--- title: "Gaiplik kararı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gaiplik-karari" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gaiplik kararı **Kısaca:** Gaiplik kararı, 4 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.35 · hükmü: Uzun süredir haber alınamayan veya ölüm tehlikesiyle karşılaşmış kişinin ölmüş sayılması için mahkemenin verdiği karardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-35) - 4722 s. K. m.6 · gaiplik kararı: Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun süredir haber alınamayan kişinin ölümü hakkında karine oluşturan mahkeme kararı. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4722-sayili-turk-medeni-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-6) - 5490 s. K. m.34 · gaiplik işlemi: Ölüm tehlikesiyle karşılaşarak ortadan kaybolan ya da uzun süredir kendisinden haber alınamayan kişinin hayatta olup olmadığının belirsizliğini gidermek için mahkemece verilen karardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5490-sayili-nufus-hizmetleri-kanunu/madde-34) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.32 – III. Gaiplik kararı — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-32): Ölüm tehlikesi içinde kaybolan ya da uzun süredir haber alınamayan kişinin ölümünün kuvvetle muhtemel sayılması üzerine mahkemece verilen, kişiliğin hâkim kararıyla sona ermesini sağlayan karardır. Karar kesin bir ölüm tarihi saptamaz; sui generis sonuçlar doğurur. - TMK m.35 – 4. Hükmü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-35#f2): Uzun süredir haber alınamayan veya ölüm tehlikesiyle karşılaşmış kişinin ölmüş sayılması için mahkemenin verdiği karardır. Karar, ilan yoluyla araştırmada sonuç alınamamasının ardından verilir. - TMK m.45 – III. Gaiplik kararı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-45#f1): Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun süredir kendisinden haber alınamayan kişinin ölümünün kuvvetle muhtemel görülmesi üzerine mahkemenin verdiği, kişiliğin sona erdiğini sağlayan karar. Karar ölüm tespiti değildir; ölüm karinesi doğurur. - TMK m.46 – IV. Değişikliklerin kütüğe geçirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-46#f1): Bir kişinin uzun süre haber alınamaması üzerine mahkemece verilen ve kişinin ölmüş sayılmasına yol açan karardır. Kararın kaldırılması, kütükteki ölüm kaydının düzeltilmesini doğurur. - TMK m.291 – D. Diğer ilgililerin dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-291#f1): Yetkili mahkemenin kocanın yaşayıp yaşamadığının belirsizliği nedeniyle onu gaip ilan eden kararıdır. Bu karar, dava açma süresi dolmadan verilmiş olmalıdır. - TMK m.586 – II. Gaibe düşen miras (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-586): Kişinin ölümünü hükme bağlayan mahkeme kararıdır. Madde gereği, gaiplik kararı verilebilmesi için gaiplik sürelerine ve usule uyulması şarttır; karar, ölüm tehlikesi veya son haber tarihine göre geçmişe etkili hüküm doğurur. ### Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.6 – B. Gaiplik kararı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4722-sayili-turk-medeni-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-6): Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun süredir haber alınamayan kişinin ölümü hakkında karine oluşturan mahkeme kararı. Kararın sonuçları, kararı veren kanuna göre belirlenir. ### Nüfus Hizmetleri Kanunu - Nüfus Hizmetleri Kanunu m.34 – Gaiplik işlemi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5490-sayili-nufus-hizmetleri-kanunu/madde-34): Ölüm tehlikesiyle karşılaşarak ortadan kaybolan ya da uzun süredir kendisinden haber alınamayan kişinin hayatta olup olmadığının belirsizliğini gidermek için mahkemece verilen karardır. Karar, ölüm karinesinden farklı olarak kişinin ölümünü kesin biçimde saptamaz. ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.11 – Gaiplik veya ölmüş sayılma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-11): Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun süredir haber alınamayan kişinin ölmüş olabileceğinin mahkemece kabulü ile verilen karardır. Kararın verilebilmesi için ilgili hukukun aradığı şartların gerçekleşmesi gerekir. ## Karıştırılan kavramlar - **Gaiplik kararı / ölüm karinesi kaydı** (TMK m.45): Gaiplik kararı mahkeme kararıdır ve bildirimle ölüm kütüğüne kaydedilir. Ölüm karinesi, mülki amirin ölüm tutanağı ile işlenir. İki hal farklı işlem yoluyla kütüğe geçer; gaiplik kaydı mahkeme bildirimine, ölüm karinesi mülki amir işlemine dayanır. - **Eski kanunda verilmiş gaiplik kararı / yeni kanunda verilmiş gaiplik kararı** (4722 s. K. m.6): Türk Kanunu Medenîsi yürürlükteyken verilmiş gaiplik kararı, geçiş hükmünün konusudur. Yeni kanun yürürlükteyken verilen gaiplik kararı, 4721 sayılı TMK'nın doğrudan kurallarına tabidir ve bu maddeye ihtiyaç duymaz. Madde yalnızca eski kanun döneminde verilmiş kararlar için uygulanır; yeni kararların sonuçları doğrudan yeni kanuna göre belirlenir. - **Ölü kaydı / Gaiplik kararı** (TMK m.44): Ölü kaydında kişi olayın meydana geldiği andan itibaren ölmüş kabul edilir ve ölümün tüm sonuçları doğar. Gaiplik kararında kişi ölü değil gaip olarak kaydedilir ve gaiplik kararı hâkim tarafından verilir. Ölü kaydında ölüm hükmü doğduğu için gaiplik teminatı ve bekleme süresi aranmaz; gaiplik kararında ise yıllık süreler ve ilan usulü uygulanır. - **Ölüm karinesi / gaiplik kararı** (5490 s. K. m.32): Ölüm karinesinde kişi kesin gözle bakılan bir olayda kaybolmuş ve ölmüş sayılır; kayıt mülki idare amirinin emriyle düşülür. Gaiplikte ölüm tehlikesi veya uzun süre haber alınamama vardır ve mahkeme kararı gerekir. Ölüm karinesinde mahkeme kararı aranmaz, gaiplikte ise en az bir yıl veya beş yıl beklenir ve mahkeme kararıyla hüküm doğar. ## İlgili konular - Kişisel durum sicili (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/kisisel-durum-sicili - Sağ olmanın ve ölümün ispatı, gaiplik kararı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/sag-olmanin-ve-olumun-ispati-gaiplik-karari - Genel hükümler ve kocanın babalığı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-hukumler-ve-kocanin-babaligi - Mirasın açılması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mirasin-acilmasi ## Örnek kararlar - 5. Hukuk Dairesi, 2025/14286 E., 2026/3650 K., 02.03.2026 — ilgili: TMK m.32 ## İlgili terimler [Evliliğin feshi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/evliligin-feshi) · [Diğer ilgililer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/diger-ilgililer) · [Ölüm tehlikesi içinde kaybolma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olum-tehlikesi-icinde-kaybolma) · [Son yerleşim yeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/son-yerlesim-yeri) · [Dava açma süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-acma-suresi) · [Aile kütüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aile-kutugu) · [Millî hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/milli-hukuk) · [Bildirim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bildirim) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.