--- title: "Duruşmalı inceleme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusmali-inceleme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Duruşmalı inceleme **Kısaca:** Duruşmalı inceleme, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.356 · duruşma yapılması ve karar verilmesi: Bölge adliye mahkemesinin istinaf dosyasını taraflar huzurunda duruşma açarak incelemesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-356) - CMK m.305 · yargıtayda hükmün açıklanması: Yargıtay'ın dosyayı taraflar huzurunda duruşma yaparak incelemesi halidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-305) - Av. K. m.144 · disiplin kurulunda duruşma: Avukatın talebi üzerine ya da disiplin kurulunun gerekli görmesiyle yapılan, sözlü yargılamanın yapıldığı incelemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-144) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.299 – Duruşmalı inceleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-299): Yargıtay'ın temyiz incelemesini dosya üzerinden değil, ilgililerin hazır bulunabileceği bir duruşma yaparak yürütmesidir. Kural olarak temyiz incelemesi dosya üzerinden yapılır; duruşmalı inceleme ancak bu maddede aranan koşullarla gerçekleşir. - CMK m.305 – Yargıtayda hükmün açıklanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-305): Yargıtay'ın dosyayı taraflar huzurunda duruşma yaparak incelemesi halidir. Madde yalnız bu inceleme türünde uygulanır, duruşmasız işlerde uygulanmaz. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.356 – Duruşma yapılması ve karar verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-356): Bölge adliye mahkemesinin istinaf dosyasını taraflar huzurunda duruşma açarak incelemesidir. Kanun kuralı olarak bu yöntemi öngörür; duruşma yapılmadan karar verilmesi ancak 353. maddede sayılan hâllerde mümkündür. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.144 – Disiplin kurulunda duruşma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-144): Avukatın talebi üzerine ya da disiplin kurulunun gerekli görmesiyle yapılan, sözlü yargılamanın yapıldığı incelemedir. Avukatın isteği bu konuda bağlayıcıdır; kurul talebi reddedemez gibi okunmamalı, metin yalnızca isteğin varlığında duruşmalı yapılmasını öngörür. ## Karıştırılan kavramlar - **Evrak üzerinden inceleme / Duruşmalı inceleme** (Av. K. m.144): Varsayılan yol olarak inceleme dosya üzerinden yapılır ve ilgili duruşmaya çağrılmaz. Avukatın istemi veya kurulun gerekli görmesi halinde inceleme sözlü duruşmada yapılır. Duruşmalı yolda gizlilik kuralı devreye girer ve duruşma kamuya kapalı yapılır. - **Duruşmalı inceleme / Dosya üzerinden inceleme** (HMK m.356): Kural olarak istinaf incelemesi duruşmalı yapılır ve taraflara duruşma günü tebliğ edilir. 353. maddede sayılan hâllerde duruşma yapılmadan, dosya üzerinden karar verilebilir. Duruşma yapılmadığında taraflara duruşma günü tebliği gerekmez; duruşma yapıldığında tebliğ zorunludur. - **Dosya üzerinden inceleme / duruşmalı inceleme** (Av. K. m.157): Kural olarak Birlik disiplin kurulu disiplin davalarını dosya üzerinde inceler. İşten veya meslekten çıkarma ya da işten yasaklanma kararlarında ilgili avukatın isteği üzerine veya kendiliğinden duruşma yapılabilir. Ağır cezalar bakımından duruşma talep edilebilir veya kurul kendiliğinden duruşma yapabilir; diğer cezalarda duruşma zorunlu değildir. - **Duruşmalı inceleme / Dosya üzerinde inceleme** (İİK m.18): Duruşma yapılan işte ilgililer çağrılır, ifadeleri ve delilleri dinlenir ve taraflar gelmese bile karar verilir. Duruşma yapılmayan işte icra mahkemesi dosya üzerinden inceleme yapar ve kararını on gün içinde verir. Duruşma yapılmazsa on günlük karar süresi işler; duruşma yapılırsa bu süre bağlı değildir ve duruşma takvimi belirler. - **Duruşmalı inceleme / evrak üzerinde inceleme** (İİK m.350): Duruşmalı incelemede mahkeme tarafları ve delilleri dinler, ifadeler tutanağa geçer. Evrak üzerinde incelemede mahkeme dosya içeriğiyle yetinir ve taraf dinlenmez. Madde yalnız duruşmalı incelemeye uygulanır; evrak üzerinde karar verilen hallerde tutanak ve tanık dinleme zorunluluğu doğmaz. - **Evrak üzerinde inceleme / duruşmalı inceleme** (2575 s. K. m.78): Madde, kurul incelemesinin evrak üzerinde yapılacağını açıkça belirtir. Duruşma yapılıp yapılmayacağı maddede düzenlenmemiştir; bu konuda madde metni sessizdir. Kurul incelemesi yazılı belgeler üzerinden yürür; sanığın dosyayı inceleme hakkı ise ayrıca tanınmıştır. ## İlgili konular - Temyiz isteminin kabule değer sayılmamasından dolayı hükmü veren (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/temyiz-isteminin-kabule-deger-sayilmamasindan-dolayi-hukmu-veren - Disiplin işlem ve cezaları, baroya yazılmadan önceki ve meslekten ayrıldıktan sonraki eylem (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/disiplin-islem-ve-cezalari-baroya-yazilmadan-onceki-ve-meslekten-ayrildiktan - Kötüniyetle istinaf yoluna başvurma ve ön inceleme (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/kotuniyetle-istinaf-yoluna-basvurma-ve-on-inceleme ## Örnek kararlar - 2018/96 E., 2023/222 K., 27.12.2023 — ilgili: CMK m.299 - Ceza Genel Kurulu, 2011/149 E., 2011/167 K., 12.07.2011 — ilgili: CMK m.299 - 2. Ceza Dairesi, 2023/20612 E., 2025/22102 K., 08.12.2025 — ilgili: CMK m.299 ## İlgili terimler [Gizli duruşma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gizli-durusma) · [Yedi günlük süre](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yedi-gunluk-sure) · [Evrak üzerinde inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/evrak-uzerinde-inceleme) · [Takdir yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takdir-yetkisi) · [Disiplin kovuşturması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-kovusturmasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.