---
title: "Faydalı model nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/faydali-model"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Faydalı model

**Kısaca:** Sanayiye uygulanabilen yeni bir buluşun, patent benzeri ancak daha hafif bir koruma rejimiyle tescil edilerek korunmasıdır. Koruma, buluşun yeni olması ve sanayiye uygulanabilir olması koşuluna bağlıdır. (SMK m.142)

## Kanunda nerede geçiyor

### Sınai Mülkiyet Kanunu
- SMK m.142 – Faydalı model ile korunabilir buluşlar ve istisnaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-142#f1): Sanayiye uygulanabilen yeni bir buluşun, patent benzeri ancak daha hafif bir koruma rejimiyle tescil edilerek korunmasıdır. Koruma, buluşun yeni olması ve sanayiye uygulanabilir olması koşuluna bağlıdır.
- SMK m.144 – Faydalı modelin hükümsüzlüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-144#f1): Yeniliği ve sanayiye uygulanabilirliği bulunan küçük buluşlar için, 142. maddedeki şartları taşıdığında tescil edilen koruma türüdür. Bu maddede tescilin geçerliliği, koruma şartlarını taşıyıp taşımadığına göre değerlendirilir.
- SMK m.145 – Patentler ile ilgili hükümlerin uygulanabilirliği ve çifte koruma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-145#f1): Patente konu olabilecek buluşlara benzer, ancak daha düşük yaratıcılık basamağıyla korunan sınai mülkiyet hakkı belgesidir. Maddenin uygulanabilmesi için faydalı model belgesinin varlığı gerekir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Faydalı model / patent** (SMK m.142): Faydalı model, m.83'ün birinci ve altıncı fıkralarına göre yeni ve sanayiye uygulanabilir buluşları korur. Bu koruma m.82 kapsamındaki patent koruması ile aynı kapsamda değildir. Patent, m.82'de düzenlenen koşullara bağlanır ve m.142 üçüncü fıkrası ile dışlanan kategoriler patent koruması için ayrıca sınırlandırılmış değildir. Üçüncü fıkrada sayılan kimyasal, eczacılıkla ilgili, biyoteknolojik ve usul buluşları faydalı model ile korunamaz; bu buluşlar yalnız patent yoluyla korunabilir.
- **Faydalı model açık hükmü / patent hükmü** (SMK m.145): Faydalı model hakkında kanunda açıkça düzenlenmiş bir hüküm bulunduğu hal. Faydalı model hakkında açık bir hüküm bulunmayan hal; bu durumda patent hükümleri kıyasen uygulanır. Açık faydalı model hükmü her zaman öncelikli uygulanır; patent hükmü yalnız boşluğu doldurur.
- **Patent hükmünün uygulanması / faydalı model özelliğiyle çelişme** (SMK m.145): Patent hükmü faydalı modelin özelliğiyle uyumlu olduğu için uygulanır. Patent hükmü faydalı modelin özelliğiyle çeliştiği için uygulanmaz. Çelişen patent hükmü faydalı model hakkına uygulanmaz.
- **Patent / faydalı model koruma süresi** (SMK m.101): Patent, başvuru tarihinden başlayarak yirmi yıl korunur. Faydalı model, aynı başlangıçtan itibaren on yıl korunur. İki hakkın azami koruma süresi farklıdır ve süre uzatılamaz.
- **Patent başvurusundan faydalı model / faydalı model başvurusundan patent başvurusu** (SMK m.104): Patent başvurusunun faydalı modele dönüştürülmesi, birinci fıkrada düzenlenmiştir ve süre bildirim tarihinden itibaren bir aydır. Faydalı model başvurusunun patente dönüştürülmesi, ikinci fıkrada düzenlenmiştir. Talep süresi araştırma raporunun bildirim tarihini izleyen üç ay ile sınırlıdır. Yönler farklı süre rejimine tabidir. Faydalı model başvurusunun dönüştürme talebi için üç aylık ek bir üst sınır vardır, patent başvurusu için böyle bir üst sınır madde metninde yer almaz.
- **Marka, tasarım ve coğrafi işaret başvuruları / Patent ve faydalı model başvuruları** (SMK geç. m.1): Birinci fıkra marka, tasarım ve coğrafi işaret başvurularını kapsar; bu başvurular başvuru tarihindeki mevzuatla sonuçlandırılır. İkinci fıkra patent ve faydalı model başvurularını kapsar; bu alanda da başvuru tarihi esas alınır ancak dönüştürme, hükümsüzlük ve ek patent gibi işlemlerde ayrı bağlantı noktaları getirilmiştir. Patent ve faydalı model başvurularında aynı başvuru tarihi ilkesi uygulanır, fakat işlem türüne göre bağlama noktası değişebilir (asıl başvuru tarihi, dönüştürme anındaki mevzuat, ulusal aşamaya giriş tarihi).

## Örnek kararlar

- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2024/35 E., 2026/351 K., 26.02.2026 — ilgili: SMK m.145
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/2107 E., 2025/2409 K., 12.12.2025 — ilgili: SMK m.145
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/2154 E., 2025/305 K., 14.02.2025 — ilgili: SMK m.145

## İlgili terimler

[Kısmi hükümsüzlük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kismi-hukumsuzluk) · [Yenilik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yenilik) · [Halef](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/halef) · [Kıyasen uygulama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiyasen-uygulama)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.