--- title: "Düzenleyici işlem nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzenleyici-islem" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Düzenleyici işlem **Kısaca:** Düzenleyici işlem, 11 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.2 · suçta ve cezada kanunîlik ilkesi: İdarenin genel ve soyut kurallar koyan işlemleridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-2) - 2575 s. K. m.24 · ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar: Genel ve soyut hukuk kuralları koyan, belirsiz sayıdaki kişiye uygulanan idari işlemdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-24) - 3093 s. K. m.12 · yürütme: Genel, soyut ve kişilere değil duruma uygulanan idari kurallardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3093-sayili-turkiye-radyo-televizyon-kurumu-gelirleri-kanunu/madde-12) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.2 – Suçta ve cezada kanunîlik ilkesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-2): İdarenin genel ve soyut kurallar koyan işlemleridir. Kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik ve Bakanlar Kurulu kararları bu kapsamda değerlendirilir. Bu işlemlerle suç ve ceza konulamaz. ### Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun - Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun m.6 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1705-sayili-ticarette-tagsisin-men-i-ve-ihracatin-murakabesi-ve-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-6#f1): Bu Kanun uyarınca Resmî Gazete'de yayımlanan, hizmet, muayene, bakım, takip ve kontrol faaliyetlerine ilişkin işlemdir. Maddenin idari para cezasının konusu bu işlemlere aykırılıktır. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.24 – İlk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-24#f1-b): Genel ve soyut hukuk kuralları koyan, belirsiz sayıdaki kişiye uygulanan idari işlemdir. Maddenin ayrımında bireysel işlemlerden ayrılır; yalnız düzenleyici nitelikteki işlemler birinci fıkranın c ve b bentlerine girer. ### Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu - Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu m.12 – Yürütme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3093-sayili-turkiye-radyo-televizyon-kurumu-gelirleri-kanunu/madde-12): Genel, soyut ve kişilere değil duruma uygulanan idari kurallardır. Yürütme organının kanunu uygulamak için çıkardığı bu tür işlemler kanuna aykırı olamaz ve normlar hiyerarşisinde kanunun altında yer alır. ### Kültür Yatırımları ve Girişimlerini Teşvik Kanunu - Kültür Yatırımları ve Girişimlerini Teşvik Kanunu m.12 – İdarî yaptırımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5225-sayili-kultur-yatirimlari-ve-girisimlerini-tesvik-kanunu/madde-12#f1): Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelik gibi idari düzenlemelerdir. Bunlara aykırılık da maddenin kapsamına girer. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.93 – Kurumun görev ve yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-93#f5): Kurulca tesis edilen, bankacılık mevzuatının uygulanmasına ilişkin genel nitelikli işlemlerdir. Yönetmelik, tebliğ ve iç düzenlemeler bu kategoriye girer; iç düzenlemeler sektör stratejisi görüşü almaya tabi değildir. ### Elektronik Haberleşme Kanunu - Elektronik Haberleşme Kanunu m.7 – Rekabetin sağlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-7#f2): Kurumun sektörde rekabeti tesis etmek veya korumak amacıyla çıkardığı, Rekabet Kurulu'nun kararlarında dikkate alması gereken işlemdir. Kanunda türü ayrıca sayılmamış, genel bir kavram olarak kullanılmıştır. ### Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.15 – Bakanlığın görev ve yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5957-sayili-sebze-ve-meyveler-ile-yeterli-arz-ve-talep-derinligi-bulunan-diger-mallarin/madde-15): Bakanlığın tebliğ ve yönetmelik gibi genel ve soyut kurallar koyan işlemleridir. Madde metninde yalnızca tebliğ ve yönetmelik açıkça sayılmıştır; bunların dışındaki işlem türleri bu maddede ayrıca belirtilmemiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Ülke çapında düzenleyici işlem / yerel düzenleyici işlem** (2575 s. K. m.24): Ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlem, c bendinde sayılan kurumlarca çıkarılmış olsa bile Danıştayda görülür. Yerel veya sınırlı bir alanda uygulanan düzenleyici işlem aynı kurumlarca çıkarılmış olsa da bu kapsama girmez. Ülke çapında olmayan işlem için dava idare mahkemesinde açılır; görev ayrımı uygulama alanının genişliğine göre yapılır. - **Düzenleyici işlem / Özel nitelikli karar** (5411 s. K. m.93): Düzenleyici işlem, Kurulca tesis edilen ve genel nitelikli olan işlemdir. Yönetmelik ve tebliğ çıkarma yetkisi Kurula aittir. Özel nitelikli karar, Kurumun belirli kişi veya kuruluşa yönelik aldığı bireysel nitelikli karardır. Düzenleyici işlem yürürlüğe girmeden önce görüş alma ve taslak duyurma yükümlülüğüne tabidir. Özel nitelikli karar ise ilgililere doğrudan bildirilir; duyurulması gerekli görülenler bülten ile de yayımlanabilir. - **Kurulun karar yetkisi / Düzenleyici işlem yetkisi** (6698 s. K. m.22): Şikâyetleri karara bağlamak ve idari yaptırım vermek (b ve ğ bendi) bireysel uyuşmazlık ve yaptırım niteliğindedir. Düzenleyici işlemler (e, f, g bendi) genel ve soyut kurallar koyar. Bireysel kararlar ile genel düzenlemeler farklı hukuki sonuç doğurur; genel düzenleme bireysel yaptırım yetkisi vermez. - **Görüş bildirme / düzenleyici işlem yapma** (Av. K. m.110): TBB'nin 1., 7. ve 8. bentlerde yer alan görüş bildirme, rapor verme ve yetkili mercilere duyurma yetkisi, bağlayıcı bir işlem doğurmaz. TBB'nin 16. bentte yer alan uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit etme yetkisi, avukatlık mesleğini icra eden herkesi bağlayan kurallar doğurur. Görüş bildirme yetkisinin ihlali bir yaptırım doğurmaz; meslek kurallarına aykırılık ise disiplin yaptırımına yol açabilir. - **Bakanlar Kurulu kararı / Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan düzenleyici işlem** (2575 s. K. geç. m.30): Bakanlar Kurulu kararı, kurul tarafından alınan kararın kendisidir. Düzenleyici işlem, Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulmuş olan ve genel nitelik taşıyan işlemdir. Her iki işlem türü de birinci fıkra kapsamında olduğundan Danıştayın ilk derece görevi bakımından aynı sonuca bağlanır. - **Düzenleyici işlem davası / diğer idari işlem davaları** (2576 s. K. m.7): Düzenleyici işleme karşı açılan davalar. Bu maddede sayılan diğer davalar. Düzenleyici işleme karşı açılan davalar, tutar ve konu ne olursa olsun bu madde kapsamında tek hâkimle görülmez. ## İlgili konular - Temel ilkeler ve tanımlar (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/temel-ilkeler-ve-tanimlar - Danıştay'ın, daire ve kurulların görevleri (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/danistay-in-daire-ve-kurullarin-gorevleri ## Örnek kararlar - 2023/140 E., 2024/81 K., 14.03.2024 — ilgili: 1705 s. K. m.6 - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: 2575 s. K. m.24 - 2004/84 E., 2004/124 K., 08.12.2004 — ilgili: 5225 s. K. m.12 ## İlgili terimler [Özel nitelikli karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-nitelikli-karar) · [Resen inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-inceleme) · [İlk derece mahkemesi olarak Danıştay](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilk-derece-mahkemesi-olarak-danistay) · [Organlık sıfatının kaybı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/organlik-sifatinin-kaybi) · [Resen atama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-atama) · [Veri Sorumluları Sicili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/veri-sorumlulari-sicili) · [Kıyas](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiyas) · [Belge sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/belge-sahibi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.