--- title: "Gayrisafi hasılat nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayrisafi-hasilat" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gayrisafi hasılat Diğer yazımlar: Gayri safi hasılat **Kısaca:** Gayrisafi hasılat, 5 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - GVK m.74 · giderler: Kiraya verilen mal veya haklardan elde edilen toplam kira bedeli gelirini ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-74) - 5520 s. K. m.7 · kontrol edilen yabancı kurum kazancı: Yurt dışı iştirakin ilgili yıldaki toplam gayrisafi hasılatıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/madde-7) - 3986 s. K. m.7 · beyannamenin Verilmesi, Verginin Tarhı ve Ödenmesi: Mükellefin faaliyetinden elde ettiği brüt hasılat tutarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3986-sayili-ekonomik-denge-icin-yeni-vergiler-ihdasi-ile-1-7-1964-tarihli-ve-488-sayili-2-7/madde-7) ## Kanuni tanım - **5686 s. K. m.3/1** (Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu): İşletmenin toplam yıllık cirosu olup, işletmelere ait tahakkuk eden her türlü mal ve hizmet satış bedelleri, faizler ile yapılan kiralamaların dahil olduğu miktarı — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-3#f1-33 ## Kanunda nerede geçiyor ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.69 – belirlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-69#f3-c): Serbest meslek kazanç defteri tutan mükellefin serbest meslek kazanç bildiriminde yer alan hasılat tutarıdır; üçüncü fıkra bendi (c) kapsamında karşılaştırmada esas alınır. - GVK m.71 – Safi irat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-71#f1): İradın elde edilmesi sırasında tahsil edilen veya tahsil edilmesi gereken toplam tutarı ifade eder. Safi iradın hesabında ilk bulunan ve giderlerin indirilmesinden önceki brüt tutardır. - GVK m.72 – Gayrisafi hasılat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-72#f1): Mal ve hakların kiraya verilmesinden, bir takvim yılı içinde o yıla veya geçmiş yıllara ait olarak nakten veya aynen tahsil edilen kira bedellerinin toplamıdır. Hesaplamada tahakkuk değil tahsil esas alınır. - GVK m.74 – Giderler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-74#f1): Kiraya verilen mal veya haklardan elde edilen toplam kira bedeli gelirini ifade eder. Madde 21'e göre istisna edilen gayrisafi hasılata isabet eden kısım bu indirimin dışında tutulur. ### Ekonomik Denge İçin Yeni Vergiler İhdası ile 1.7.1964 Tarihli ve 488 Sayılı, 2.7.1964 Tarihli ve 492 Sayılı, 7.11.1984 Tarihli ve 3074 Sayılı, 25.10.1984 Tarihli ve 3065 Sayılı, 31.12.1960 Tarihli ve 193 Sayılı, 21.7.1953 Tarihli ve 6183 Sayılı, 2.2.1981 Tarihli ve 2380 Sayılı, 15.7.1963 Tarihli ve 277 Sayılı Kanunların Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Ekonomik Denge İçin Yeni Vergiler İhdası ile 1.7.1964 Tarihli ve 488 Sayılı, 2.7.1964 Tarihli ve 492 Sayılı, 7.11.1984 Tarihli ve 3074 Sayılı, 25.10.1984 Tarihli ve 3065 Sayılı, 31.12.1960 Tarihli ve 193 Sayılı, 21.7.1953 Tarihli ve 6183 Sayılı, 2.2.1981 Tarihli ve 2380 Sayılı, 15.7.1963 Tarihli ve 277 Sayılı Kanunların Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.5 – Verginin Konusu, Mükellefi ve Sorumlusu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3986-sayili-ekonomik-denge-icin-yeni-vergiler-ihdasi-ile-1-7-1964-tarihli-ve-488-sayili-2-7/madde-5#f1-a): Aynı mevzuata uygun düzenlenmiş gelir tablosunda yer alan, satılan mal veya hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen tutarlardır. Matrah olarak net aktifin yerine tercih edilebilen alternatif ölçüdür. - Ekonomik Denge İçin Yeni Vergiler İhdası ile 1.7.1964 Tarihli ve 488 Sayılı, 2.7.1964 Tarihli ve 492 Sayılı, 7.11.1984 Tarihli ve 3074 Sayılı, 25.10.1984 Tarihli ve 3065 Sayılı, 31.12.1960 Tarihli ve 193 Sayılı, 21.7.1953 Tarihli ve 6183 Sayılı, 2.2.1981 Tarihli ve 2380 Sayılı, 15.7.1963 Tarihli ve 277 Sayılı Kanunların Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.6 – Verginin Matrahı ve Oranı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3986-sayili-ekonomik-denge-icin-yeni-vergiler-ihdasi-ile-1-7-1964-tarihli-ve-488-sayili-2-7/madde-6#f1): Dönem içindeki toplam satış tutarlarından yalnızca satış indirimlerinin düşülmesiyle hesaplanan tutardır. Diğer giderler bu hesaplamada düşülmez. - Ekonomik Denge İçin Yeni Vergiler İhdası ile 1.7.1964 Tarihli ve 488 Sayılı, 2.7.1964 Tarihli ve 492 Sayılı, 7.11.1984 Tarihli ve 3074 Sayılı, 25.10.1984 Tarihli ve 3065 Sayılı, 31.12.1960 Tarihli ve 193 Sayılı, 21.7.1953 Tarihli ve 6183 Sayılı, 2.2.1981 Tarihli ve 2380 Sayılı, 15.7.1963 Tarihli ve 277 Sayılı Kanunların Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.7 – Beyannamenin Verilmesi, Verginin Tarhı ve Ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3986-sayili-ekonomik-denge-icin-yeni-vergiler-ihdasi-ile-1-7-1964-tarihli-ve-488-sayili-2-7/madde-7#f1): Mükellefin faaliyetinden elde ettiği brüt hasılat tutarıdır. Maddede, tutarın 30 milyar lirayı aşması halinde rapor zorunluluğu doğar; net aktif değeri ile birlikte ya da onun yerine ölçüt olarak kullanılır. ### Savunma Sanayii ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun - Savunma Sanayii ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.13 – Mükellefiyet, beyan, ödeme yeri ve zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3238-sayili-savunma-sanayii-ile-ilgili-bazi-duzenlemeler-hakkinda-kanun/madde-13#f3-4): Talih oyunlarının işletildiği yerlerde elde edilen brüt gelirdir. Dördüncü fıkrada alınacak miktarın matrahını oluşturur ve Bakanlar Kurulunca tespit edilen oran bu matrah üzerinden uygulanır. ### Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.78 – Kurumlardan alınacak hasılat payı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-78#f1): Kamu iktisadi teşebbüsü veya kamu şirketinin brüt satış ve hizmet gelirleri toplamını ifade eder. Hasılat payı, bu tutar üzerinden hesaplanır; maddede üst sınır olarak yüzde onbeş belirtilmiştir. ### Kurumlar Vergisi Kanunu - Kurumlar Vergisi Kanunu m.7 – Kontrol edilen yabancı kurum kazancı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/madde-7#f1-a): Yurt dışı iştirakin ilgili yıldaki toplam gayrisafi hasılatıdır. Birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerindeki oranların ve tutarın hesabına esas alınır. ## Karıştırılan kavramlar - **Gayrisafi hasılat / Safi irat** (GVK m.71): Gayrisafi hasılat, giderlerin indirilmesinden önceki brüt tutardır ve iradın toplam karşılığını gösterir. Safi irat, gayrisafi hasılattan giderlerin indirilmesinden sonra kalan müspet farktır ve vergiye esas alınan net tutardır. Vergiye esas alınacak tutar safi iradın belirlenmesiyle bulunur; hasılatın kendisi doğrudan vergilendirilmez. - **Net aktif / Gayrisafi hasılat** (3986 s. K. m.5): Net aktif, varlıkların bilanço ya da envanterdeki değeridir. Gayrisafi hasılat, 1993 yılı hesap dönemindeki satış ve hizmet karşılığı tutarları gösteren gelir tablosu verisidir. Maddede her iki ölçü de alternatif olarak sayılmıştır; kanun bu tercihin yapılmasını metinde açıkça bağlamıştır. - **Net aktif değeri / gayrisafi hasılat matrahı** (3986 s. K. m.6): Net aktif değeri, varlıkların değerinden yalnızca kanuni amortisman ve karşılıkların düşülmesiyle bulunur. Gayrisafi hasılat, toplam satışlardan yalnızca satış indirimleri düşülerek bulunur. İki matrahtan yüksek olanı esas alındığı için hangi matrahın seçileceği tarhiyatı belirler. - **Net aktif değeri / gayrisafi hasılat** (3986 s. K. m.7): Mükellefin net aktif değerinin 10 milyar lirayı aşması, rapor yükümlülüğünü doğurur. Gayrisafi hasılatın 30 milyar lirayı aşması, ayrı bir eşik olarak rapor yükümlülüğünü doğurur. Eşiklerden biri aşıldığında rapor zorunluluğu doğar; hangi ölçütün esas alınacağı mükellefin durumuna göre değişir. - **Vergi yükü eşiği / Gayrisafi hasılat tutarı** (5520 s. K. m.7): Toplam vergi yükü ticari bilanço kârı üzerinden yüzde 10'dan az olmalıdır. Gayrisafi hasılat şartında ise iştirakin yıllık hasılatı 100.000 YTL karşılığı yabancı parayı geçmelidir. İki eşikten birinin sağlanmaması, birinci fıkranın uygulanmasını engeller; her iki şart birlikte aranır. ## İlgili konular - Gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/gayrimenkul-sermaye-iradi-menkul-sermaye-iradi-diger-kazanc-ve-iratlar - Matrahın tayini (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/matrahin-tayini - Ücretler ve serbest meslek kazançları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ucretler-ve-serbest-meslek-kazanclari ## Örnek kararlar - 1995/7 E., 1995/35 K., 18.07.1995 — ilgili: 3986 s. K. m.5, 3986 s. K. m.6, 3986 s. K. m.7 - 1997/54 E., 1997/67 K., 26.11.1997 — ilgili: 3986 s. K. m.5, 3986 s. K. m.6 - 1994/84 E., 1995/33 K., 18.07.1995 — ilgili: 3986 s. K. m.5, 3986 s. K. m.6 ## İlgili terimler [Net aktif değeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/net-aktif-degeri) · [Safi irat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/safi-irat) · [Gelir fazlası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gelir-fazlasi) · [Gayrimenkul sermaye iradı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayrimenkul-sermaye-iradi) · [Amortisman](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amortisman) · [Düzenleyici ve denetleyici kurum](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzenleyici-ve-denetleyici-kurum) · [Yoklama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yoklama) · [Tahsil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsil) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.