donatma iştiraki **Kısaca:** Birden fazla donatanın bir gemiyi ortaklaşa işletmek amacıyla bir araya gelmesiyle oluşan, gemi üzerinden yürütülen ortak işletme ilişkisidir. (TTK m.1075) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.17 – III - Donatma iştiraki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-17#f1): Birden çok kişinin paylı mülkiyet şeklinde malik olduğu bir gemiyi, aralarındaki sözleşme uyarınca hepsi adına ve hesabına deniz ticaretinde kullanmaları durumunda ortaya çıkan topluluktur. Tanımın unsurları ortaklar arasında paylı mülkiyet ve sözleşmeye dayalı ortak işletmedir. - TTK m.44 – c) Tacir sayılan diğer tüzel kişiler ve donatma iştiraki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-44#f2): Birden çok kişinin paylı mülkiyetle malik olduğu bir gemiyi, aralarındaki sözleşme gereğince hepsi adına ve hesabına deniz ticaretinde kullanmalarıdır. Tüzel kişiliği yoktur, ancak tacirlere ilişkin hükümler kendisine uygulanır. - TTK m.47 – 4. Ticaret unvanının devamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-47#f2): Gemi donatımına ilişkin olarak donatanların bir araya gelmesiyle kurulan ve kollektif şirket hükümlerine benzer biçimde işleyen ortaklık türüdür. Maddenin ortaklık değişikliği hükmü bunlar bakımından da geçerlidir. - TTK m.940 – I- Türk Bayrağını çekme hakkı ve yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-940): Türk ticaret siciline tescil edilmiş ve gemiyi paydaş donatanlar aracılığıyla işleten birliktir. Beşinci fıkraya göre gemi mülkiyetinde paylarının yarısından fazlası Türk vatandaşlarına ait olan ve iştiraki yönetmeye yetkili donatanların çoğunluğu Türk olan iştirakler Türk gemisi sayılır. - TTK m.960 – 2. İçeriği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-960#f1-f-4): Birden fazla kişinin gemi üzerinde pay sahibi olarak birlikte malik durumunda bulunduğu topluluk. Bu hâlde paydaş donatanların adları, varsa T.C. kimlik numaraları ve pay miktarları ile varsa gemi müdürünün bilgileri bildirilir. - TTK m.964 – 2. Değişiklikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-964#f4): Gemiyi donatan ortaklığın ya da donatma ilişkisinin kurulduğu topluluğun adıdır. Donatma iştiraki içinde gemi müdürü, bildirim istemi yapmakla yükümlü kişiler arasında sayılır. - TTK m.1008 – b) İştirak payının bırakılması yoluyla (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1008#f1): Birden çok donatanın bir gemi üzerinde ortak olarak işletme yaptığı ve paylara bölünmüş bir yapıya sahip birliktir. Bu maddede yer alan bırakma hakkı yalnızca bu birlik içinde söz konusudur. - TTK m.1064 – I- Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1064#f1): Birden çok kişinin paylı mülkiyet şeklinde malik olduğu bir geminin, menfaat sağlamak amacıyla aralarındaki sözleşme uyarınca hepsi adına ve hesabına suda kullanılmasıdır. Tüzel kişiliği bulunmayan bir yapıdır. - TTK m.1065 – II- İştirakin tescili (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1065#f1): Birden fazla donatanın bir gemiyi birlikte işletmek üzere kurduğu ve paydaş donatanların paylarıyla katıldığı ortaklık ilişkisidir. Madde, iştirakin tescil yönünü düzenler; kuruluş ve iç ilişkiler bu maddenin konusu değildir. - TTK m.1066 – III- Paydaş donatanlar arasındaki ilişkiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1066#f1): Birden çok donatanın bir gemiyi ortak işletmek amacıyla bir araya gelmesiyle oluşan ilişkidir. Maddede yalnızca iç ilişki ve temsil bakımından düzenlenmiştir. - TTK m.1069 – b) Yönetim yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1069#f1): Bir veya birden fazla geminin ortak işletilmesi amacıyla kurulan ve gemi müdürünü aracılığıyla faaliyet gösteren iştiraktir. Madde bakımından yönetim kararlarını veren ve müdürün yetkisini sınırlayabilen organ niteliğindedir. - TTK m.1071 – bb) Hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1071): Bir geminin birden fazla paydaş donatan tarafından ortaklaşa işletilmesini sağlayan, tüzel kişiliği bulunmayan iştiraktir. Madde bu iştirakın hak ve borçlarının paydaşlara ait olmasını öngörür. - TTK m.1072 – cc) Sınırlandırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1072#f1): Gemi işletmesini ortaklaşa yürüten, kollektif şirket niteliğindeki yapıdır. Gemi müdürünü atayan ve temsil yetkisini sınırlandırabilen taraftır. - TTK m.1073 – d) Yükümlülükleri aa) Özen yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1073#f1): Gemi işletmeciliğini ortaklaşa yürüten donatanların kurduğu ilişkidir. Gemi müdürünün özen yükümü bu iştirakin işleri bakımından doğar. - TTK m.1075 – cc) Bilgi ve hesap verme yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1075#f1): Birden fazla donatanın bir gemiyi ortaklaşa işletmek amacıyla bir araya gelmesiyle oluşan, gemi üzerinden yürütülen ortak işletme ilişkisidir. Bu maddede yalnızca iştirakin iç ilişkisi, yani paydaş donatanlar ile gemi müdürü arasındaki bilgi ve hesap ilişkisi konu edilir. - TTK m.1078 – VII- Paydaş donatanların şahsında değişiklik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1078#f1): Bir gemiyi birlikte işletmek amacıyla iki veya daha çok paydaş donatanın kurduğu, tacirlere ilişkin hükümlere tabi olan ve tüzel kişiliği bulunmayan topluluk. Madde bu topluluğun devamlılığına ilişkindir. - TTK m.1079 – VIII- Paydaş donatan olan kaptan (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1079): Birden çok kişinin paylı mülkiyet şeklinde malik olduğu bir gemiyi, aralarındaki sözleşme gereğince hepsi adına ve hesabına işletmeleri durumunda ortaya çıkan topluluktur. Tüzel kişiliği yoktur; tacirlere ilişkin hükümler kıyasen uygulanır. - TTK m.1082 – X- Sona ermesi — 1. Sona erme sebepleri a) Fesih kararı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1082#f1): Bir gemiyi işletmek amacıyla iştirakçilerin bir araya gelerek kurduğu, gemi üzerinden ortak ekonomik faaliyet yürüten ilişki. Madde metni bu iştirakin fesih rejimini düzenler. - TTK m.1084 – c) İştirakin iflası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1084#f1): Gemi donatımında birden fazla kişinin gemiyi ortak işletmek amacıyla kurduğu, Türk Ticaret Kanunu'nun donatma iştiraklerine ilişkin hükümlerine tabi olan ortaklık ilişkisidir. Bu madde bakımından iştirakin kendisi sona erme nedeninin konusudur. - TTK m.1085 – 2. Sona ermeyi gerektirmeyen hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1085#f1): Birden fazla donatanın bir gemiyi ortak işletmek amacıyla bir araya gelmesiyle oluşan, paydaş donatanlar arasındaki ortaklık ilişkisidir. Ortaklığın sona ermesi ayrıca maddede düzenlenen hallere bağlıdır. - TTK m.1086 – XI- Tasfiye (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1086#f1): Bir gemiyi birlikte donatmak amacıyla birden çok paydaş donatanın kurduğu, gemi üzerinde paylı ortaklık biçiminde işleyen topluluktur. Maddenin uygulandığı yapı budur; sıradan bir ortaklık veya şirket sözleşmesinden ayrı olarak değerlendirilmelidir. - TTK m.1322 – II - Temin ettiği alacaklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1322#f2): Birden fazla kişinin birlikte gemiyi işletmesi hâlidir. Bu hâlde gemi alacaklarına karşılık, tek bir donatanın mülkiyetindeki gemi gibi oluşturulur. Ayrıntılı hükümler kanunun donatma iştiraki bölümündedir. - TTK m.1342 – II - Kişisel sorumlulukta fon kurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1342#f1): Gemi işletmesine ortak olan kişilerin oluşturduğu, deniz ticaretine özgü bir ortaklık yapısıdır. Madde bakımından fon kurma hakkı sahibi taraflardan biridir. - TTK m.1343 – III - Sınırlama hakkını kaldıran kusur (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1343#f1-d): Birden fazla paydaş donatanın bir gemiyi ortak olarak işletmesi için kurulan iştiraktir. Paydaş donatanların ve gemi müdürünün kusuru bu maddede kusur sayılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Donatma iştiraki / Donatanlar** (TTK m.17): Donatma iştiraki, ortakların paylı mülkiyetle sahip olduğu gemi ve sözleşmeye dayalı ortak işletme üzerine kurulan topluluktur. Tüzel kişiliği yoktur. Donatanlar ise iştirakin ortaklarıdır. Her biri kendi adına hareket eden gerçek ya da tüzel kişilerdir ve iştirakten ayrı hukuki varlıkları vardır. Tacir sıfatı donatanlarda aranır; iştirakte ise yoktur. Ancak madde tacir hükümlerini iştirak hakkında da uygulatır. Uygulamada iflas kararı donatma iştirakine verilir, donatanların bireysel iflası söz konusu olmaz. - **Tüzel kişi tacir unvanı / donatma iştiraki unvanı** (TTK m.44): Ticari işletmeye sahip dernek, vakıf ve diğer tüzel kişiler birinci fıkraya tabidir ve unvanları adlarından oluşur. Donatma iştiraki ikinci fıkraya tabidir; tüzel kişiliği olmadığı için unvanı ortak donatan adı veya gemi adı ile ibareden oluşur. Donatma iştiraki unvanında ad, gemi adı ve ibare zorunlu unsurlardır; tüzel kişi tacirde ise bu zorunluluk yoktur. - **Kollektif-komandit şirket ve donatma iştiraki / Gerçek kişi tacir** (TTK m.47): Kollektif ve komandit şirketlerde ile donatma iştiraklerinde unvanda ortakların adları bulunabilir ve ortaklık değişiklikleri maddenin ikinci fıkrası kapsamındadır. Gerçek kişi tacirde unvanın çekirdeğini kişinin kendi adı ve soyadı oluşturur ve maddenin birinci fıkrası ad değişikliğini düzenler. Şirket ortaklığında ikinci fıkranın izin ve muvafakat koşulları, gerçek kişi tacirde ise birinci fıkranın ad değişikliği hükmü uygulanır. - **Donatma iştiraki / Diğer birden fazla malikli gemi** (TTK m.940): Beşinci fıkraya göre donatma iştiraki, Türk ticaret siciline tescil edilmiş olmalı ve paylarının yarısından fazlası Türk vatandaşlarına ait olmalıdır. Üçüncü fıkrada yalnız payların veya maliklerin çoğunluğu aranır ve iştirakin tescil koşulu bulunmaz. Donatma iştirakinde ölçüt, payların yarıdan fazlası ve iştiraki yöneten donatanların çoğunluğu ile birlikte tescil şartıdır; üçüncü fıkradaki çoğunluk ölçütü tek başına yeterli değildir. - **Donatma iştiraki / diğer malik türleri** (TTK m.960): Donatma iştiraki malik olduğunda paydaş donatanların kimlikleri ve gemi payları ayrıca bildirilir; tacir sıfatı varsa unvan da eklenir. Donatma iştiraki dışındaki malikte paydaşlara ilişkin bu ek bilgi istenmez. Donatma iştirakinde pay miktarları ve gemi müdürü bilgisi de sicile girer; bu bilgiler diğer malik türlerinde gerekmez. - **Donatma iştiraki / tek malikli gemi ya da tüzel kişi işletmesi** (TTK m.1064): Gemiyi paylı mülkiyet şeklinde birden çok kişinin birlikte malik olduğu ve hepsinin adına ve hesabına suda kullandığı durumdur. Tek başına bir geminin maliki olan ya da işletme hakkına sahip bulunan ticaret şirketleri veya diğer tüzel kişilerdir. Birinci halde donatma iştirakine ilişkin hükümler uygulanır; ikinci halde bu hükümler uygulanmaz. ## İlgili konular - Ticaret unvanı ve işletme adı (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/ticaret-unvani-ve-isletme-adi - Tacir (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/tacir ## İlgili terimler [Gemi müdürü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-muduru) · [Paydaş donatan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/paydas-donatan) · [Paylı mülkiyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/payli-mulkiyet) · [Ticaret unvanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticaret-unvani) · [Adi şirket](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adi-sirket) · [Ölüm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olum) · [Ad değişikliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ad-degisikligi) · [Gemi alacağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-alacagi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.