--- title: "Döner sermaye işletmesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/doner-sermaye-isletmesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Döner sermaye işletmesi **Kısaca:** Döner sermaye işletmesi, 14 kanunda 17 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 5520 s. K. geç. m.2: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim yapan mesleki ve teknik eğitim okulları ile anaokulu, kreş, çıraklık ve halk eğitim merkezlerindeki uygulama birimlerine bağlı işletmelerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/gecici-madde-2) - 4915 s. K. m.18 · ticaret esasları: Genel Müdürlüğe bağlı, yaban hayvanı ticaretinden gelir elde eden ve bu gelirle hizmet yürüten birimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4915-sayili-kara-avciligi-kanunu/madde-18) - 2547 s. K. m.58 · döner sermaye: Yükseköğretim kurumunun üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayıyla kurabildiği, ilgili birimlerin mal ve hizmet satışlarından gelir elde ettiği ayrı hesaplı işletmedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-58) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kara Avcılığı Kanunu - Kara Avcılığı Kanunu m.14 – Avlanma izni (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4915-sayili-kara-avciligi-kanunu/madde-14#f1): Avlanma izin ücretlerinin yatırıldığı kurumdur. Ücretin yatırılması izin alınmasının zorunlu adımıdır. - Kara Avcılığı Kanunu m.18 – Ticaret esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4915-sayili-kara-avciligi-kanunu/madde-18#f2): Genel Müdürlüğe bağlı, yaban hayvanı ticaretinden gelir elde eden ve bu gelirle hizmet yürüten birimdir. Ticaretten alınacak gelirin usul ve esasları Genel Müdürlük tarafından düzenlenir. - Kara Avcılığı Kanunu m.28 – Avdan men etme ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4915-sayili-kara-avciligi-kanunu/madde-28#f3): Satış bedeli ile hükmolunan tazminatın gelir kaydedildiği kamu kurumu birimidir. ### Yükseköğretim Kanunu - Yükseköğretim Kanunu m.12 – Yükseköğretim Kurumlarının görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-12): Yükseköğretim kurumunun kendi ihtisas gücü ve maddi kaynaklarını kullanarak yürüttüğü ekonomik faaliyetleri yürüten işletmedir. Maddenin son fıkrasında kurulması, verimli çalıştırılması ve geliştirilmesi görev olarak sayılmıştır; ayrıntılı usulü bu maddede yer almaz. - Yükseköğretim Kanunu m.58 – Döner sermaye: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2547-sayili-yuksekogretim-kanunu/madde-58#f1-a): Yükseköğretim kurumunun üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayıyla kurabildiği, ilgili birimlerin mal ve hizmet satışlarından gelir elde ettiği ayrı hesaplı işletmedir. Kurulması ihtiyaridir ve birimler itibarıyla ayrı hesapta izlenir. ### Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun - Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/209-sayili-saglik-bakanligina-bagli-saglik-kurumlari-ile-esenlendirme-rehabilitasyon/madde-1#f1): Kamu idaresinin, belirli bir sermaye tahsisi ile mal ve hizmet üretip sunarak elde ettiği gelirleri bütçeye gelir kaydetmeden kendi faaliyetinde kullanabildiği, bütçe dışında yürüyen bir mali işletme biçimidir. Madde, bu işletmenin Sağlık Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında kurulabileceğini öngörür. ### Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.26 – Döner sermaye işletmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/637-sayili-destekleme-ve-fiyat-istikrar-fonu-ve-bazi-duzenlemeler-hakkinda-kanun-hukmunde/madde-26#f1): Ticaret Bakanlığının belirli görevleri için kurduğu, tahsis edilen sermaye ile faaliyet gösteren ve gelirlerini kendi giderlerinde kullanan bütçe dışı işletme niteliğindeki birimdir. Maddenin ilk fıkrası uyarınca kurulabilir ve yalnızca tanımlanmış görevler kapsamında faaliyet gösterebilir. ### Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu - Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu m.6 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2252-sayili-kultur-bakanligi-doner-sermaye-kanunu/madde-6#f1): Bakanlık merkez ve taşra örgütünde, Bakanlık kararıyla döner sermaye verilen her birimde kurulan işletmedir. Mali ve yönetsel açıdan Merkez Müdürlüğe bağlı çalışır ve bu sıfatla ayrı bir tüzel kişiliği bulunmaz. ### Sosyal Hizmetler Kanunu - Sosyal Hizmetler Kanunu m.18 – Kurumun gelirleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2828-sayili-sosyal-hizmetler-kanunu/madde-18): Kanunla kurulan döner sermaye işletmeleridir. Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Orman Genel Müdürlüğü'ne ait olanlar bu kapsamın dışındadır. Bu işletmelerin yıllık brüt hasılatının yüzde 1'i Kuruma aktarılır. ### Çalışma ve Sosyal Güvenlik Alanında Bazı Mali Hükümler Hakkında Kanun - Çalışma ve Sosyal Güvenlik Alanında Bazı Mali Hükümler Hakkında Kanun m.39 – Döner sermaye işletmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3146-sayili-calisma-ve-sosyal-guvenlik-alaninda-bazi-mali-hukumler-hakkinda-kanun/madde-39): Bakanlığın bütçe dışı, belirli bir sermaye ile faaliyet gösteren ve kârını sermayesine ekleyen iktisadi birimidir. Maddeye göre Bakanlık bu işletmeleri kurabilir. ### Millî Savunma Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Kanunu - Millî Savunma Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Kanunu m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3225-sayili-milli-savunma-bakanligi-doner-sermaye-isletmeleri-kanunu/madde-1#f1): Kamu kurumlarının kendi kapasitelerini kullanarak mal ve hizmet üretip bunları ekonomiye sunmaları için kurulan, bütçeden ayrı gelir ve gider yapan mali birimdir. Maddenin kurduğu işletme, Bakanlık kadro ve kuruluşuna bağlı kurumlar için öngörülmüştür. ## Karıştırılan kavramlar - **Merkez Müdürlük / Döner Sermaye İşletmesi** (2252 s. K. m.6): Merkez Müdürlük, Bakanlık merkez kuruluşunda ve saymanlık örgütüne sahip, döner sermayenin bütün mali ve yönetsel işlerini düzenleyen birimdir. Döner Sermaye İşletmesi, Bakanlık kararıyla döner sermaye verilen merkez veya taşra birimlerinde kurulan birimdir ve Merkez Müdürlüğe bağlıdır. Kamu tüzel kişiliği Merkez Müdürlüğe tanınmıştır. Birim düzeyindeki işletmelerin ayrı tüzel kişiliği metinde yer almaz; işlem ve dava bakımından hangi birimin taraf olduğu buna göre belirlenir. - **Kanunla kurulan döner sermaye işletmesi / Vakıflar ve Orman Genel Müdürlüğü'ne ait döner sermaye** (2828 s. K. m.18): Kanunla kurulan ve Vakıflar ile Orman Genel Müdürlüğü dışında kalan döner sermaye işletmeleri, brüt hasılatın yüzde 1'ini Kuruma öder. Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Orman Genel Müdürlüğü'ne ait döner sermaye işletmeleri bu bentten yararlanamaz. Bu iki genel müdürlüğe ait işletmeler için yüzde 1'lik pay doğmaz. - **Döner sermaye işletmesi geliri / Diğer kamu kurumu geliri** (5520 s. K. geç. m.2): Milli Eğitim Bakanlığına bağlı belirtilen okul ve eğitim merkezlerindeki uygulama birimlerine bağlı döner sermaye işletmelerinin geliri madde kapsamındadır. Bakanlığa bağlı olmayan kurum ya da maddede sayılmayan birimlerin geliri kapsam dışıdır. Kapsam dışı gelirler için iktisadi işletme oluşup oluşmadığı genel hükümlere göre belirlenir. ## Örnek kararlar - 2025/167 E., 2026/13 K., 15.01.2026 — ilgili: 4925 s. K. m.33 - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: 637 s. K. m.26 - 2019/93 E., 2023/87 K., 04.05.2023 — ilgili: 5273 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Yıl sonu kârı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yil-sonu-kari) · [Tahsis edilen sermaye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsis-edilen-sermaye) · [Tahsis](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsi-s) · [Avlanma izni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/avlanma-izni) · [Avlanma izin ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/avlanma-izin-ucreti) · [Yaban hayvanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yaban-hayvani) · [Kapasite](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kapasite) · [Taşıt kartı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasit-karti) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.