---
title: "Gayri ayni hak nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayri-ayni-hak"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Gayri ayni hak

**Kısaca:** Gayri ayni hak, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- 4046 s. K. m.19 · aynı Sermaye Konulması ve Hazine Taşınmazlarının Devri: Mülkiyet dışında bir taşınmaz üzerinde kurulan irtifak, intifa veya kira gibi haklardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4046-sayili-ozellestirme-uygulamalari-hakkinda-kanun/madde-19)
- 4646 s. K. m.12 · diğer hükümler: İntifa, irtifak, üst hakkı gibi mülkiyetten ayrı, taşınmaz üzerinde kurulan sınırlı aynî haklardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4646-sayili-dogal-gaz-piyasasi-kanunu/madde-12)
- 5015 s. K. m.11 · mülkiyet, kamulaştırma ve özel tedbirler: Kamuya ait arazi üzerinde intifa, irtifak, üst hakkı veya uzun süreli kiralama gibi mülkiyetten ayrı ve sınırlı nitelikteki haklardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5015-sayili-petrol-piyasasi-kanunu/madde-11)

## Kanunda nerede geçiyor

### Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun
- Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun m.19 – Aynı Sermaye Konulması ve Hazine Taşınmazlarının Devri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4046-sayili-ozellestirme-uygulamalari-hakkinda-kanun/madde-19): Mülkiyet dışında bir taşınmaz üzerinde kurulan irtifak, intifa veya kira gibi haklardır. B ve C bentlerinde devir ve tesis konusu olarak anılır.

### Doğal Gaz Piyasası Kanunu
- Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.12 – Diğer hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4646-sayili-dogal-gaz-piyasasi-kanunu/madde-12#f2-b): İntifa, irtifak, üst hakkı gibi mülkiyetten ayrı, taşınmaz üzerinde kurulan sınırlı aynî haklardır. Kurul uygun görürse ve ilgili kanunlar uyarınca tesis edilir.

### Petrol Piyasası Kanunu
- Petrol Piyasası Kanunu m.11 – Mülkiyet, kamulaştırma ve özel tedbirler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5015-sayili-petrol-piyasasi-kanunu/madde-11#f4-b): Kamuya ait arazi üzerinde intifa, irtifak, üst hakkı veya uzun süreli kiralama gibi mülkiyetten ayrı ve sınırlı nitelikteki haklardır. Bedeli tüzel kişi öder ve Kurulca uygun görülmesi gerekir.

## Karıştırılan kavramlar

- **B bendi (mülkiyet devri) / B-e bendi (gayri ayni hak tesisi)** (4046 s. K. m.19): Mülkiyetin devri, taşınmazın Devlet'ten kuruluşa geçmesidir. Gayri ayni hak tesisi, mülkiyet devri yerine kuruluş lehine irtifak ve benzeri hakların kurulmasıdır. Taşınmaz mülkiyeti yerine yalnızca sınırlı bir hak kurulmasına da karar verilebilir.
- **Kamulaştırma / gayri ayni hak tesisi** (4646 s. K. m.12): Kamulaştırmada taşınmazın mülkiyeti Hazineye geçer, kullanma hakkı bedeli ödeyen tüzel kişiye ait olur. Gayri ayni hak ve kiralamada kamuya ait arazide mülkiyet devredilmez; tüzel kişi intifa, irtifak, üst hakkı ya da uzun süreli kiralama yoluyla hak edinir. Kamulaştırmada mülkiyet Hazineye, gayri ayni haklarda ise arazinin kamusal mülkiyeti korunarak sınırlı hak tesis edilir.
- **Lisans/sertifika sona erdiğinde kamulaştırma bedeli / gayri ayni hak bedeli** (4646 s. K. m.12): Tüzel kişinin ödediği kamulaştırma bedeli, lisans veya sertifikanın sona ermesi ya da iptali halinde iade edilmez. Kullanma hakkının süresi lisans veya sertifika süresiyle sınırlıdır; sürenin bitmesi hakkı kendiliğinden sona erdirir. Lisans bitse bile ödenen bedel geri alınamaz, hak da lisansla birlikte sona erer.
- **Kamuya ait arazide gayri aynî hak / kiralama talebi / mülkiyet edinimi** (5015 s. K. m.11): Tüzel kişinin kamuya ait arazide gayri aynî hak veya kiralama talebi, Kurulun uygun görmesine bağlıdır ve Kurum ilgili kanunlara göre intifa, irtifak, üst hakkı veya uzun süreli kiralama yoluna gider. Kamulaştırmada mülkiyet Hazineye geçer; buradaki hak ise malike ait değil, kamuya ait arazinin kullanımına ilişkindir. Gayri aynî hakkın bedeli tüzel kişiye aittir ve kullanım hakları lisans veya sözleşmenin geçerlilik süresiyle sınırlıdır.
- **Satış-kira-trampa / Gayri ayni hak tesisi** (2886 s. K. m.76): Malın mülkiyetinin devri (satış), kullanımının devri (kira) veya karşılıklı mal değişimi (trampa) işlemleri. Mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile mal üzerinde sınırlı bir yetki bırakılması işlemleri. Maddede her iki grup da aynı yetki sınırına tabi tutulmuştur; hukuki nitelik farkı yetki sınırını değiştirmez.

## İlgili terimler

[Kullanma hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kullanma-hakki) · [BOTAŞ](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/botas) · [Kurum ve Kurul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurum-ve-kurul) · [Ecrimisil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ecrimisil) · [Kamulaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamulastirma) · [Ayni sermaye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayni-sermaye)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.