--- title: "Emsal nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emsal" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Emsal **Kısaca:** Emsal, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - DMK m.156 · yurt dışında aylıklar: Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilen katsayıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-156) - 926 s. K. m.137 · gösterge tabloları: Uzman jandarma veya uzman erbaştan muvazzaf astsubaylığa geçen personelin, geçmeden önceki aylık düzeyinin karşılaştırma dayanağı olarak alındığı kişi grubudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/926-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-personel-kanunu/madde-137) - 4678 s. K. m.3 · tanımlar: Sözleşmeli subaylar için subaylığa nasbedildikleri yıl harp okullarından, sözleşmeli astsubaylar için astsubaylığa nasbedildikleri yıl astsubay meslek yüksekokullarından mezun olan muvazzaf subay veya astsubaylardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4678-sayili-turk-silahli-kuvvetlerinde-istihdam-edilecek-sozlesmeli-subay-ve-astsubaylar/madde-3) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu m.33 – IV – Terfi zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/926-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-personel-kanunu/madde-33#f1): Aynı sınıf, aynı dönem veya aynı kıdemde bulunan ve ilgilinin durumuna benzer konumdaki personeldir. Madde, emsallerin terfi etmiş olmasını veya rütbe kıdemliliğinin onanmış olmasını koşul olarak arar. - Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu m.137 – III – Gösterge tabloları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/926-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-personel-kanunu/madde-137#f6): Uzman jandarma veya uzman erbaştan muvazzaf astsubaylığa geçen personelin, geçmeden önceki aylık düzeyinin karşılaştırma dayanağı olarak alındığı kişi grubudur. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.156 – Yurt dışında aylıklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-156#f1): Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilen katsayıdır. Brüt aylık tutarla çarpılarak yurt dışında ödenecek aylık miktarı bulunur. Maddede sabit bir oran yoktur; katsayı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. ### Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun - Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4678-sayili-turk-silahli-kuvvetlerinde-istihdam-edilecek-sozlesmeli-subay-ve-astsubaylar/madde-3#f1-h): Sözleşmeli subaylar için subaylığa nasbedildikleri yıl harp okullarından, sözleşmeli astsubaylar için astsubaylığa nasbedildikleri yıl astsubay meslek yüksekokullarından mezun olan muvazzaf subay veya astsubaylardır. Emsal, sözleşmeli personelin karşılaştırma ölçütü olarak kullanılan bir gruptur. ### Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu - Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu m.49 – İlgili Kanunlarda Yapılan Değişiklikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4958-sayili-sosyal-sigortalar-kurumu-kanunu/madde-49): Ölçümlemede karşılaştırma yapılacak, aynı nitelik, kapsam ve kapasitedeki benzer işyerlerinin esas alındığı ölçüttür. Ölçüt işin yapılış biçimi ve kapasitesine göre belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Emsal / Sözleşme yılı** (4678 s. K. m.3): Emsal, sözleşmeli personelin karşılaştırıldığı muvazzaf subay veya astsubay grubudur ve nasbedilme yılı esas alınarak belirlenir. Sözleşme yılı, sözleşmenin yürürlüğe girdiği gün esas alınarak hesaplanan her bir yıllık dönemdir. Emsal, bir kişinin hangi muvazzaf gruba denk tutulacağını; sözleşme yılı ise sözleşmeden doğan sürelerin hangi tarihten sayılacağını belirler. - **Emsal esaslı ölçümleme / salt bildirilen sayı** (4958 s. K. m.49): Ölçümleme, emsal işyerlerinin nitelik, kapsam ve kapasitesi dikkate alınarak yapılır. İşverenin kendi bildirdiği sigortalı sayısı, işin gerçek gereksinimini gösteren tek ölçüt değildir. Emsal ölçütüne dayanmayan bir tespit, işin gerçek ihtiyacını göstermediği kabul edilirse sonuç doğurmayabilir. (Hukuk Genel Kurulu, 2015/2222 E., 2018/1183 K., 06.06.2018) - **Ücret, sermaye faizi ve cari hesap faizi / ilişkili kişiyle emsal dışı alım satım** (GVK m.41): Fıkra 1-4: teşebbüs sahibi, eşi ve çocuklarına yapılan ödemeler ile bunların işletmedeki alacak faizleri doğrudan kapsanır. Fıkra 5: ilişkili kişiyle mal veya hizmet alım satımı, emsale aykırı bedelle yapıldığında kapsanır ve fıkra 1-4 işlemleri hariç tutulur. Fıkra 1-4'te işlem doğrudan gider dışı kalır; fıkra 5'te yalnız emsal farkı kadar tutar işletmeden çekilmiş sayılır. - **Rayiç bedel / Emsal bedeli ve ücreti** (VUK m.261): Rayiç bedel, kıymetin genel piyasa değeridir. Emsal bedeli ve ücreti, karşılaştırılabilir benzer kıymet veya hizmetin bedelidir. Emsal bedeli, benzer işlemler üzerinden hesaplanır; rayiç bedel ise genel piyasa üzerinden tespit edilir. - **Maliyet bedeli / emsal bedel ölçüsü** (VUK m.274): Maliyet bedeli, emtianın varsayılan değerleme ölçüsüdür ve kendiliğinden uygulanır. Emsal bedel ölçüsü, değerleme gününde satış bedellerinin maliyetin altında kalması halinde mükellefin tercihine bağlı olarak uygulanabilen istisnai ölçüdür. Mükellef düşüklük koşulu gerçekleşmedikçe emsal bedele geçemez; koşul gerçekleşirse ölçü değiştirilebilir. - **Maliyet bedeli / Emsal bedeli** (VUK m.277): Maliyet bedeli, hayvanın işletmeci tarafından fiilen yapılan ve kayda geçirilebilen harcamalarına dayanır. Emsal bedeli, maliyet bedelinin tespit edilemediği hallerde devreye giren, zirai kazanç komisyonunun belirlediği ortalama maliyet bedelidir. Önce maliyet bedeli aranır; ancak o tespit edilemezse komisyon bedeline geçilir. Bu sıra değiştirilemez. ## Örnek kararlar - 2024/158 E., 2024/154 K., 05.09.2024 — ilgili: 926 s. K. m.33 - 2024/67 E., 2024/85 K., 04.04.2024 — ilgili: 926 s. K. m.33 - 2023/49 E., 2024/54 K., 22.02.2024 — ilgili: 926 s. K. m.33 ## İlgili terimler [Sözleşme yılı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sozlesme-yili) · [Askerî eğitim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/askeri-egitim) · [Seçenek yaptırım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secenek-yaptirim) · [Kademe](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kademe) · [Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukmun-aciklanmasinin-geri-birakilmasi-hagb) · [Sözleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sozlesme) · [Ön sözleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/on-sozlesme) · [Ek gösterge](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-gosterge) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.