--- title: "Gecikme cezası nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecikme-cezasi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gecikme cezası **Kısaca:** Gecikme cezası, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - SGGSSK m.89 · prim borçlarına halef olma, gecikme cezası ve gecikme zammı ile iadesi gereken primler: Ödeme süresinde ödenmeyen prim ve diğer alacağın ilk üç aylık süre içinde her ay için %3 oranında artırılmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-89) - 5941 s. K. m.3 · ibraz, ödeme, çekin karşılıksız olduğunun tespiti ve gecikme cezası: Bankanın, karşılık hesapta bulunmasına rağmen ödemeyi geciktirmesi veya kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarı geciktirmesi hâlinde hamile ödediği, her gün için binde üç oranındaki cezadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5941-sayili-cek-kanunu/madde-3) - 6001 s. K. m.35: Geçiş ücretinin süresinde ödenmemesi halinde, ödenmeyen ücrete ek olarak tahakkuk ettirilen parasal yaptırımdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6001-sayili-karayollari-genel-mudurlugunun-hizmetleri-hakkinda-kanun/madde-35) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.89 – Prim borçlarına halef olma, gecikme cezası ve gecikme zammı ile iadesi gereken primler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-89#f1): Ödeme süresinde ödenmeyen prim ve diğer alacağın ilk üç aylık süre içinde her ay için %3 oranında artırılmasıdır. Cumhurbaşkanı bu oranı iki katına kadar artırmaya ya da %1'e kadar indirmeye yetkilidir. ### Çek Kanunu - Çek Kanunu m.3 – İbraz, ödeme, çekin karşılıksız olduğunun tespiti ve gecikme cezası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5941-sayili-cek-kanunu/madde-3): Bankanın, karşılık hesapta bulunmasına rağmen ödemeyi geciktirmesi veya kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarı geciktirmesi hâlinde hamile ödediği, her gün için binde üç oranındaki cezadır. Bu hâllerde 3095 sayılı Kanun uygulanmaz. ### Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun - Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun m.35 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6001-sayili-karayollari-genel-mudurlugunun-hizmetleri-hakkinda-kanun/madde-35): Geçiş ücretinin süresinde ödenmemesi halinde, ödenmeyen ücrete ek olarak tahakkuk ettirilen parasal yaptırımdır. Ücretin asıl borcundan ayrı bir kalemdir. ## Karıştırılan kavramlar - **İlk üç ay / ilk üç aydan sonra gecikme cezası ve gecikme zammı** (SGGSSK m.89): Ödeme süresinin bitiminden itibaren ilk üç aylık süre içinde ödenmeyen kısım için her ay %3 gecikme cezası uygulanır. Üç aylık süre geçtikten sonra cezai artış uygulanmaz, yalnız gecikme zammı hesaplanmaya devam eder. Ödenmeyen borç için ilk üç ayda hem ceza hem zamm, sonrasında yalnız zamm işler. - **Erken bitirme primi / gecikme cezası** (2886 s. K. m.7): Gecikme halinde alınacak cezalar (e) bendinde, erken bitirme primi (m) bendinde yer alır. Erken bitirme primi işin süresinden önce bitirilmesinde fayda görülen hallerde söz konusudur. Prim verilmeyecekse bunun şartnamede açıkça belirtilmesi maddenin zorunlu hususlarını tamamlamak için gerekir; prim ile ceza birbirinden bağımsız iki ayrı hükümdür. - **Süre uzatımı / gecikme cezası** (2886 s. K. m.7): Süre uzatımı (l) bendinde, uzatım verilebilecek haller ve şartlar olarak düzenlenir. Gecikme cezası (e) bendinde, süresinde bitirilememesinin yaptırımı olarak düzenlenir. Uzatım kapsamında kalan gecikme için ceza uygulanmaz; uzatım hallerinin şartnamede gösterilmemesi cezanın kapsamını belirsiz bırakır. - **Gecikme cezası ve gecikme zammı / Asıl prim alacağı** (SGGSSK m.93): Asıl prim alacağında zamanaşımı 2. fıkraya göre takvim yılı başından başlar. Gecikme cezası ve gecikme zammı, 89. madde uyarınca 88. maddedeki ödeme süresinin son gününü izleyen günden itibaren uygulanır. Faiz ve ceza kalemleri asıl alacaktan farklı bir tarihten işlemeye başlar. - **Genel sağlık sigortası primi / diğer prim borçları (ilk taksitte faiz ve gecikme cezası)** (SGGSSK geç. m.60): 5510 m.60/1-(g) kapsamındaki sigortalılık statüsünden kaynaklanan prim borcu. Bu statüden kaynaklanmayan diğer borçlar. Diğer borçların hesaplanan tutarı ilk taksit süresi içinde tamamen ödenirse maddenin yayımından ödeme tarihine kadar faiz uygulanmaz. (g) bendi kapsamındaki prim borcu aslı ilk taksit süresi içinde ödenirse ödeme tarihine kadar gecikme cezası ve gecikme zammı tahsil edilmez. ## İlgili konular - Primlere ilişkin hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/prim-alinmasi-prime-esas-kazanc-prim-oranlari-ve-asgari-iscilik-prim-belgeleri ## Örnek kararlar - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2026/492 E., 2026/423 K., 02.04.2026 — ilgili: SGGSSK m.89 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2025/866 E., 2025/1170 K., 16.07.2025 — ilgili: SGGSSK m.89 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi, 2022/1006 E., 2025/1115 K., 08.07.2025 — ilgili: SGGSSK m.89 ## İlgili terimler [Geçiş ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecis-ucreti) · [Müştereken ve müteselsilen sorumluluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mustereken-ve-muteselsilen-sorumluluk) · [Gecikme zammı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecikme-zammi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.