--- title: "Gayrisıhhi müessese nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayrisihhi-muessese" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gayrisıhhi müessese **Kısaca:** Gayrisıhhi müessese, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 1593 s. K. m.272: Çevre ve halk sağlığı bakımından zararlı, tehlikeli veya rahatsız edici etki doğurabilecek işyerleri ve tesisleri ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanunu/madde-272) - 3572 s. K. m.3: Çevreye zarar verebilecek veya rahatsızlık yaratabilecek işyerlerini ifade eder ve sınıflarına göre ayrılır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3572-sayili-isyeri-acma-ve-calisma-ruhsatlarina-dair-kanun-hukmunde-kararnamenin-degistirilerek/madde-3) - 5302 s. K. m.7 · il özel idaresinin yetkileri ve imtiyazları: Çevre ve halk sağlığı bakımından riskli sayılan işyerleridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-7) ## Kanunda nerede geçiyor ### Umumi Hıfzıssıhha Kanunu - Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.269 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanunu/madde-269): Sağlık, çevre ve komşuluk üzerinde rahatsızlık ya da zarar doğurabilecek nitelikteki işletme ve atölyelerdir. Madde 268 bu tür müesseseleri tanımlar ve bu maddede sınıflandırılmalarının konusu olarak anılır. - Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.270 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanunu/madde-270): Çevreye, komşulara ya da halk sağlığına zarar verebilecek nitelikte olduğu kabul edilen, bu nedenle sınıflandırılarak denetlenen işyeri ve atölye türüdür. Madde, bu kavramın kapsamını genel bir tanımla değil, düzenlenecek liste ve sınıflandırma yoluyla belirler. - Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.272 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanunu/madde-272): Çevre ve halk sağlığı bakımından zararlı, tehlikeli veya rahatsız edici etki doğurabilecek işyerleri ve tesisleri ifade eder. Sınıflandırma, müesseselerin bu etkilerinin ağırlığına göre yapılır. ### İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun - İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3572-sayili-isyeri-acma-ve-calisma-ruhsatlarina-dair-kanun-hukmunde-kararnamenin-degistirilerek/madde-2#f1-a): Çevreye ya da halk sağlığına zarar verebilecek nitelikte faaliyet gösteren, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 268-275. maddeleri kapsamındaki işyerleridir. Maddenin (a) bendi bunlardan yalnızca birinci sınıf olanları kapsam dışı bırakır. - İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3572-sayili-isyeri-acma-ve-calisma-ruhsatlarina-dair-kanun-hukmunde-kararnamenin-degistirilerek/madde-3#f1-c-ca): Çevreye zarar verebilecek veya rahatsızlık yaratabilecek işyerlerini ifade eder ve sınıflarına göre ayrılır. Maddenin (c) bendinin (ca) alt bendinde 2. ve 3. sınıf olanlar büyükşehir belediye başkanlığının yetkisine girer. ### İl Özel İdaresi Kanunu - İl Özel İdaresi Kanunu m.7 – İl özel idaresinin yetkileri ve imtiyazları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-7): Çevre ve halk sağlığı bakımından riskli sayılan işyerleridir. Bu bent kapsamında ruhsat ve denetim, yalnızca belediye sınırları dışında il özel idaresine aittir. ## Karıştırılan kavramlar - **Birinci sınıf gayrisıhhi müessese / Diğer gayrisıhhi müesseseler** (3572 s. K. m.2): 1593 sayılı Kanun'un 268-275. maddeleri kapsamında birinci sınıf olan işyerleri (a bendi), 3572 sayılı Kanun'un hükümleri dışında kalır. İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için bu istisna yoktur, 3572 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Birinci sınıf işyerlerinde ruhsat rejimi 3572 sayılı Kanun'a göre değil, 1593 sayılı Kanun'a göre yürür. - **Gıda üreten gayrisıhhi müessese (birinci-üçüncü sınıf) / Dördüncü sınıf gıda üretimi** (3572 s. K. m.2): Birinci, ikinci ve üçüncü sınıf gıda üreten gayrisıhhi müesseseler (e bendi) kapsam dışındadır. Dördüncü sınıf gıda üretim yerleri bu bent kapsamında değildir. Yalnızca gıda üretimi yapan dördüncü sınıf işyerleri 3572 sayılı Kanun'un ruhsat hükümlerine tabi kalır. - **Gayrisıhhi müessese / sıhhi ve sair işletme (büyükşehir yerleri)** (3572 s. K. m.3): 2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseler. Sıhhi ve sair işletmeler. Gayrisıhhi müesseselerde ruhsat büyükşehir belediye başkanlığınca, sıhhi ve sair işletmelerde büyükşehir içindeki diğer belediye başkanlıklarınca verilir. ## Örnek kararlar - 4. Daire, 2024/2060 E., 2025/989 K., 12.02.2025 — ilgili: 3572 s. K. m.2, 1593 s. K. m.269, 1593 s. K. m.270, 1593 s. K. m.272 - 8. Daire, 2007/3190 E., 2008/3516 K., 14.05.2008 — ilgili: 3572 s. K. m.2, 1593 s. K. m.269, 1593 s. K. m.270, 1593 s. K. m.272 - 4. Daire, 2024/282 E., 2025/855 K., 06.02.2025 — ilgili: 1593 s. K. m.269, 1593 s. K. m.270, 1593 s. K. m.272 ## İlgili terimler [Liste](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/liste) · [İşyeri açma ve çalışma ruhsatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isyeri-acma-ve-calisma-ruhsati) · [Muayenehane](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muayenehane) · [Ruhsat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ruhsat) · [Mütalaa](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutalaa) · [Sınıf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sinif) · [Haczedilemezlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/haczedilemezlik) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.