--- title: "Fon nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fon" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Fon **Kısaca:** Fon, 19 kanunda 44 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.1334 · öncelik: Sınırlandırma fonudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1334) - DMK m.193 · devlet memurları için konut: Genel ve katma bütçelere her yıl konulan ödeneklerle oluşturulan, memur konut ihtiyacını karşılamak için tesis edilen özel nitelikli kaynaktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-193) - KDVK geç. m.5: KDV hazırlık ve uygulamasıyla ilgili harcamaları karşılamak üzere Maliye ve Gümrük Bakanının yetkisiyle Bütçe Kanunu ödeneklerinden oluşturulan özel toplama hesabıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/gecici-madde-5) ## Kanuna göre anlamı - **4632 s. K. m.2/1-g** (Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu): Emeklilik yatırım fonunu — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4632-sayili-bireysel-emeklilik-tasarruf-ve-yatirim-sistemi-kanunu/madde-2#f1-g - **5300 s. K. m.3/1-c** (Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu): Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonunu — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5300-sayili-tarim-urunleri-lisansli-depoculuk-kanunu/madde-3#f1-c - **6415 s. K. m.2/1-c** (Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun): Para veya değeri para ile temsil edilebilen taşınır veya taşınmaz, maddi veya gayri maddi her türlü mal, hak, alacak ile bunları temsil eden her türlü belgeyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6415-sayili-terorizmin-finansmaninin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-2#f1-c - **6493 s. K. m.3/1-e** (Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun): Banknot, madeni para, kaydi para veya elektronik parayı — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6493-sayili-odeme-ve-menkul-kiymet-mutabakat-sistemleri-odeme-hizmetleri-ve-elektronik-para/madde-3#f1-e ## Kanunda nerede geçiyor ### Bankacılık Kanunu (18 maddeden 15'i) - Bankacılık Kanunu m.18 – Pay edinim ve devirleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-18#f5): İzinsiz devirlerde ve nitelik kaybı hallerinde, ilgili paylara ait temettü dışı ortaklık haklarını kullanan kurumdur. Fonun haklarını kullanması Kurumun veya Kurulun bildirimine bağlanmıştır. - Bankacılık Kanunu m.109 – Faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankalara ilişkin ortak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-109#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur. Maddede faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankalar bakımından yetkili merci olarak geçer. - Bankacılık Kanunu m.122 – Fonun görev ve yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-122#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu; mevduat ve katılım fonu sahiplerini sigorta kapsamında koruyan, bu Kanunda sayılan görevleri yürüten kamu tüzel kişiliğidir. Görev ve yetkileri bu Kanun ve ilgili diğer mevzuatla verilenlerle sınırlıdır. - Bankacılık Kanunu m.123 – Fonun bilgi ve belge isteme yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-123#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur. Madde kapsamında bilgi isteme yetkisi yalnızca Fon'a tanınmıştır ve bu yetki Kanun kapsamında Fon'a verilen görevlerle sınırlıdır. - Bankacılık Kanunu m.129 – Fonun bütçesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-129#f2): Maddede anılan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur; bankacılık sisteminde mevduat sigortası ve tasfiye işlemlerini yürüten kamu tüzel kişiliğidir. Fonun gider ve gelirleri ayrı bir bütçe içinde izlenir. - Bankacılık Kanunu m.130 – Fonun gelirleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-130#f1-f): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu; mevduat ve katılım fonu sahiplerini koruyan, bankalardan prim alan ve gelirleri bu maddede sayılan kamu tüzel kişiliğidir. Madde bu gelirleri sınırlı sayıda sayar. - Bankacılık Kanunu m.137 – İspat külfeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-137#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur. Madde, yalnızca Fon'un bu Kanunun 108 ve 110. maddeleri uyarınca açtığı veya açacağı davalarda uygulanır; Fon'un başka sıfatla açtığı davalar kapsam dışındadır. - Bankacılık Kanunu m.138 – Fon alacaklarının takip ve tahsiline ilişkin istisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-138#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu; bankacılık düzenlemesi kapsamında mevduat sigortası ve bankaların yönetim ve denetimini üstlenen kamu tüzel kişisidir. Madde bakımından Fon, taraf olduğu dava ve takiplerde ayrıcalıklı bir konumdadır. - Bankacılık Kanunu m.139 – Fonun iştirakleri ile ilgili yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-139#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur. Maddede faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankaların iştiraklerini ve yönetimini devraldığı şirketleri yeniden yapılandıran taraftır. - Bankacılık Kanunu m.140 – Fon ve faaliyet izni kaldırılan bankalara ilişkin malî istisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-140#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur. Maddede yer alan istisnaların asıl yararlanıcısıdır ve yalnız Fon adına yapılan işlemler bu kapsamdadır. - Bankacılık Kanunu m.143 – Varlık yönetim şirketi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-143#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur. Fonun varlık yönetim şirketinde hissedar olması ve devraldığı alacaklar bakımından hak ve yetki kullanması bu maddede düzenlenir. - Bankacılık Kanunu m.162 – Yazılı başvuru ve müdahale (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-162#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur. Bu maddede başvuru yetkisi bulunan ikinci kurumdur. - Bankacılık Kanunu m.163 – İtiraz ve bildirim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-163#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur. Kurum ile birlikte karara tebliğ edilen ve itiraz yetkisi bulunan kurumdur. - Bankacılık Kanunu geç. m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/gecici-madde-10#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu; 5411 sayılı Kanun kapsamında bankacılık düzenlemesinde ayrıca sayılan ve Kanunla kendisine asli ve sürekli görevler verilen kurumdur. - Bankacılık Kanunu geç. m.19 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/gecici-madde-19#f1): Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'dur. Madde metni Fon'a atıf yaparak onun da belirlemeye katılacağını öngörür. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1334 – VII- Öncelik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1334#f2-e): Sınırlandırma fonudur. Paylaştırma bu fon üzerinden yapılır; önceliğe sahip alacaklar fondan önce ödenir, kalan bakiye diğer alacaklara dağıtılır. - TTK m.1338 – III - Uygulama alanının genişletilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1338#f4): Bu madde uyarınca kurulan ve kirlenme zararlarının karşılanmasına ayrılan fondur. Dördüncü fıkraya göre, 1992 Sözleşmesinin doğrudan uygulanmasıyla kurulabilecek fondan bağımsızdır. - TTK m.1342 – II - Kişisel sorumlulukta fon kurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1342#f1): Sorumluluğu sınırlamak amacıyla, 1976 ve 1992 sözleşmeleri uyarınca toplam sorumluluk sınırı kadar kurulan para veya teminat havuzudur. Fonun kurulması, sorumluluğun sınırlandırılmasının ön koşuludur. - TTK m.1345 – V - Alacakların teminatı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1345#f1): 1976 veya 1992 tarihli Sözleşmeler uyarınca, deniz alacaklarının sorumluluğunun sınırlandırılması amacıyla mahkemece kurulan para havuzudur. Fonun kurulduğu mahkeme tarafından kabul edildiği an, teminatların sona erme anıdır. - TTK m.1346 – VI - Diğer alacaklılar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1346#f1): 1976 veya 1992 sözleşmeleri uyarınca, sınırlı sorumluluktan yararlanmak isteyen kişi ya da sigortacısı tarafından ayrılan ve sınırlı sorumluluk kapsamındaki alacakların ödenmesine tahsis edilen para veya teminat birimidir. Fonun tesisi sözleşme usulüne bağlıdır ve bu maddenin uygulaması için fonun bu sözleşmelere uygun kurulmuş olması gerekir. - TTK m.1347 – VII - Faiz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1347): Sorumluluğu sınırlamak isteyen borçlunun, sınırlı sorumluluk tutarını ilgili alacaklılar arasında paylaştırmak üzere ayırdığı tutardır. Fonun faiz getiren bir hesapta tutulması zorunludur. ### Gecekondu Kanunu - Gecekondu Kanunu m.12 – Fonların teşkili ve kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/775-sayili-gecekondu-kanunu/madde-12#f1): Kanunun gerektirdiği hizmetlerin yürütülebilmesi için madde 12'de sayılan gelirlerin toplandığı, Türkiye Emlak Kredi Bankasında ilgili belediyeler adına açılan özel hesaplardan oluşan kaynak havuzudur. Fon tüzel kişilik değil, gelirlerin ayrı tutulduğu bir hesap düzenidir. - Gecekondu Kanunu m.13 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/775-sayili-gecekondu-kanunu/madde-13): 12. madde gereğince kurulan ve belediyelerin kullanımına konu olan para havuzudur. Madde yalnız bu fonda toplanan paraların kullanım alanlarını belirler. ### Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2976-sayili-dis-ticaretin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun/madde-1): Ek mali yükümlülükler yoluyla toplanan ve Kanunda öngörülen amaçlar için kullanılan kaynaktır. Fonun kullanımı da bu Kanun hükümlerine tabidir. - Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.3 – Ek mali yükümlülükler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2976-sayili-dis-ticaretin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun/madde-3): Ek mali yükümlülükten elde edilen gelirlerin toplandığı ayrı bir mali kaynaktır. Fonun kullanım esasları da Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. ### İşsizlik Sigortası Kanunu - İşsizlik Sigortası Kanunu m.47 – İşsizlik sigortası ile ilgili tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4447-sayili-issizlik-sigortasi-kanunu/madde-47#f1-g): İşsizlik sigortası primleri, bu primlerin değerlendirilmesinden elde edilen kazanç ve iratlar, Devlet katkı ve yardımları ile Kanuna göre alınan ceza, gecikme zammı ve faizlerden oluşan ve Devlet güvencesinde bulunan İşsizlik Sigortası Fonudur. - İşsizlik Sigortası Kanunu m.48 – İşsizlik sigortasına ilişkin genel hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4447-sayili-issizlik-sigortasi-kanunu/madde-48): İşsizlik sigortası kapsamındaki prim gelirlerinin toplandığı ve madde kapsamındaki hizmetlerin finansmanında kullanıldığı kaynaktır. Maddede Fonun bir önceki yıl prim gelirlerinin yüzde otuzunun ayrılabileceği ve Cumhurbaşkanının bu oranı yüzde ellie kadar çıkarabileceği belirtilir. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.193 – Devlet memurları için konut (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-193): Genel ve katma bütçelere her yıl konulan ödeneklerle oluşturulan, memur konut ihtiyacını karşılamak için tesis edilen özel nitelikli kaynaktır. Fonun kuruluş ve işleyiş esasları madde metninde düzenlenmemiştir. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK geç. m.40 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-40): Maddede adı geçen, bankaların ve şirketlerin yönetim ve denetimini devralabilen kamu tüzel kişisi fondur. Maddenin uygulandığı dönemde bankacılık krizinde el koyma yetkisine sahip olan tasarruf mevduatı sigorta fonunu ifade eder; kapsamı yalnızca bu fonun devraldığı ya da yönetimini üstlendiği kuruluşlarla sınırlıdır. ### Atatürk’ün Doğumunun 100 Üncü Yılının Kutlanması ve "Atatürk Kültür Merkezi" Kurulması Hakkında Kanun - Atatürk’ün Doğumunun 100 Üncü Yılının Kutlanması ve "Atatürk Kültür Merkezi" Kurulması Hakkında Kanun m.10 – Fonun kaynakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2302-sayili-ataturk-un-dogumunun-100-uncu-yilinin-kutlanmasi-ve-ataturk-kultur-merkezi/madde-10): Kanunun 9. maddesinde düzenlenen ve bu maddede gelirleri sayılan mali kaynak havuzudur. Fonun tüzel kişiliği veya yönetim biçimi bu maddede belirlenmez. ## İlgili konular - Beyan ve verginin tarhı (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/beyan-ve-verginin-tarhi ## Örnek kararlar - Danıştay 10. Daire Başkanlığı, 2013/5202 E., 2016/2279 K., 22.04.2016 — ilgili: 2976 s. K. m.1, 2976 s. K. m.3 - 2025/104 E., 2025/251 K., 11.12.2025 — ilgili: 7474 s. K. m.4 - 2025/103 E., 2025/250 K., 11.12.2025 — ilgili: 6493 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Hâkim ortak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakim-ortak) · [Fon Kurulu kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fon-kurulu-karari) · [Ek mali yükümlülük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-mali-yukumluluk) · [Fon alacağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fon-alacagi) · [Kurum](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurum) · [Muafiyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muafiyet) · [Diğer malî kurumlar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/diger-mali-kurumlar) · [Elektronik para](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/elektronik-para) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.