---
title: "Fiilî hâkimiyet nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fiili-hakimiyet"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Fiilî hâkimiyet

**Kısaca:** Bir şeyin üzerinde kişinin fiilen egemen olması, o şeyi dilediği gibi kullanabilmesi durumudur. Zilyetliğin dayanağı bu fiilî egemenliktir. (TMK m.976)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.939 – 1. Alacaklının zilyetliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-939): Taşınır üzerindeki gerçek egemenlik durumudur. Rehin veren tek başına fiili hâkimiyeti sürdürdükçe rehin hakkı doğmaz; bu, aleniyet ihtiyacının sonucudur.
- TMK m.973 – I. Kavram (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-973#f1): Bir şey üzerinde kişinin o şeyi fiilen elinde tutarak ya da onu dilediği gibi kullanabilecek durumda bulunmasıdır. Madde bu kavramın içeriğini tanımlamaz; sokakta bırakılan araç veya dolapta unutulan yüzük gibi hallerde fiilî hâkimiyetin varlığı somut olaya göre belirlenir.
- TMK m.975 – 2. Dolaylı ve dolaysız zilyetlik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-975#f1): Kişinin eşya üzerinde maddi olarak egemen olması durumudur. Hukuki bir yetkinin varlığı değil, eşya üzerindeki fiilî denetim esas alınır. Dolaysız ve dolaylı ayrımı bu fiilî hâkimiyetin maddi yoğunluğuna göre yapılır.
- TMK m.976 – III. Geçici olarak kesilme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-976#f1): Bir şeyin üzerinde kişinin fiilen egemen olması, o şeyi dilediği gibi kullanabilmesi durumudur. Zilyetliğin dayanağı bu fiilî egemenliktir.
- TMK m.992 – 5. Taşınmazlarda karine (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-992#f2): Taşınmazın üzerinde fiilen egemen olma durumudur. Tapu kaydına bağlı olmayan bu hâkimiyet, yalnızca gasp veya saldırı hâlinde dava açma yetkisi doğurur.

## Karıştırılan kavramlar

- **Fiilî hâkimiyet / hakkın kullanılması** (TMK m.973): Fiilî hâkimiyette kişi eşyayı kendisi ya da başkası aracılığıyla elinde bulundurur. Hakkın kullanılmasında ise kişi eşya üzerinde değil, hakkın konusu üzerinde hakkını uygulamaktadır. Hakkın kullanılmasının bulunup bulunmadığı, fiilî hâkimiyetin varlığından bağımsız olarak değerlendirilir.
- **Adına tescil sahibi / fiilî hâkimiyet sahibi** (TMK m.992): Tapu siciline adına tescil bulunan kişi, hak karinesi ve zilyetlikten doğan dava hakkından yararlanır. Dava açması için tescile dayanması yeterlidir. Tescili olmayan ama taşınmaz üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kişi, yalnızca gasp veya saldırı sebebiyle dava açabilir. Fiilî hâkimiyet sahibi, tescile dayanarak karine ileri süremez; kendi zilyetliğini gasp veya saldırıya karşı koruma davası açabilir.

## İlgili konular

- Zilyetlik kavramı ve türleri, türleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/zilyetlik-kavrami-ve-turleri-turleri
- Teslime bağlı rehin ve hapis hakkı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/teslime-bagli-rehin-ve-hapis-hakki
- Zilyetlik dolayısıyla hakkın korunması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/zilyetlik-dolayisiyla-hakkin-korunmasi

## Örnek kararlar

- Ceza Genel Kurulu, 2022/363 E., 2024/238 K., 12.09.2024 — ilgili: TMK m.973
- Ceza Genel Kurulu, 2022/556 E., 2023/209 K., 05.04.2023 — ilgili: TMK m.973
- Ceza Genel Kurulu, 2020/393 E., 2022/467 K., 22.06.2022 — ilgili: TMK m.973

## İlgili terimler

[Dolaylı zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dolayli-zilyet) · [Aracı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/araci) · [Zilyetliğin devri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zilyetligin-devri) · [Zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zilyet) · [İyiniyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyiniyet)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.