--- title: "Gaip nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gaip" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gaip **Kısaca:** Bulunduğu yeri bilinmeyen ya da yurt dışında bulunup mahkeme önüne getirilemeyen sanıktır. Gaipte mahkeme kişiye ulaşabilir ama getirtemez; kaçakta ise mahkemenin kişiye ulaşamaması esastır, kaçma kastı aranır. (CMK m.247) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.244 – Gaibin tanımı ve yapılabilecek işlemler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-244#f1): Bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup yetkili mahkeme önüne getirilemeyen ya da getirilmesi uygun bulunmayan sanıktır. Ölçüt, sanığın mahkemeye ulaşılamaması ve bu durumun sanığın bilinçli tercihine dayanmamasıdır; sanık davadan haberdar olsa bile ulaşılamıyorsa gaiplik söz konusu olur. - CMK m.245 – Gaibe ihtar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-245): Bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup yetkili mahkeme önüne getirilemeyen ya da getirilmesi uygun bulunmayan sanıktır. Gaip, kendisine ulaşılamayan ve bunu bilerek yaratmamış kişidir. - CMK m.247 – “Hakkındaki” ibaresinden sonra gelmek üzere “soruşturmanın veya” ibaresi, “bu nedenle” ibaresinden (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-247): Bulunduğu yeri bilinmeyen ya da yurt dışında bulunup mahkeme önüne getirilemeyen sanıktır. Gaipte mahkeme kişiye ulaşabilir ama getirtemez; kaçakta ise mahkemenin kişiye ulaşamaması esastır, kaçma kastı aranır. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.153 – İpotekli alacakta alacaklının gaip bulunması veya borcu almaktan imtinaı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-153#f1): Yerleşim yeri bilinmeyen ya da hayatta olup olmadığı belli olmayan kişiyi ifade eder. Maddede gaiplik, yerleşim yerinin meçhulluğundan ayrı bir sebep olarak sayılmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Gaip / Kaçak** (CMK m.244): Gaip, hakkında yargılama yapıldığından haberi olmayabilen ve ulaşılamamasını kendisi bilinçli olarak yaratmamış sanıktır. Kaçak, soruşturma veya kovuşturmadan haberdar olup sonuçsuz bırakmak için yurt içinde saklanan ya da yabancı ülkede bulunan kişidir. Gaip hakkında duruşma açılmaz ve yalnız delil işlemi yapılır; kaçak hakkında ise CMK m.247 ve m.248 kapsamında ayrı usul ve tedbirler uygulanır. - **Adresi bilinen gaip / adresi bilinmeyen gaip** (CMK m.245): Adresi bilinen gaibe, genel tebligat hükümleri uyarınca doğrudan tebligat yapılabilir. Adresi bilinmeyen gaibe bu madde uyarınca uygun bir iletişim aracıyla ihtar yapılır. Ortaya çıkarılmaya yönelik ihtar yolu yalnızca adresi bilinmeyen gaip bakımından açılır. - **Kaçak / Gaip** (CMK m.247): Kaçakta kişi, hakkındaki soruşturma ya da kovuşturmayı sonuçsuz bırakmak kastıyla saklanır veya yurt dışında bulunur. Gaipte kişi, hakkındaki kovuşturmadan haberi olmayabilir ya da bulunduğu yer bilinmeyebilir; kaçma kastı aranmaz. Kaçak hakkında 247. madde ve ilan usulü uygulanır; gaip hakkında duruşma açılmaz, delillerin tespiti yapılır ve güvence belgesi verilebilir. - **Mirasçı olan gaip / Hazinenin mirasçı olduğu hal** (TMK m.586): Gaibin mirasçısı kişi ise, teslim alanlar teminat göstermek zorundadır. Gaibin mirasçısı Devlet ise teminat verme yükümlülüğü yoktur. Hazine mirasçı olduğunda teminat göstermez, ama geri verme yükümü diğer mirasçılarla aynıdır. - **Gaip sanık / kaçak sanık** (CMK m.246): Gaip sanık, bulunduğu yer bilinmeyen ya da duruşmaya getirilemeyen ve kural olarak kaçak sayılmayan kişidir. Kaçak sanık, yargılamadan kaçınan ve kaçtığı kabul edilen kişidir; gaiplik durumu ile kaçaklık ayrı kavramlardır. Metinde yer alan güvence hükmü doğrudan gaip sanığa uygulanır. Kaçak sanığa uygulanması ise m.248/7 yollamasına bağlıdır. - **Gemi ipoteği (m.1052) / alacaklının gaip olması veya borcu almaktan kaçınması (İİK m.153)** (TTK m.1052): Bu maddede düşme, alacaklının kim olduğunun bilinmemesi ve on yıllık sürenin geçmesi ile gerçekleşir; sonuç bir mahkeme veya merci kararıyla ipoteğin sona ermesidir. İİK m.153'te ise alacaklı vadesi gelmiş alacağı almaktan veya ipoteği çözmekten kaçınır ya da gaip olur; borçlu borcunu icra dairesine yatırır. İki yol birbirinden ayrıdır. m.1052 zamanaşımına benzer bir süreye ve ilana dayanırken, İİK m.153 borcun yatırılmasına ve icra dairesi işlemlerine dayanır. ## İlgili konular - Gaiplerin ve kaçakların yargılanması, tüzel kişilerin soruşturmada ve kovuşturmada temsili, bazı suçlara ilişkin muhakeme usulü (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/gaibin-tanimi-ve-yapilabilecek-islemler-gaibe-ihtar - Müşterek hükümler (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/tasinir-rehninin-paraya-cevrilmesi-musterek-hukumler ## İlgili terimler [Gaibe ihtar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gaibe-ihtar) · [Kaçak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kacak) · [Naip hâkim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/naip-hakim) · [Katalog suçlar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/katalog-suclar) · [Terkin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/terkin) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.