--- title: "Durum değişikliği nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durum-degisikligi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Durum değişikliği **Kısaca:** Durum değişikliği, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.746: Mecra hakkının kurulduğu andaki koşulların sonradan değişmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-746) - SGGSSK m.55 · gelir ve aylıkların düzeltilmesi, yükseltilmesi, alt sınırı, ödenmesi ve yoklama işlemleri: Sigortalının veya hak sahibinin, bağlanmış gelir veya aylığın tutarını etkileyecek nitelikte değişen hâlidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-55) - 5454 s. K. m.1: Sigortalının veya hak sahibinin statüsünde ya da hesap esaslarında oluşan, aylık veya gelir miktarını değiştiren olaydır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5454-sayili-t-c-emekli-sandigi-sosyal-sigortalar-kurumu-ve-bag-kurdan-aylik-veya-gelir-almakta/madde-1) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.746 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-746): Mecra hakkının kurulduğu andaki koşulların sonradan değişmesi anlamına gelir. Yükümlü taşınmazın kullanımını ağırlaştıran bu değişiklik, nakil talebinin doğması için ön koşuldur. ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.55 – Gelir ve aylıkların düzeltilmesi, yükseltilmesi, alt sınırı, ödenmesi ve yoklama işlemleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-55): Sigortalının veya hak sahibinin, bağlanmış gelir veya aylığın tutarını etkileyecek nitelikte değişen hâlidir. Değişiklik gerçekleştiği tarihten sonraki ilk ödeme dönemi başından itibaren aylığa yansır. ### T.c. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu ve Bağ-kurdan Aylık veya Gelir Almakta Olanlara Ek Ödeme Yapılması ile Sosyal Sigortalar Kurumu ve Bağ-kurdan Aylık veya Gelir Almakta Olanlara Ödenen Gelir ve Aylıklarda 2006 Yılında Yapılacak Artışlar ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - T.c. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu ve Bağ-kurdan Aylık veya Gelir Almakta Olanlara Ek Ödeme Yapılması ile Sosyal Sigortalar Kurumu ve Bağ-kurdan Aylık veya Gelir Almakta Olanlara Ödenen Gelir ve Aylıklarda 2006 Yılında Yapılacak Artışlar ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5454-sayili-t-c-emekli-sandigi-sosyal-sigortalar-kurumu-ve-bag-kurdan-aylik-veya-gelir-almakta/madde-1#f2): Sigortalının veya hak sahibinin statüsünde ya da hesap esaslarında oluşan, aylık veya gelir miktarını değiştiren olaydır. Bu hallerde ek ödeme, değişiklikten sonra doğan aylık miktarı üzerinden hesaplanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Normal kapsam / birikmiş hak ve durum değişikliği** (5454 s. K. m.1): Aylığı değişmeden devam eden kişiler, madde metninin genel kuralı çerçevesinde ek ödemeden yararlanır. Durum değişikliği nedeniyle aylığı değişenler ile birikmiş hak sahipleri, haklarının 1/1/2006 sonrası kısmı için ek ödeme alır. Geriye dönük haklarda ek ödeme, yalnızca 1/1/2006 tarihinden sonraki dönemlere ait kısım için yapılır. - **Altı aylık artış / Durum değişikliği düzeltmesi** (SGGSSK m.55): Altı aylık artış, her yıl Ocak ve Temmuz ödeme tarihlerinde TÜİK indeks değişimi kadar otomatik olarak yapılır. Durum değişikliği düzeltmesi, sigortalı veya hak sahibinin durumunda aylığı etkileyen bir değişiklik olduğunda yapılır. Artış indeksle periyodik olarak yapılırken, düzeltme olaya bağlı olarak değişiklik tarihinden sonraki ödeme dönemi başından uygulanır. - **Ad değişikliği / Kişisel durum değişikliği** (TMK m.27): Ad değişikliği kişinin adını değiştirir. Kişisel durum; evlilik, soyadı, nüfusa bağlı diğer hukuki hâller ve bunlardan doğan haklar ve yükümlülükleri kapsar. Ad değişikliği tek başına kişisel durumu değiştirmez; bunun için ayrıca kayıt ve düzeltme gerekir. - **Mali durum değişikliği / yeni aile yükümlülüğü** (TBK m.296): Mali durum değişikliğinde aranan ölçüt, sözün yerine getirilmesinin olağanüstü ağır hale gelmesidir; değişikliğin nedeni ve derecesi değerlendirilir. Aile yükümlülüğünde aranan ölçüt, sözden sonra yeni yükümlülüğün doğması veya var olanın önemli ölçüde ağırlaşmasıdır; bağışlayanın bu yükümlülüğü sözden önce öngörüp öngörmediğine bakılmaksızın yeni doğan yükümlülük ayrıca değerlendirilir. İki hal ayrı koşullara bağlıdır; biri gerçekleşmiş olsa da diğerinin şartları aranmaz. ## İlgili konular - Komşu hakkı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/komsu-hakki - İsteğe bağlı sigorta hükümleri, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin ortak hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/istege-bagli-sigorta-hukumleri-kisa-ve-uzun-vadeli-sigorta-kollarina-iliskin ## Örnek kararlar - 2008/56 E., 2011/58 K., 30.03.2011 — ilgili: SGGSSK m.55 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/992 E., 2023/202 K., 15.03.2023 — ilgili: 5454 s. K. m.1 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/81 E., 2023/198 K., 15.03.2023 — ilgili: 5454 s. K. m.1 ## İlgili terimler [Sürekli iş göremezlik geliri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/surekli-is-goremezlik-geliri) · [Ek ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-odeme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.