---
title: "Esnaf nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esnaf"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Esnaf

**Kısaca:** Ekonomik faaliyetini sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayandıran, geliri kanunla belirlenen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişidir. Gezici olsun ya da sabit bir yerde çalışsın, bu nitelik değişmez. (Anayasa m.173)

## Kanuni tanım

- **6750 s. K. m.2/1-c** (Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu): 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarı — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6750-sayili-ticari-islemlerde-tasinir-rehni-kanunu/madde-2#f1-c

## Kanunda nerede geçiyor

### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.173 – B. Esnaf ve sanatkarların korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-173#f1): Ekonomik faaliyetini sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayandıran, geliri kanunla belirlenen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişidir. Gezici olsun ya da sabit bir yerde çalışsın, bu nitelik değişmez.

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.15 – 4. Esnaf (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-15#f1): Sanat veya ticaretle uğraşan, ekonomik faaliyetini sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayandıran ve geliri kararnamedeki sınırı aşmayan gerçek kişidir. Gezici ya da sabit (dükkân, sokağın belirli yeri) olması tanımı değiştirmez.

## Karıştırılan kavramlar

- **Esnaf / tacir** (Anayasa m.173): Esnaf, ekonomik faaliyetini sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayandıran ve geliri kanunla belirlenen sınırı aşmayan kişidir. Tacir, ticari işletmeyi kendi adına işleten kişidir; esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan gelir hedefli faaliyet yürütür. Anayasa m.173'teki korumanın öznesi esnaftır; tacir bu korumadan yararlanmaz. Ayrım, Türk Ticaret Kanunu'nun esnafa uygulanacak hükümleri bakımından da önem taşır.
- **Esnaf kapsamındaki istisnai hükümler / Genel esnaf kuralı** (TTK m.15): 20. madde (ticari işletmeye ilişkin iş veya hizmetin ücret ve faiz hakkı), 53. madde (işletme adı) ve TMK m.950/2 (hapis hakkı) esnaf için de geçerlidir. Bu üç hüküm dışındaki tacirlere özgü TTK hükümleri esnafa uygulanmaz. Esnaf, işletme adını tescil ettirmek ve bu adın korunmasından yararlanmak gibi sonuçlara bağlanır; buna karşılık genel tacir yükümlülükleri (defter, ticaret sicili vb.) esnafa doğmaz.
- **Esnaf sınırının altında kalan / Sınırı aşan kişi** (TTK m.15): Geliri kararnamedeki sınırın altında kalan kişi esnaftır. Geliri sınırı aşan kişi, ekonomik faaliyeti esnaf olma koşulunu taşımaz. Sınırı aşan işletme ticari işletme sayılır; sahibi tacir olur ve 15. maddedeki istisnai hükümler dışında tam TTK rejimine tabi olur.
- **Esnaf muaflığı / Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi** (GVK m.9): Esnaf muaflığı belgesi, esnaf odasına kayıt ve belediye işlemiyle alınır. Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi, vergi dairesince talep üzerine verilir. Her iki belge de muafiyetin şekli koşullarıdır; belgesi iptal edilen kişi, şartları taşıyorsa yeniden belge almak zorundadır.
- **Tüccar / esnaf ve sanatkâr seçim organı** (VUK m.42): Tüccarlar için üyeler il merkezindeki ticaret odası tarafından seçilir. Esnaf ve sanatkârlar için üyeler esnaf dernekleri birliği tarafından seçilir; birlik yoksa esnaf ve sanatkâr teşekkülleri seçer. Hangi mükellef grubu için hangi kuruluşun seçim yetkisi olduğu belirlenir.
- **Vergiden muaf esnaf / Diğer satıcılar** (VUK m.234): Vergiden muaf esnaftan yapılan alımlarda, alıcının düzenlediği gider pusulası esnafın kendisi için fatura hükmündedir. Vergi mükellefi satıcılardan yapılan alımlarda satıcı kendi faturasını düzenler; alıcının gider pusulası düzenleme yükümlülüğü doğmaz. Muaf esnaftan yapılan alım, alıcının defterinde gider pusulası ile kayda alınır ve bu pusula fatura yerine geçer.

## İlgili konular

- Mali ve ekonomik hükümler, çeşitli hükümler, son hükümler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/mali-ve-ekonomik-hukumler-cesitli-hukumler-son-hukumler
- Tacir (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/tacir

## Örnek kararlar

- Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2025/1141 E., 2025/1717 K., 07.11.2025 — ilgili: TTK m.15
- Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/1038 E., 2025/733 K., 15.09.2025 — ilgili: TTK m.15
- Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2025/199 E., 2025/390 K., 24.06.2025 — ilgili: TTK m.15

## İlgili terimler

[Koruyucu tedbir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruyucu-tedbir) · [Sanatkâr](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sanatkar)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.