--- title: "Eski hâle getirme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/eski-hale-getirme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Eski hâle getirme **Kısaca:** Eski hâle getirme, 4 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.730 · taşınmaz malikinin sorumluluğu: Taşkın kullanım nedeniyle bozulan durumun, ihlal öncesindeki hâline döndürülmesini ifade eder ve dava konusu olabilir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-730) - HMK m.98 · talep ve inceleme mercii: Taraf veya ilgilinin kendi kusuru olmaksızın süresinde yapamadığı bir usul işleminin, sonradan yapılmasına imkân tanıyan kurumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-98) - CMK m.40 · eski hâle getirme: Kusuru olmaksızın bir süreyi geçiren kişinin, kaçırdığı usul işlemini sonradan yapabilmesini sağlayan kurumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-40) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.40 – Eski hâle getirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-40#f1): Kusuru olmaksızın bir süreyi geçiren kişinin, kaçırdığı usul işlemini sonradan yapabilmesini sağlayan kurumdur. Amacı, süreye uyamamanın kişiye yüklenemeyecek bir nedene dayanması halinde hakkın yeniden kazanılmasına olanak tanımaktır. - CMK m.41 – Eski hâle getirme dilekçesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-41#f1): Kusuru olmaksızın bir usul süresini geçiren kişinin, engelin kalkmasından sonra süresinde yapamadığı işlemi yapmasına imkân veren kurumdur. Kusursuzluk, sürenin geçmesinde kişinin sorumluluğunun bulunmamasıdır. - CMK m.42 – Eski hâle getirme dilekçesi üzerine verilecek karar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-42#f1): Kusursuz olarak bir süreyi geçiren kişinin, süreye uyulmamasının sonuçlarından kurtulması için başvurduğu kanuni imkândır. Yalnız kanunda öngörülen süreler bakımından uygulanır. - CMK m.274 – Eski hâle getirme süresi içinde istinaf süresinin işlemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-274#f1): Kusuru olmaksızın bir süreyi geçiren kişinin, engel kalktıktan sonra süreye bağlı işlemi yapabilmesini sağlayan kanun yolu kurumudur. Bu maddede yalnızca yokluğunda verilen aleyhe hükümler için kullanılabilir. - CMK m.292 – Eski hâle getirme süresi içinde temyiz süresinin işlemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-292#f1): Kusuru olmaksızın bir süreyi geçiren kişinin, süresini kaçırdığı işlemi bu kez yapabilmesini sağlayan olağanüstü kurumdur. Madde, bu kurumun sanık aleyhine yokluk hükümlerinde CMK m.274 üzerinden işlemesini öngörür. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.95 – Talep (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-95#f1): Elde olmayan bir sebeple kesin bir süre içinde yapılamayan usul işleminin, sonradan yapılabilmesine imkân tanıyan olağan dışı yoldur. Kusursuz gecikmeyi telafi eder ve kesin süre niteliğindeki süreleri hedef alır. - HMK m.96 – Süre (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-96#f1): Kanunun belirlediği veya hâkimin kesin olarak tespit ettiği bir süre içinde, tarafın elinde olmayan bir sebeple işlemi yapamamış olması hâlinde, o işlemin yapılmasına yeniden imkân tanıyan yargılama kurumudur. Maddi hukuktaki hak düşürücü sürelere uygulanmaz. - HMK m.97 – Talebin şekli ve kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-97#f1): Taraf veya ilgilinin kendi kusuru olmaksızın belirli bir usul işlemini süresinde yapamaması hâlinde, o işlemi yapabilmesi için hukuki imkân sağlayan usul müessesesidir. Talep dilekçeyle yapılır ve bu talep ayrı bir süre içinde ileri sürülmelidir. - HMK m.98 – Talep ve inceleme mercii (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-98#f1): Taraf veya ilgilinin kendi kusuru olmaksızın süresinde yapamadığı bir usul işleminin, sonradan yapılmasına imkân tanıyan kurumdur. Talep, işlemin hangi merciinde inceleneceğine göre belirlenen bir mercie yapılır. - HMK m.100 – İnceleme ve karar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-100#f1): Taraf, kendi kusuru olmaksızın bir süreye uyamadığında, süreye uymamanın sonuçlarının ortadan kaldırılmasını isteyebilen usul müessesesidir. Talep, süreye uymamanın nedeninin ortadan kalkmasından itibaren belirli bir süre içinde yapılmalıdır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.730 – V. Taşınmaz malikinin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-730): Taşkın kullanım nedeniyle bozulan durumun, ihlal öncesindeki hâline döndürülmesini ifade eder ve dava konusu olabilir. - TMK m.866 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-866): Taşınmazın değerini düşüren durumun giderilerek taşınmazın önceki değerine kavuşturulmasıdır. ### Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.67 – 2. Manevi haklara tecavüz halinde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-67): Haksız değiştirilmiş güzel sanat eserinin, eser sahibinin kendi eliyle önceki haline döndürülmesidir. Eski hale getirme ancak eski halin iadesi mümkünse ve kamu veya malikin menfaatlerini esaslı biçimde zedelemiyorsa yapılabilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Başka güvence / eski hâle getirme** (TMK m.866): Alacaklı, alacağı için başka bir güvence gösterilmesini isteyebilir. Alacaklı, rehinli taşınmazın eski hâle getirilmesini isteyebilir. Maddede bu iki talep birbirine alternatif olarak sunulmuştur; alacaklı bunlardan birini seçebilir. - **Eski hâle getirme dilekçesi / süresinde yapılan itiraz veya kanun yolu dilekçesi** (CMK m.41): Süresinde verilen dilekçe doğrudan usul işlemini yapar; eski hâle getirme talebine gerek kalmaz. Süre kaçırıldıktan sonra verilen dilekçe, kusursuzluk ve engelin kalkması koşullarına bağlı olarak eski hâle getirme talebi niteliğini taşır. Süre kaçırılmışsa eski hâle getirme dilekçesi ile usul işlemi aynı anda yapılabilir; ayrı bir başvuru zorunlu değildir. - **Eski hâle getirme talebinin kabulü / reddi** (CMK m.41): Talebin kabulüne ilişkin karar kesindir. Talebin reddine ilişkin karara karşı itiraz yoluna gidilebilir. Kabul kararına karşı ayrıca kanun yoluna gidilemez; ret kararı itirazla incelenir. - **Eski hâle getirme dilekçesi / kararın yerine getirilmesi** (CMK m.41): Dilekçe verilmesi kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurur. Dilekçe verilmesi kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme, dilekçe üzerine yerine getirmeyi erteleyebilir; erteleme ayrı bir takdir kararıdır. - **Eski hâle getirme isteği / Ayrı istinaf isteği** (CMK m.274): Eski hâle getirme isteği, süreyi kaçıran kişinin kusursuzluğunu ileri sürdüğü dilekçedir ve süreye bağlı işlemin yapılmasını talep eder. İstinaf isteği, hükmün esasına karşı kanun yolunun kullanılmasıdır ve m.273 uyarınca gerekçe gösterilmeden yapılabilir. Eski hâle getirme isteminde bulunan sanık ayrıca istinaf isteminde bulunmak zorundadır; aksi hâlde istinaf süresi kaçırılmış olur. - **Eski hâle getirme / zamanaşımı ve şikâyet süresi** (CMK m.292): Kanunla düzenlenmiş usul süreleri eski hâle getirmeye konu olabilir. Şikâyet süresi ve zamanaşımı süreleri usul süresi sayılmadığından eski hâle getirme ile giderilemez. Yalnız usul süresinin kaçırılması halinde eski hâle getirme yoluna gidilebilir. ## İlgili konular - Süreler, eski hâle getirme ve adli tatil (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/sureler-eski-hale-getirme-ve-adli-tatil - Kararlar, açıklanması ve tebliği, süreler ve eski hâle getirme (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kararlar-aciklanmasi-ve-tebligi-sureler-ve-eski-hale-getirme - İstinaf (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/istinaf - Temyiz (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/temyiz - Hükmü (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/hukmu - Taşınmaz mülkiyetinin içeriği ve sınırlar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-mulkiyetinin-icerigi-ve-sinirlar ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2007/9 E., 2007/18 K., 30.01.2007 — ilgili: CMK m.40, CMK m.41 - 12. Ceza Dairesi, 2025/4883 E., 2026/911 K., 03.02.2026 — ilgili: CMK m.42, CMK m.274 - 12. Ceza Dairesi, 2025/8612 E., 2026/917 K., 03.02.2026 — ilgili: CMK m.42, CMK m.274 ## İlgili terimler [Yargıtay](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargitay) · [Emare](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emare) · [Alenileşmemiş eser](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alenilesmemis-eser) · [Tehlike hâli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tehlike-hali) · [İltibâs](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iltib-s) · [Bölge adliye mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bolge-adliye-mahkemesi) · [Yeterli güvence](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeterli-guvence) · [İslah](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islah) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.