--- title: "Ehliyet nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ehliyet" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Ehliyet **Kısaca:** Ehliyet, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - İYUK m.14 · dilekçeler üzerine ilk inceleme: Davacının dava açma yeteneğine sahip olmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-14) - 257 s. K. m.5 · munzam Harçlıklar: Er veya erbaşın ilgili sanat, meslek veya işte yeterliliğini gösteren nitelik. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/257-sayili-er-ve-erbas-harcliklari-kanunu/madde-5) - 5174 s. K. m.11 · odalarda ehliyet, temsil ve imza yetkisi: Odanın hangi hukuki işlemleri yapabileceğini belirleyen yetki alanıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5174-sayili-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kanunu/madde-11) ## Kanunda nerede geçiyor ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.14 – Dilekçeler üzerine ilk inceleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-14#f1-c): Davacının dava açma yeteneğine sahip olmasıdır. Dava açma ehliyetinden yoksun bir kişinin açtığı dava ilk incelemede bu yönden denetlenir. ### Er ve Erbaş Harçlıkları Kanunu - Er ve Erbaş Harçlıkları Kanunu m.5 – Munzam Harçlıklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/257-sayili-er-ve-erbas-harcliklari-kanunu/madde-5#f2): Er veya erbaşın ilgili sanat, meslek veya işte yeterliliğini gösteren nitelik. (B) ve (C) fıkralarında harçlık verilmesinin ön koşuludur; ehliyetin tasvip edilmesi veya gösterilmesi gerekir. ### Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu - Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.11 – Odalarda ehliyet, temsil ve imza yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5174-sayili-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kanunu/madde-11): Odanın hangi hukuki işlemleri yapabileceğini belirleyen yetki alanıdır. Madde, odanın yapabileceği işlemleri tek tek sayar ve sonunda benzeri işlemleri de ekler. ## Karıştırılan kavramlar - **Staj sonunda ehliyet tespiti / Kurs başarısı** (1700 s. K. m.3): Staj sonunda valilerce ehliyet onayı alan adaylar kaymakamlık kursuna çağrılır. Ehliyeti bulunmadığı anlaşılanlar ve kursu başaramayanlar ise kaymakamlığa atanmazlar. Kaymakamlığa atanma iki aşamalı bir koşula bağlıdır; her iki aşamayı geçmeyen kişi İçişleri Bakanlığının diğer memurluklarına atanır. - **Yaş şartı / ehliyet şartı (kanun m.5 bakımından)** (2238 s. K. m.5): Verici on sekiz yaşını doldurmamışsa organ alınamaz; yaş şartı görünüşe göre değil, verici bakımından aranır. Verici on sekiz yaşını doldurmuş olsa bile mümeyyiz (ayırt etme gücüne sahip) değilse organ alınamaz; iki şart birlikte aranır. Yaş ve ayırt etme gücü ayrı ayrı sağlanmalıdır; birinin eksikliği tek başına yasağı doğurur. - **Görev veya yetki reddi / Dosyanın gönderilmesi ile Davanın reddi (ehliyet, süre, işlem)** (İYUK m.15): İdari yargının görevli olduğu konuda görev veya yetki sorunu varsa dava dosyası doğru mahkemeye gönderilir. Ehliyet, süre veya kesin işlem eksikliği gibi hallerde dosya gönderilmez, davanın reddi kararı verilir. Görev ve yetki hallerinde dava doğru mahkemede yürür; diğer halde dava sona erer. - **Kurul üyeliği ehliyet koşulu / Diplomatik dokunulmazlık engeli** (2911 s. K. m.9): Kurul üyesinin fiil ehliyetine sahip ve on sekiz yaşını doldurmuş olması, üyelik için olumlu bir koşuldur. Diplomatik dokunulmazlığı bulunan kişiler ise ehliyet ve yaş koşulunu taşısalar bile kurula giremez. Dokunulmazlığı bulunan bir kişinin kurul başkanı veya üyesi olarak yer alması hukuka uygun değildir. - **Pasif ehliyet / Aktif kullanım** (TMK m.8): Hak ehliyeti pasif bir ehliyettir; hak ve borçlar çoğu zaman kişinin kendi iradesi dışındaki olaylardan doğar. Hak kullanımı ise kişinin kendi iradesiyle yaptığı işlemlerle gerçekleşir. Hak ehliyeti sahibi olan küçük ya da kısıtlı kişi, hak kazanabilir ancak bu hakları kendi başına kullanamaz. - **Ayırt etme gücü / Ehliyet** (TMK m.10): Ayırt etme gücü, kişinin fiilinin sonucunu kavrayabilme yetisidir. Fiil ehliyeti ise bu yetiye ek olarak ergin olma ve kısıtlı olmama şartlarının bir araya gelmesiyle doğan hukuki ehliyettir. Ayırt etme gücü tek başına fiil ehliyetini doğurmaz; ergin olunmaz veya kısıtlıysa ayırt etme gücü varken de fiil ehliyeti yoktur. ## İlgili konular - Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/dogrudan-dogruya-tam-yargi-davasi-acilmasi ## Örnek kararlar - 2018/39 E., 2018/66 K., 31.05.2018 — ilgili: 257 s. K. m.5 - 10. Daire, 2022/6284 E., 2025/3191 K., 24.06.2025 — ilgili: İYUK m.14 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/312 E., 2025/401 K., 24.02.2025 — ilgili: İYUK m.14 ## İlgili terimler [Husumet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/husumet) · [Ortak imza](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortak-imza) · [Artırım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/artirim) · [İlk inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilk-inceleme) · [Harçlık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/harclik) · [Rapor](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rapor) · [Tetkik hâkimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tetkik-hakimi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.