--- title: "Gasp nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gasp" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gasp **Kısaca:** Gasp, 3 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.981 · savunma hakkı: Mevcut zilyedin rızası bulunmaksızın zilyetliğin ele geçirilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-981) - SMK m.81 · tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller: Tasarım hakkının başkası tarafından haksız biçimde kendi adına tescil ya da ele geçirilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-81) - 5042 s. K. m.56 · hakka tecavüz sayılan haller: Hakkın sahibinden hukuka aykırı biçimde alınması ya da ele geçirilmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-56) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.981 – C. Zilyetliğin hükümleri — I. Korunması — 1. Savunma hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-981#f1): Mevcut zilyedin rızası bulunmaksızın zilyetliğin ele geçirilmesidir. Gaspta zilyetlik fiilen başkasına geçer. - TMK m.982 – 2. Zilyetliğin gasbında dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-982): Zilyedin rızası dışında, gizlice, zorla veya başka bir biçimde eşya üzerindeki fiilî hâkimiyetine hukuka aykırı bir fiille son verilmesidir. Zilyedin fiilî hâkimiyet alanından çıkarılarak alınıp götürülen taşınırda gasp gerçekleşir; taşınmazda ise zilyetliğin gasbının ne zaman gerçekleştiği çoğu kez zordur. - TMK m.984 – 4. Dava hakkının düşmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-984#f1): Zilyedin rızası dışında, zilyetliğin hukuka aykırı biçimde ondan alınmasıdır. Zilyetliğin fiilen kaybettirilmesi sonucunu doğurur. ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.71 – Tasarımın gaspı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-71): Tasarım başvurusunun veya tescilinin, ya da tescilsiz tasarımın kamuya sunulmasının gerçek hak sahibi olmayan bir kişi tarafından gerçekleştirilmesidir. Madde, bu hâllerin dışında bir hak sahipliği uyuşmazlığına uygulanmaz. - SMK m.81 – Tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-81#f1-c): Tasarım hakkının başkası tarafından haksız biçimde kendi adına tescil ya da ele geçirilmesidir. Madde bu fiili ayrıca tecavüz sayar. - SMK m.141 – Patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılan fiiller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-141#f1-cc): Patent veya faydalı model hakkının, hak sahibinin rızası dışında kendisine mal edilmesidir (ç bendi). Hakkın hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi olarak tecavüz kapsamına alınmıştır. ### Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun - Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun m.56 – Hakka tecavüz sayılan haller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-56): Hakkın sahibinden hukuka aykırı biçimde alınması ya da ele geçirilmesi anlamına gelir. Madde e bendinde bu hâli genel bir tecavüz sebebi olarak düzenler. ## Karıştırılan kavramlar - **Gasp / zilyetliğe saldırı** (TMK m.982): Gasp, zilyetliğin tamamen ortadan kaldırılmasıdır ve bu maddede düzenlenmiştir. Saldırı, zilyetliğin tamamen kaybedilmeden ihlal edilmesidir ve m.983 kapsamındadır. Gasp hâlinde geri verme ve zararın giderilmesi davası açılır; saldırı hâlinde ise saldırının sona erdirilmesi ve sebebin önlenmesi istenir. - **Gasp / saldırı** (TMK m.984): Gasp, zilyetliğin rızasız alınmasıdır ve zilyedin fiili hâkimiyetini tamamen kaybettirir. Saldırı, zilyetliğin kısmen ya da başka biçimde ihlal edilmesidir. Madde her iki hal için aynı süreleri uygular; süre ayrımı yapılmaz. - **Çalma-gasp hali / izinsiz kullanma hali** (KTK m.107): Aracın iradesi dışında alınarak kullanılması bu maddeye tabidir. Aracın rızayla verilip sonra izinsiz kullanılması çalma veya gasp sayılmaz. İzinsiz kullanmadan doğan zarar bu madde kapsamında değildir; genel sorumluluk hükümlerine göre değerlendirilir. - **Gasp veya saldırı hâli / diğer hâller** (TMK m.987): Taşınır gasp edilmiş veya zilyetliğe saldırı yapılmışsa madde metnine göre karine yerine gasp ve saldırıya ilişkin hükümler uygulanır. Gasp veya saldırı söz konusu değilse zilyed karineye dayanabilir. Gasp veya saldırı hâlinde ilgili hükümlere göre karar verilir; karine kendiliğinden uygulanmaz. ## İlgili konular - Zilyetlik kavramı ve türleri, türleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/zilyetlik-kavrami-ve-turleri-turleri ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2013/652 E., 2013/872 K., 26.06.2013 — ilgili: TMK m.981, TMK m.982, TMK m.984 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/654 E., 2024/530 K., 23.10.2024 — ilgili: TMK m.982 - Ceza Genel Kurulu, 2019/658 E., 2023/449 K., 20.09.2023 — ilgili: TMK m.981 ## İlgili terimler [Dolaylı zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dolayli-zilyet) · [Tescilsiz tasarım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescilsiz-tasarim) · [Zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zilyet) · [Kötüniyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kotuniyet) · [Gerçek hak sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-hak-sahibi) · [Taklit](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taklit) · [Üstün hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ustun-hak) · [Çoğaltım materyali](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cogaltim-materyali) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.