--- title: "Gayrisafi irat nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayrisafi-irat" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gayrisafi irat **Kısaca:** Binanın kira getirisi esas alınarak hesaplanan brüt gelir değeridir. Bina vergisinin matrah unsurudur; tadilatta bu iratta meydana gelen değişiklik tespit edilir. (VUK m.52) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.39 – Tekalif cetveli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-39): Binanın yıllık brüt kira geliri olarak tahrirle kesinleşen tutardır. Maddede binalar için vergi matrahı olarak kullanılan, giderlerin düşülmediği ölçüdür. - VUK m.52 – Tadilat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-52): Binanın kira getirisi esas alınarak hesaplanan brüt gelir değeridir. Bina vergisinin matrah unsurudur; tadilatta bu iratta meydana gelen değişiklik tespit edilir. - VUK m.63 – Tadilat sebepleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-63): Binanın yıllık kira değeri olarak takdir edilen brüt gelirdir. Tadilat, bu iradın değişmesi halinde yeniden takdir sonucunu doğurur. - VUK m.65 – Mevzii ve ferdi tadilat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-65): Binaların, bu madde bakımından tadilatın konusunu oluşturan vergi matrahı niteliğindeki yıllık getirisidir. Tadilatın konusu olabilmesi için m.63/1 uyarınca bu iradın oranda artması ya da eksilmesi gerekir. - VUK m.69 – İfraz ve birleştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-69): Binanın vergi kaydında yer alan ve bina vergisine esas alınan yıllık irat tutarıdır. Yeniden takdir edilmediği sürece vergi kaydındaki değer esas alınır. - VUK m.299 – Tahmin esası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-299): Bir binanın kiralanması veya kullanılmasıyla elde edilebilecek yıllık brüt gelir anlamına gelen, vergi değerinin tahmininde esas alınan ölçüdür. Maddenin kendisi tanımını vermez; tanım ve hesap yöntemi bölümün diğer hükümlerine bağlıdır. - VUK m.300 – Gayrisafi irat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-300): Binanın bir yıl içinde getirdiği brüt kira geliridir. Maddeye göre bu, binanın bulunduğu mahalde cari normal kiralara göre sahibinin kiraya verdiğinde alabileceği kira bedeline eşittir. - VUK m.301 – Yıllık irat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-301): Gayrimenkulden elde edilen, masraf ve giderler düşülmeden önceki kira veya işletme geliri olarak anlaşılır. Maddede tanımı yapılmamış olup yalnızca tahmin edilecek zaman birimi bakımından ele alınır. - VUK m.302 – Rayiç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-302): Bir mükellefin mülkünden veya bir hakkından elde ettiği, giderlerinin düşülmediği brüt gelirdir. Madde, bu gelirin tahminine esas alınacak değer zamanını belirler. - VUK m.303 – Giderler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-303): Mükellefin mülkünden ya da kiralanan taşınmazdan elde ettiği brüt gelir tutarıdır. Maddedeki indirim yasağı bu brüt tutar üzerinden hesaplamada geçerlidir. - VUK m.304 – Döşemesiz tahmin (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-304#f1): Bir mükellefin mülkiyetindeki bina veya tesisten elde edilebilecek brüt kira geliri olarak vergilendirmede esas alınan tutardır. Madde, bu tutarın hesaplanmasında binanın döşemesiz hâline göre değer biçilmesini öngörür. - VUK m.307 – İrat ve kıymet münasebeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-307): Binadan elde edilen brüt kira veya işletme geliridir. Madde, bu tutarın vasıta ve karineyle belirlenemediği hallerde devreye girer. ## Karıştırılan kavramlar - **Gayrisafi irat artışı / Yeni inşaat (ilave)** (VUK m.63): Birinci bent, bina iradında veya arazi kıymetinde bir sebeple devamlı ve en az yüzde yirmilik değişimi konu alır; bina bütünü yeniden değerlendirilir. Üçüncü bent, fiziki bir ilave ya da tesis eklenmesini konu alır; takdir yalnız eklenen kısmın iradı üzerinden yapılır. Birinci bentte yüzde yirmi eşiği aranır ve bina bütünü için takdir yapılır; üçüncü bentte eşik yoktur, ancak takdir yalnız ilave kısım için yapılıp mevcut irada eklenir. - **Bina gayrisafi irat / arazi kıymet** (VUK m.69): Binada gayrisafi irat esas alınır. Arazide kıymet esas alınır. Her iki varlık için aynı dağıtım ve toplama mantığı uygulanır, yalnız ölçülen değer farklıdır. - **Gayrisafi irat / safi irat** (VUK m.38): Gayrisafi irat, taşınmazın tahmin edilen brüt yıllık getirisidir ve madde 38 bendi 9'da yer alır. Safi irat, gayrisafi iratten yapılan indirimle bulunan tutardır ve bendi 10'da ayrıca gösterilmesi istenir. İki tutar ayrı yazılmak zorundadır. Vergi, safi irat üzerinden hesaplandığı için ihbarnamede gayrisafi iratla safi iratın birbirine karıştırılması içeriği eksik kılar. - **Gayrisafi irat / gayrisafi kıymet** (VUK m.38): Gayrisafi irat, kiraya dayalı tahmin değeridir. Kıymet, taşınmazın değerine dayalı tahmindir; madde bendi 9 ile ikisini birlikte 'veya' ile sayar. İhbarnamede hangi esasa göre tahmin yapıldığı açık yazılmalıdır; iki ölçüt aynı anda yazılmaz. ## İlgili konular - Vergi değerleri (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/tahmin-esasi-ve-gayrisafi-irat - Tahrir usulü (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/tadilat-tadilat-sebepleri-arazinin-hal-ve-heyetinde-degisiklik - Tahrire dayanan tarh ve götürü matrahların tespiti (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/tahrire-dayanan-tarh-ve-ortalama-kar-hadlerinin-tespiti ## İlgili terimler [Genel tahrir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-tahrir) · [Ferdi tadilat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ferdi-tadilat) · [Kıymet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiymet) · [Safi irat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/safi-irat) · [Mevzii tadilat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mevzii-tadilat) · [Tekalif cetveli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tekalif-cetveli) · [Taksim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksim) · [Tahrir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahrir) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.