---
title: "Gecekondu nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecekondu"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Gecekondu

**Kısaca:** Kanunun uygulamasında, imar ve yapı mevzuatına ve genel hükümlere bağlı kalınmadan, kendisine ait olmayan arazi veya arsa üzerinde, sahibinin rızası alınmadan yapılan izinsiz yapılardır. Tanım, hem yapının imar mevzuatına uygunluğunu hem de arazi üzerindeki mülkiyet hakkını ölçüt alır. (775 s. K. m.2)

## Kanunda nerede geçiyor

### Gecekondu Kanunu
- Gecekondu Kanunu m.1 – Kapsam ve tarif (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/775-sayili-gecekondu-kanunu/madde-1#f1): Kanunun amacına göre, izinsiz ve ruhsatsız biçimde, genellikle yeniden gecekondu yapımının önlenmesi gereken alanlarda kurulmuş yapılardır. Madde metni tanım vermez; kapsam belirlemesi kanunun ilgili maddelerinde ve yargı içtihadında yapılır.
- Gecekondu Kanunu m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/775-sayili-gecekondu-kanunu/madde-2#f1): Kanunun uygulamasında, imar ve yapı mevzuatına ve genel hükümlere bağlı kalınmadan, kendisine ait olmayan arazi veya arsa üzerinde, sahibinin rızası alınmadan yapılan izinsiz yapılardır. Tanım, hem yapının imar mevzuatına uygunluğunu hem de arazi üzerindeki mülkiyet hakkını ölçüt alır.
- Gecekondu Kanunu m.21 – Gecekonduların ıslah ve tasfiyesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/775-sayili-gecekondu-kanunu/madde-21#f1-a): Belediyeye ait veya belediyenin mülkiyetine geçmesi gereken arazi ve arsa üzerinde, kanunun yürürlük tarihinden önce yapılmış, 16. ve 17. maddelere göre tespit edilmiş yapıdır. Yapının tespit edilmiş olması ve konut olarak kullanılması gerekir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Mevcut gecekondu / Yeni kaçak yapı** (775 s. K. m.1): Mevcut gecekondu, kanunun ıslah ve tasfiye hükümlerinin doğrudan konusudur. Yeni kaçak yapı, madde metnindeki 'yeniden gecekondu yapımının önlenmesi' amacının konusudur. İki durum farklı tedbirlere tabi tutulur. Mevcut yapıya ıslah veya tasfiye, henüz kurulmamış veya yeni kurulan yapıya önleme tedbirleri uygulanır.
- **Gecekondu / Kaçak yapı** (775 s. K. m.2): Gecekondu, arazi sahibinin rızası alınmadan başkasının arazisine kurulan izinsiz yapıdır. Kaçak yapı, imar mevzuatına aykırı biçimde yapılmış ancak arsa sahibinin rızasıyla kurulmuş yapıdır. Arazi sahibinin rızası bulunmayan yapı 775 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilir; rızası bulunan izinsiz yapı bakımından bu kanun değil imar mevzuatı uygulanır.
- **Gecekondu sahibi / gecekondu sahibi olmayan** (775 s. K. m.21): Gecekondu sahibi, yapının mülkiyetine sahip olan kişidir. Birinci fıkra a bendi kapsamındadır. Gecekondu sahibi olmayan, yapıyı kiracı ya da başka bir sıfatla kullanan kişidir. Birinci fıkra b bendi kapsamındadır. Sahibe konut, nakit veya arsa tahsisi sunulurken; sahibi olmayana ucuz kiralık konut veya arsa tahsisi sunulur. Karşılıklar farklıdır.
- **Konut olarak kullanılan / konut dışı kullanılan gecekondu** (775 s. K. m.21): Konut olarak kullanılan gecekondu, birinci fıkra kapsamında yıkım yasağının konusudur. Konut dışı amaçla kullanılan gecekondu, son fıkra kapsamındadır ve plan ve mevzuata göre korunması gerekenler hakkında aynı hükümler uygulanabilir. Konut dışı kullanılan yapılarda da koruma sağlanabilir, ancak bu, korunması gerekenlerle sınırlıdır.
- **Tek gecekondu / birden fazla gecekondu** (775 s. K. m.21): Tek gecekondu sahibine birinci fıkra hükümleri doğrudan uygulanır. Birden fazla gecekonduya sahip kişide yalnızca seçilen bir gecekondu hakkında hüküm uygulanır. Korunması mümkün olanlar varsa seçim bunlar arasından yapılmalıdır. Diğer gecekondular belediyece bedel karşılığında alınabilir, kiraya verilebilir veya satılabilir.
- **Gecekondu ıslah ve tasfiye sahası / Önleme bölgesi** (775 s. K. m.5): Gecekondu ıslah ve tasfiye sahası, mevcut gecekondu yapılaşmasının bulunduğu alanı ifade eder. Önleme bölgesi, kanun hükümlerine göre yeniden teşkil edilen ve kaçak yapılaşmanın önlenmesi amaçlanan alandır. Maddedeki edinme yetkisi her iki alan türünde de aynı şartlarla kullanılabilir.

## Örnek kararlar

- 2020/42 E., 2023/99 K., 18.05.2023 — ilgili: 775 s. K. m.1
- 1978/26 E., 1978/33 K., 20.04.1978 — ilgili: 775 s. K. m.21
- 1. Hukuk Dairesi, 2024/2978 E., 2024/5698 K., 16.10.2024 — ilgili: 775 s. K. m.1

## İlgili terimler

[İzinsiz yapı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/izinsiz-yapi) · [Tedbir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tedbir) · [İslah](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islah) · [Tasfiye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasfiye)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.