--- title: "Elden çıkarma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/elden-cikarma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Elden çıkarma **Kısaca:** Elden çıkarma, 3 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.79 · zenginleşenin yükümlülüğü: Zenginleşmenin miktar veya değerini azaltan her türlü fiildir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-79) - CMK m.132 · elkonulan eşyanın muhafazası veya elden çıkarılması: Elkonulan eşyanın hükmün kesinleşmesinden önce, zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesi nedeniyle paraya çevrilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-132) - GVK m.17 · istisnası: Hizmet erbabının pay senedi üzerindeki mülkiyeti devretmesi veya bu nitelikte bir tasarrufta bulunmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-17) ## Kanunda nerede geçiyor ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.17 – istisnası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-17): Hizmet erbabının pay senedi üzerindeki mülkiyeti devretmesi veya bu nitelikte bir tasarrufta bulunmasıdır. Elden çıkarma tarihi, geri alma oranının ve zamanaşımının belirlenmesinde esas alınır. - GVK m.101 – Münferit beyannamenin verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-101): Gayrimenkul, menkul mal veya hakların devir ya da başka bir yolla mülkiyet ya da kullanım hakkının sahipliğinden çıkmasını ifade eder. Maddenin 1. ve 2. bentlerinde kazancın bildirim yerini belirlemek için kullanılır. - GVK geç. m.46 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-46): Gayrimenkulün veya hisse senedinin satış, devir ya da benzeri bir işlemle mülkiyetten ayrılmasıdır. İstisnanın uygulanabilmesi için elden çıkarmanın bu geçici maddenin öngördüğü dönemde gerçekleşmesi gerekir. - GVK geç. m.56 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-56#f18): Maddenin D bendinin son fıkrasında tanımlanır: satış, ivazlı devir ve temlik, trampa, takas, kamulaştırma, devletleştirme ve ticaret şirketlerine sermaye olarak konulma hallerini kapsar. Bu tanımın dışındaki devirler elden çıkarma sayılmaz. - GVK geç. m.71 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-71): Mal veya hakkın satış, devir veya benzeri bir işlemle mükellefin malvarlığından çıkmasıdır. Kazancın doğmasına neden olan olaydır. - GVK geç. m.76 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-76): Ürün senedinin devri, satışı veya başka bir biçimde mülkiyetinin başkasına geçirilmesi işlemidir. Elden çıkarmadan doğan kazanç, senedin elden çıkarılma bedeli ile edinim maliyeti arasındaki farktır. - GVK geç. m.88 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-88): Ticari plakanın devri anlamına gelen işlemdir. Madde, bu işlemin maddenin yürürlük tarihinden önce gerçekleşmiş olmasını arar; sonraki tarihli işlemler kapsam dışındadır. - GVK geç. m.94 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-94): Ticari plakanın mülkiyetinin devri yoluyla mükellefin malvarlığından çıkmasıdır. Kazancın doğması bu işleme bağlıdır. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.132 – Elkonulan eşyanın muhafazası veya elden çıkarılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-132#f2): Elkonulan eşyanın hükmün kesinleşmesinden önce, zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesi nedeniyle paraya çevrilmesidir. Eşyanın yerini bedel alır ve bu bedel sonradan verilecek müsadere kararının konusunu oluşturur. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.79 – I. Zenginleşenin yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-79): Zenginleşmenin miktar veya değerini azaltan her türlü fiildir. Tüketme, harcama, yok etme veya üçüncü kişiye karşılıksız devretme bu kapsamdadır. Karşılığında bir değer girmişse, o değer ayrıca geri verme konusu olabilir. ## Karıştırılan kavramlar - **İki tam yıl içinde elden çıkarma / üç ila dört yıl içinde elden çıkarma** (GVK m.17): İktisap tarihinden itibaren iki tam yıl içinde yapılan elden çıkarma. Üç ila dört yıl içinde yapılan elden çıkarma. İlk halde istisna edilen verginin tamamı, ikinci halde %75'i gecikme faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir. - **Üç ila dört yıl / beş ila altı yıl içinde elden çıkarma** (GVK m.17): İktisap tarihinden sonra üç ila dört yıl arasında yapılan elden çıkarma. İktisap tarihinden sonra beş ila altı yıl arasında yapılan elden çıkarma. Üç ila dört yıl arasında istisna edilen verginin %75'i, beş ila altı yıl arasında %25'i geri alınır; altı yılı aşan elden çıkarmada madde bir geri alma öngörmez. - **Zamanaşımı başlangıcı: iktisap / elden çıkarma** (GVK m.17): Vergi alınamayan dönemler için zamanaşımının pay senedinin elden çıkarıldığı tarihi izleyen takvim yılı başından başlaması. Genel vergi zamanaşımının alınamayan verginin doğduğu tarihten işlemeye başlaması. Madde, geri alınacak verginin zamanaşımını elden çıkarma yılına bağlar; genel başlangıç kuralından ayrılır. - **Gayrimenkul elden çıkarma / menkul mal ve hak elden çıkarma** (GVK m.101): Gayrimenkul elden çıkarmasından doğan kazançta bildirim yeri gayrimenkulün bulunduğu yerdir (bent 1). Menkul mal ve hak elden çıkarmasından doğan kazançta bildirim yeri mal ve hakların Türkiye'de elden çıkarıldığı yerdir (bent 2). Bildirim yetkili vergi dairesi, varlığın türüne göre belirlenir. - **Elden çıkarma tarihi 31/12/2028 öncesi / sonrası** (GVK geç. m.76): Elden çıkarma 31/12/2028 tarihine kadar gerçekleşmişse istisna uygulanır. Elden çıkarma bu tarihten sonra gerçekleşmişse istisna uygulanmaz. Tarih sonrası kazanç genel vergi hükümlerine tabi olur. - **Yürürlük öncesi / yürürlük sonrası elden çıkarma** (GVK geç. m.88): Maddenin yürürlük tarihinden önce gerçekleşen elden çıkarmalar, madde kapsamındadır. Yürürlük tarihinden sonra yapılan elden çıkarmalar, madde kapsamı dışındadır. Yürürlük sonrası işlemler için genel vergi hükümleri uygulanır ve bu işlemler için tarhiyat ile ceza yapılabilir. ## İlgili konular - Sebepsiz zenginleşmeden doğan borç ilişkileri (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/sebepsiz-zenginlesmeden-dogan-borc-iliskileri - Bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle elde edilen menfaatin bulunduğu hesabın, bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/bilisim-suclarinin-islenmesi-suretiyle-elde-edilen-menfaatin-bulundugu-hesabin - Esnaf muaflığı, diğer muaflık ve istisnalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/esnaf-muafligi-ve-vergiden-muaf-ciftciler - Özel haller ve münferit beyanname, verginin nispeti, tarh muamelesi (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ozel-haller-ve-munferit-beyanname-verginin-nispeti-tarh-muamelesi ## İlgili terimler [Ticari plaka](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticari-plaka) · [Rayiç Değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rayic-deger) · [Bırakma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birakma) · [Değer artışı kazancı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deger-artisi-kazanci) · [İktisap tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisap-tarihi) · [Arızi kazanç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arizi-kazanc) · [Gerçek usulde vergilendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-usulde-vergilendirme) · [Münferit beyanname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/munferit-beyanname) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.