--- title: "Gaiplik nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gaiplik" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gaiplik **Kısaca:** Gaiplik, 4 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.575 · açılma ve değerlendirme anı: Kişinin ölümü kesin olarak bilinmediğinde mahkemece verilen kararla ölümünün kabul edilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-575) - TBK m.43: Kişinin ölümü kesin olmamakla birlikte uzun süre haber alınamaması üzerine mahkemece gaipliğine karar verilmesi hâlidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-43) - TTK m.1000 · olağanüstü zamanaşımı: Kayıp kişinin ölmüş sayılması için mahkemece verilen karardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1000) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.33 – 2. Yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-33#f1): Kişinin ölüp ölmediği belli olmadığında, hukuki belirsizliğe son vermek için mahkeme kararıyla ölmüş sayılması ve bu kişiye ilişkin hukuki ilişkilerin sona erdirilmesidir. Karar verilebilmesi için bu maddede aranan zaman koşullarının gerçekleşmesi gerekir. - TMK m.131 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-131#f2) - TMK m.575 – A. Açılma ve değerlendirme anı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-575): Kişinin ölümü kesin olarak bilinmediğinde mahkemece verilen kararla ölümünün kabul edilmesidir. Gaipliğte ölüm anı, m.35 uyarınca kararda belirlenen tehlike veya son haber tarihine göre kabul edilir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.43 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-43): Kişinin ölümü kesin olmamakla birlikte uzun süre haber alınamaması üzerine mahkemece gaipliğine karar verilmesi hâlidir. Madde bu kararı, temsil yetkisinin sona erdirici bir olgu olarak sayar. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1000 – 3. Olağanüstü zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1000): Kayıp kişinin ölmüş sayılması için mahkemece verilen karardır. Fıkra 2 kapsamında, gaipliğine karar verilmiş kişi adına kayıtlı gemi de bu hükme konu olabilir. ### Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu - Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.9 – Beyanname verilme müddeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7338-sayili-veraset-ve-intikal-vergisi-kanunu/madde-9#f1-c): Kişinin ölümünün kesinleşmediği, gaiplik kararıyla ölüm kaydının oluşturulduğu haldir. Beyan süresi, kararın ölüm siciline kaydedildiği tarihten işler. ## Karıştırılan kavramlar - **Bilgi çağrısı süresi / gaiplik bekleme süresi** (TMK m.33): Bu maddedeki bir yıl ya da beş yıl, gaiplik kararı istenebilmesi için geçmesi gereken süredir ve kişinin ölümü hakkında henüz karar verilmemesini ifade eder. Altı aylık süre ise ilanla yapılan bilgi çağrısının asgari süresidir ve ilk ilanın yayımlandığı günden başlar. İki süre birbirinden bağımsızdır. Altı aylık çağrı süresi, bir yıllık ya da beş yıllık bekleme süresinin yerine geçmez. - **Gaiplik başvurusu içinde fesih / ayrı dava ile fesih** (TMK m.131): Eş, gaiplik başvurusu sırasında evliliğin feshini de talep eder; iki istek aynı süreçte birlikte görülür. Eş, gaiplik başvurusunu yapmadan ya da ayrı bırakarak evliliğin feshini ayrı bir davayla ister. Birinci yolda fesih ayrı bir dava açılmadan gaiplik sürecinde sağlanır. İkinci yolda yetki, davacının yerleşim yeri mahkemesine göre belirlenir. - **Gerçek ölüm / gaiplik** (TMK m.575): Gerçek ölümde açılma, ölümün gerçekleştiği andır. Gaiplikte açılma, mahkemenin kararı ile belirlenen tehlike veya son haber tarihine göre kabul edilir. Gaiplik kararının geriye etkisi nedeniyle açılma anı, karardan önce gerçekleşmiş bir tarih olarak belirlenebilir. - **Gaiplik / ölüm tarihi esası** (7338 s. K. m.9): Gaiplik halinde süre, gaiplik kararının ölüm siciline kaydı tarihinden başlar. Kesin ölümde süre, ölüm tarihinden başlar. Gaiplikte başlangıç ölüm tarihi değil, kararın sicile kaydıdır ve süre bir aydır. - **Gaiplik ve yerleşim yerinin meçhulü / borcu almaktan kaçınma** (İİK m.153): Alacaklının gaip olması ya da yerleşim yerinin bilinmemesi, alacaklının iradesinden bağımsız bir sebeptir. Alacaklının borcu ve ipoteği çözmeyi reddetmesi, alacaklının iradi bir tutumudur ve makbul bir sebep beyan edilmediğinde gerçekleşir. Her iki hâlde de borçlu aynı usulle başvurur. Ancak ikinci hâlde alacaklının süre içinde makbul bir mazeret bildirmesi kaçınmayı ortadan kaldırır ve mahkeme kararı verilmez. - **Ölüm bildirimi / gaiplik kararına bildirim** (TMK m.43): Ölüm bildirimi, ölümün kesin olarak gerçekleştiği kabul edilen olayları kapsar. Gaiplik kararı ise kişinin ölmüş sayılmasını değil gaipliğini tespit eder ve kütüğe gaiplik olarak işlenir (m.45). Gaiplik kararı ölüm kaydı değil gaiplik kaydı doğurur; bu nedenle ölüm bildirimi usulü gaiplik halinde doğrudan uygulanmaz. ## İlgili konular - Korkutma ve yetkisiz temsil (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/korkutma-ve-yetkisiz-temsil - Evlenme ehliyeti ve engelleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/evlenme-ehliyeti-ve-engelleri - Mirasın açılması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mirasin-acilmasi - Sağ olmanın ve ölümün ispatı, gaiplik kararı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/sag-olmanin-ve-olumun-ispati-gaiplik-karari ## Örnek kararlar - 8. Hukuk Dairesi, 2024/5875 E., 2025/6933 K., 24.11.2025 — ilgili: TMK m.575 ## İlgili terimler [Evliliğin feshi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/evliligin-feshi) · [Asli zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asli-zilyet) · [Fiil ehliyetinin kaybı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fiil-ehliyetinin-kaybi) · [Paylaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/paylastirma) · [Tescil davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescil-davasi) · [Sağlararası kazandırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/saglararasi-kazandirma) · [Tüzel kişiliğin sona ermesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuzel-kisiligin-sona-ermesi) · [Yerleşim yeri mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerlesim-yeri-mahkemesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.