--- title: "Düzenleyen nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzenleyen" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Düzenleyen **Kısaca:** Düzenleyen, 3 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.20 · genel olarak: Genel işlem koşullarını önceden ve tek başına hazırlayıp karşı tarafa sunan taraftır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-20) - TTK m.679 · düzenleyenin sorumluluğu: Poliçeyi yazan ve muhatabına kabul veya ödeme için gönderen kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-679) - 488 s. K. m.24 · vergi ve cezada sorumluluk: Resmi daire veya noter tarafından düzenlenen ve taraflara verilen ya da dairede bırakılan kağıtta cezadan sorumlu tutulan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-24) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.20 – I. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-20#f1): Genel işlem koşullarını önceden ve tek başına hazırlayıp karşı tarafa sunan taraftır. Koşulları bizzat kendisi kaleme almış olması gerekmez; başkasına hazırlattırsa ya da başka bir kurumun metnini kopyalasa da düzenleyen sayılır. Belirleyici olan, karşı tarafın hazırlamada rol ve söz hakkının bulunmamasıdır. - TBK m.21 – II. Kapsamı — 1. Yazılmamış sayılma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-21#f1): Genel işlem koşullarını hazırlayan ve sözleşmede bunları ileri süren taraftır. Maddede bilgi verme ve öğrenme imkânı sağlama yükümlülüğü düzenleyene aittir. - TBK m.22 – 2. Yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-22#f1): Genel işlem koşullarını önceden hazırlayıp sözleşmeye koyan taraftır. Madde, sözleşmeyi bu tarafın yazılmamış sayılan koşullar olmasaydı yapmayacağını ileri sürmesini yasaklar. - TBK m.23 – III. Yorumlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-23#f1): Genel işlem koşullarını hazırlayan ve kullanan taraftır. Kuralın işlemesi için düzenleyenin o alanda uzman olması gerekmez; sözleşmeyi kaleme alan taraf olması yeterlidir. - TBK m.24 – IV. Değiştirme yasağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-24#f1): Genel işlem koşullarını hazırlayıp sözleşmeye koyan taraftır. Yetki kaydı düzenleyen lehine tek yanlı değişiklik imkânı verdiğinde madde bu tarafa karşı işler. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.549 – I - Belgelerin ve beyanların kanuna aykırı olması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-549#f1): Belgeyi kaleme alan, imzalayan ya da içeriğini oluşturan kişidir. Maddenin pasif dava ehliyetinin birinci grubunu oluşturur. Kusursuz sorumlu tutulur; yani belgenin gerçeğe aykırılığı bakımından ayrıca kusur aranmaz. - TTK m.679 – III - Düzenleyenin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-679#f1): Poliçeyi yazan ve muhatabına kabul veya ödeme için gönderen kişidir. Poliçe ilişkisinde ana borçlu konumunda olan muhatap değildir; düzenleyen, poliçenin kabul ve ödenmesi için kambiyo borcu altına girer. - TTK m.693 – III - Görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi gereken poliçelerde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-693#f2): Poliçeyi tanzim eden ve ödeme yükümlülüğünü doğrudan üstlenen kişidir. Kabule arz süresini kısaltabilir veya uzatabilir. - TTK m.779 – D) Düzenleyenin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-779#f1): Bonoyu yazan ve kendi borcunu üstlenen kişidir. Bu sıfatıyla bono bakımından asıl borçludur ve sorumluluğu poliçe kabulcüsü ile aynıdır. - TTK m.800 – 2. Özel hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-800#f1): Çeki düzenleyip tedavüle çıkaran ve karşılığı bulunan bankaya ödeme emri veren kişidir. Maddedeki ölüm, ehliyet kaybı ve iflas olayları düzenleyen kişiye ilişkindir. ### Damga Vergisi Kanunu - Damga Vergisi Kanunu m.24 – Vergi ve cezada sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-24): Resmi daire veya noter tarafından düzenlenen ve taraflara verilen ya da dairede bırakılan kağıtta cezadan sorumlu tutulan kişidir. Kağıdın vergisi ise mükellefe aittir. ## Karıştırılan kavramlar - **Düzenleyen / Karşı taraf** (TBK m.22): Düzenleyen, yazılmamış sayılan koşullar olmasaydı sözleşmeyi yapmayacağını ileri süremez. Karşı taraf, yazılmamış sayılan koşulların çıkarılmasıyla sözleşmenin geçerli kalan kısmına bağlı kalmak ya da tamamının geçersizliğini ileri sürmek konusunda bu kısıtlamaya tabi değildir. Maddenin ikinci cümlesi düzenleyenin aleyhine işler; karşı tarafın bu hükümden yararlanması ise tartışmasızdır. - **Düzenleyen lehine / karşı taraf lehine değişiklik** (TBK m.24): Değişiklik yetkisi düzenleyen lehine ve karşı taraf aleyhinedir. Değişiklik yetkisi karşı taraf lehinedir. Birinci halde kayıt yazılmamış sayılır; ikinci halde yasak uygulanmaz ve değişiklik geçerlidir. - **Düzenleyen / Katılan** (TTK m.549): Belgeyi kaleme alan veya beyanı yapan kişi, belgenin içeriğinden doğrudan sorumludur. Düzenlemeye ya da beyana kusurlu biçimde iştirak eden kişi, yalnızca kusuru varsa sorumlu tutulur. Düzenleyen için kusur ispatı gerekmez; katılan için kusurun ispatı zorunludur. - **Düzenleyen / Ciranta** (TTK m.693): Düzenleyen, kabule arz süresini hem kısaltabilir hem de uzatabilir. Ciranta yalnızca süreyi kısaltabilir; uzatma yetkisi yoktur. Ciranta tarafından kabule arz süresi uzatılamaz; böyle bir kayıt geçersizdir, süre kanundaki bir yıl üzerinden işler. - **Sahte belge düzenleyen veya kullanan / Diğer mükellefler** (VUK m.5): Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleyen ya da kullanan ve vergi inceleme raporuyla tespit edilen kişiler. Sahte belge düzenlemeyen mükellefler. Birincilerin mesleki kuruluşlara ve 3568 sayılı Kanunla kurulan birlik ve meslek odalarına bildirilmesi mahremiyet ihlali sayılmaz; bildirilen kişi ve kurumlar da yasaklara uymakla yükümlü olur. - **Bu madde / Taşıt Kanunu'nun bedel ve cins sınırlarını düzenleyen maddesi** (237 s. K. m.11): Bu madde yalnızca mevcut taşıtların bilgisini bütçe belgesine yansıtma yükümlülüğü getirir. Kanunun ilgili maddesi edinilecek taşıtların cins ve azami bedelini bütçe kanunlarında gösterme yükümlülüğü getirir (K1 bu ayrımı yapmaktadır). Bu maddenin yerine getirilmesi, edinim sınırının aşılıp aşılmadığını kendiliğinden göstermez; iki madde birlikte değerlendirilmelidir. ## İlgili konular - Genel işlem koşulları, kapsamı ve sözleşmenin içeriği (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/genel-islem-kosullari-kapsami-ve-sozlesmenin-icerigi - Bono veya emre yazılı senet, çeklerin düzenlenmesi ve şekli (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/bono-veya-emre-yazili-senet-ceklerin-duzenlenmesi-ve-sekli - Hukuki sorumluluk ve cezai sorumluluk (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/hukuki-sorumluluk-ve-cezai-sorumluluk - Kabul ve aval (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/kabul-ve-aval - Kambiyo senetleri, poliçenin düzenlenmesi ve şekli (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/kambiyo-senetleri-policenin-duzenlenmesi-ve-sekli - Ödeme, ödeme için ibraz ve çekten cayma (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/odeme-odeme-icin-ibraz-ve-cekten-cayma ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/32 E., 2024/654 K., 11.12.2024 — ilgili: TBK m.20, TBK m.21, TBK m.22, TBK m.23, TBK m.24 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/1267 E., 2023/427 K., 10.05.2023 — ilgili: TBK m.20, TBK m.22, TBK m.23, TBK m.24 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/873 E., 2023/424 K., 10.05.2023 — ilgili: TBK m.20, TBK m.22, TBK m.23, TBK m.24 ## İlgili terimler [Genel işlem koşulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-islem-kosulu) · [Yazılmamış sayılma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yazilmamis-sayilma) · [Karşı taraf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karsi-taraf) · [Kabule arz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kabule-arz) · [Katılan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/katilan) · [İflas](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iflas) · [Ciranta](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ciranta) · [Protesto](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/protesto) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.