--- title: "Dönüştürme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/donusturme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Dönüştürme **Kısaca:** Dönüştürme, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.485 · dönüştürme: Payın türünün, mevcut pay senedi niteliğinin bir başka türe çevrilmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-485) - 2809 s. K. m.9 · hacettepe Üniversitesi: Mevcut bir kuruluşun niteliğinin değiştirilerek başka bir yükseköğretim birimi hâline getirilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2809-sayili-yuksekogretim-kurumlari-teskilati-kanunu/madde-9) - 4760 s. K. m.15 · verginin belgelerde gösterilmesi, matrahta, vergide ve mükellefiyette değişiklikler: Kayıt ve tescile tabi bir malın ilk iktisaptan itibaren beş yıl içinde madde metnindeki tarife pozisyonlarından birinde yer alan mallara çevrilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4760-sayili-ozel-tuketim-vergisi-kanunu/madde-15) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.485 – 2. Dönüştürme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-485#f1): Payın türünün, mevcut pay senedi niteliğinin bir başka türe çevrilmesi işlemidir. Tür değiştirme (dönüşüm sonucu şirket türünün değişmesi) ile karıştırılmamalıdır. ### Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu - Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu m.9 – Hacettepe Üniversitesi: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2809-sayili-yuksekogretim-kurumlari-teskilati-kanunu/madde-9): Mevcut bir kuruluşun niteliğinin değiştirilerek başka bir yükseköğretim birimi hâline getirilmesidir. Zonguldak Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisinin fakülteye dönüştürülmesi ve Spor Bilimleri ve Teknolojisi Bölümünün yüksekokula dönüştürülmesi bu kapsamdadır. ### Özel Tüketim Vergisi Kanunu - Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.15 – Verginin belgelerde gösterilmesi, matrahta, vergide ve mükellefiyette değişiklikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4760-sayili-ozel-tuketim-vergisi-kanunu/madde-15): Kayıt ve tescile tabi bir malın ilk iktisaptan itibaren beş yıl içinde madde metnindeki tarife pozisyonlarından birinde yer alan mallara çevrilmesidir. Dönüştürmeye bağlı vergi, ilk iktisaptaki matrah ve dönüştürme tarihindeki oran esas alınarak yeniden hesaplanır. ## Karıştırılan kavramlar - **İlk iktisap vergilendirmesi (2/a) / dönüştürme vergilendirmesi (2/b)** (4760 s. K. m.15): Fıkra 2/a'da, istisna uygulanan malın istisnadan yararlananlar dışındakilere iktisabı ve kayıt tescil işlemi konu edilir. Fıkra 2/b'de, malın beş yıl içinde madde metnindeki tarife pozisyonlarından birine dönüşmesi konu edilir. İlk durumda ilk iktisap matrahı ve kayıt tarihindeki oran, ikinci durumda ise önceki vergi mahsup edilerek dönüşüm tarihindeki oran uygulanır. - **Nama yazılıdan hamiline / hamiline yazılıdan nama dönüştürme** (TTK m.485): Nama yazılı payın hamiline yazılıya dönüştürülmesinde, payların bedellerinin tamamen ödenmiş olması şarttır. Bu şartın metinde açıkça öngörülmediği yönü, yani hamiline yazılı payın nama yazılıya dönüştürülmesi, madde kapsamında ayrıca şart koşmaz. Ödenmemiş bedeli bulunan nama yazılı pay hamiline dönüştürülemez; bu şart yalnızca bu yönde aranır. - **Kanunen öngörülen dönüştürme / esas sözleşmeyle öngörülen dönüştürme** (TTK m.485): Dönüştürmenin kanunen öngörüldüğü hâllerde yönetim kurulu gerekli kararı alarak dönüşümü derhâl uygular. Genel dönüştürme, esas sözleşme değişikliğiyle yapılır ve bu süreçte genel kurul kararı gerekir. Kanunen öngörülen hallerde yönetim kurulu kararı yeterli olur; sonra esas sözleşmeye yansıtma girişimi yapılır. Genel halde esas sözleşme değişikliği gerekir. - **Uygun zamanda dönüştürme / Zamanında yapılmayan dönüştürme** (TMK m.442): Dönüştürme, piyasa ve malvarlığı koşullarına uygun bir anda yapılırsa madde gereği yerine getirilmiş olur. Dönüştürme gereksiz bir gecikmeyle yapılır ya da hiç yapılmazsa madde gereği yerine getirilmemiş olur. Gecikmeli dönüştürmeden doğan zarardan vasinin sorumlu tutulup tutulmayacağı, ayrıca MK 441 kapsamındaki vasi sorumluluğuna bağlanır. - **Birinci fıkradaki kaldırma / İkinci fıkradaki köye dönüştürme** (5393 s. K. m.11): Birinci fıkrada tüzel kişilik, mahalleler ve malvarlığı katıldığı belediyeye geçer; tasfiye ayrı bir kurum tarafından yapılmaz. İkinci fıkrada belediye köye dönüşür, tasfiye il özel idaresi tarafından yapılır ve malvarlığı ilgili köy tüzel kişiliğine intikal eder. Borçların karşılanamayan kısmı ikinci fıkrada il özel idaresince üstlenilir ve İller Bankası üzerinden il özel idaresi hesabına aktarılır; birinci fıkrada böyle bir üstlenme hükmü yoktur. - **Aynı vakıf içinde dönüştürme / vakıf dışına devir veya satış** (5737 s. K. m.15): Aynı vakıf içinde yapılan dönüştürme veya devirde bedel ödenmez. Akara devir veya paraya çevirme gibi işlemlerde bedel söz konusu olabilir ve bu bedel yeniden hayrata tahsis edilir. Aynı vakıf içinde işlem bedelsiz yapılır; bedel gelirse hayrata tahsis zorunluluğu doğar. ## İlgili konular - Pay senetleri: ortak hükümler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/pay-senetleri-ortak-hukumler ## Örnek kararlar - 11. Hukuk Dairesi, 2021/6369 E., 2023/1322 K., 06.03.2023 — ilgili: TTK m.485 ## İlgili terimler [Derhâl uygulama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/derhal-uygulama) · [İlk iktisap](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilk-iktisap) · [Sayılı liste](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sayili-liste) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.