---
title: "Gayri ayni hak tesisi nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayri-ayni-hak-tesisi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Gayri ayni hak tesisi

**Kısaca:** Mülkiyet dışındaki sınırlı ayni hakların, örneğin irtifak hakkı veya intifa hakkı gibi hakların, idare tarafından kurulmasıdır. (2886 s. K. m.1)

## Kanunda nerede geçiyor

### Devlet İhale Kanunu
- Devlet İhale Kanunu m.1 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2886-sayili-devlet-ihale-kanunu/madde-1#f1): Mülkiyet dışındaki sınırlı ayni hakların, örneğin irtifak hakkı veya intifa hakkı gibi hakların, idare tarafından kurulmasıdır. Maddede yer alması, bu tür işlemlerin de Kanun hükümlerine tabi olduğunu gösterir.
- Devlet İhale Kanunu m.76 – Mahalli komisyonların yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2886-sayili-devlet-ihale-kanunu/madde-76): Mülkiyetin, malikin sahip olduğu yetkilerin bir kısmını başkasına bırakması biçimindeki işlemdir. Madde kapsamında sayılmıştır; ancak tesis edilen hakkın türü maddede ayrıca belirtilmemiştir.

### Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun
- Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun m.18 – Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4046-sayili-ozellestirme-uygulamalari-hakkinda-kanun/madde-18): Mülkiyeti kuruluşa ait kalmak kaydıyla, Türk Medeni Kanunu'nda öngörülen şekil ve şartlara uygun olarak malike ait kullanma hakkına ilişkin tasarruflara rıza gösterilmesi veya malikin mülkiyete bağlı haklarını kullanmaktan vazgeçmesi sonucunu doğuran hakların kurulmasıdır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Satış-kira-trampa / Gayri ayni hak tesisi** (2886 s. K. m.76): Malın mülkiyetinin devri (satış), kullanımının devri (kira) veya karşılıklı mal değişimi (trampa) işlemleri. Mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile mal üzerinde sınırlı bir yetki bırakılması işlemleri. Maddede her iki grup da aynı yetki sınırına tabi tutulmuştur; hukuki nitelik farkı yetki sınırını değiştirmez.
- **B bendi (mülkiyet devri) / B-e bendi (gayri ayni hak tesisi)** (4046 s. K. m.19): Mülkiyetin devri, taşınmazın Devlet'ten kuruluşa geçmesidir. Gayri ayni hak tesisi, mülkiyet devri yerine kuruluş lehine irtifak ve benzeri hakların kurulmasıdır. Taşınmaz mülkiyeti yerine yalnızca sınırlı bir hak kurulmasına da karar verilebilir.
- **Kamulaştırma / gayri ayni hak tesisi** (4646 s. K. m.12): Kamulaştırmada taşınmazın mülkiyeti Hazineye geçer, kullanma hakkı bedeli ödeyen tüzel kişiye ait olur. Gayri ayni hak ve kiralamada kamuya ait arazide mülkiyet devredilmez; tüzel kişi intifa, irtifak, üst hakkı ya da uzun süreli kiralama yoluyla hak edinir. Kamulaştırmada mülkiyet Hazineye, gayri ayni haklarda ise arazinin kamusal mülkiyeti korunarak sınırlı hak tesis edilir.

## Örnek kararlar

- Ceza Genel Kurulu, 2019/10 E., 2022/66 K., 08.02.2022 — ilgili: 2886 s. K. m.1
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/1545 E., 2021/1475 K., 23.11.2021 — ilgili: 2886 s. K. m.1
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/461 E., 2021/1167 K., 05.10.2021 — ilgili: 2886 s. K. m.1

## İlgili terimler

[Değer tespiti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/deger-tespiti) · [İşletme hakkının verilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isletme-hakkinin-verilmesi) · [Ayni hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayni-hak) · [Döner sermayeli kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/doner-sermayeli-kurulus) · [Kapalı teklif usulü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kapali-teklif-usulu) · [Pazarlık usulü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/pazarlik-usulu) · [Fon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fon)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.