--- title: "Esnaf ve sanatkâr nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esnaf-ve-sanatkar" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Esnaf ve sanatkâr **Kısaca:** Esnaf ve sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya… (5362 s. K. m.3/1-a) ## Kanuni tanım - **5362 s. K. m.3/1-a** (Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu): İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-3#f1-a ## Kanunda nerede geçiyor ### Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu - Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-1#f1): Kanunda ayrıca tanımlanan, bedeni çalışmaya dayalı ekonomik faaliyet yürüten ve meslek kuruluşlarına üye olabilen kişiler. Bu kişilerin hangi meslek kollarında sayılacağı ve sınırları bu maddede değil, kanunun tanım ve meslek kolu düzenlemelerinde belirlenir. - Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-2#f1): Bu Kanun bakımından, ekonomik faaliyetini sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı geçimini sağlamaya yetecek düzeyde kalan kişidir. Tanımın sınırı, maddenin değil kanunun ilgili tanım hükmünce belirlenir. - Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-3#f1-a): Gezici ya da sabit mekânda faaliyet gösterip, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen meslek kollarına giren, ekonomik faaliyetini sermayesiyle birlikte bedenî çalışmasına dayandıran kişidir. Kazancı tacir ya da sanayici niteliği kazandırmayacak miktarda olmalıdır. - Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.13 – Resmî ve özel kuruluşlarla ilişkiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5362-sayili-esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari-kanunu/madde-13#f1): Maddede tanımlanmadan kullanılan, 5362 sayılı Kanun kapsamındaki meslek mensubudur. Ticarî işletme işletmeyen esnaf tacir sayılmaz; bu nedenle maddenin kapsamı tacir ve sanayiciye göre sınırlıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Esnaf ve sanatkâr / Tacir** (5362 s. K. m.1): Madde 1 bakımından esnaf ve sanatkârlar, meslek kuruluşlarının amacının konusu olan kişilerdir. Tacirler ise Türk Ticaret Kanunu kapsamında ticari işletme işleten kişilerdir ve bu kuruluşların doğrudan konusu değildir. Esnaf ve sanatkâr olmayan bir kişinin odaya kaydı ve bu amaçla hizmet alması, kanunun 1. maddesine göre öngörülen amaç kapsamına girmez. - **Esnaf ve sanatkâr / yanında çalışan** (5362 s. K. m.2): Kendi adına ve kendi sorumluluğunda ekonomik faaliyette bulunan esnaf ve sanatkâr. Esnaf ve sanatkârın yanında çalışan kişi, faaliyetin asıl yürütücüsü değildir. Her iki grup da m.2 kapsamındadır; yanında çalışanlar için ayrı bir kapsam daraltması yapılmamıştır. - **Esnaf ve sanatkâr / tacir ve sanayici** (5362 s. K. m.13): Madde, esnaf ve sanatkâr ile ilgili oda belgesi düzenlenmesini ve istenmesini öngörür. Birinci fıkra tacir ve sanayiciden istenen belgeleri de kapsar, ancak bu belgeler oda tarafından düzenlenmez; esnaf ve sanatkârlar için oda düzenler. Tacir ve sanayici için belge düzenleme yetkisi bu maddeye göre oda yetkisi değildir; madde esnaf ve sanatkârın belge düzenlemesini öngörür. - **Tüccar / esnaf ve sanatkâr seçim organı** (VUK m.42): Tüccarlar için üyeler il merkezindeki ticaret odası tarafından seçilir. Esnaf ve sanatkârlar için üyeler esnaf dernekleri birliği tarafından seçilir; birlik yoksa esnaf ve sanatkâr teşekkülleri seçer. Hangi mükellef grubu için hangi kuruluşun seçim yetkisi olduğu belirlenir. - **Tüketici / esnaf ve sanatkâr** (Anayasa m.172): 172. madde tüketiciyi korur; tüketici ticari olmayan amaçla hareket eden kişidir. 173. madde esnaf ve sanatkârı, yani ekonomik faaliyetini sürdüren küçük ölçekli üreticiyi korur. Aynı kişi bir ilişkide tüketici, başka ilişkide esnaf olabilir; korunma ödevi hangi sıfatla hareket ettiğine göre farklı maddelere dayanır. - **Genel perakende / Esnaf ve sanatkâr işletmesi** (6585 s. K. m.13): Genel perakende işletmelerinde meslek kuruluşunun teklifi ve yetkili idarenin görüşü yeterlidir. Esnaf ve sanatkâr işletmelerinde ek olarak ilgili esnaf ve sanatkâr odasının görüşü alınır. Esnaf işletmeleri bakımından oda görüşü alınmadan çalışma saati belirlenmesi usule aykırı olur. ## Örnek kararlar - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/2463 E., 2025/1682 K., 17.09.2025 — ilgili: 5362 s. K. m.1, 5362 s. K. m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2017/1787 E., 2021/733 K., 10.06.2021 — ilgili: 5362 s. K. m.3 - Hukuk Genel Kurulu, 2017/2684 E., 2019/361 K., 28.03.2019 — ilgili: 5362 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esnaf-ve-sanatkarlar-meslek-kuruluslari) · [Asgari ücret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asgari-ucret) · [Meslek mensubu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/meslek-mensubu) · [Mütalaa](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutalaa) · [Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-kurumu-niteligindeki-meslek-kurulusu) · [Sicil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sicil) · [Üst kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-kurulus) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.