--- title: "Gecikme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecikme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gecikme **Kısaca:** Gecikme, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.280 · sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi: Bildirimin makul ölçüde olağan sayılabilecek süreyi aşarak yapılmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-280) - TTK m.876 · genel olarak a) Taşıyıcının özeni: Eşyanın sözleşmede veya uygulamada kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-876) - 2920 s. K. m.122 · gecikmeden doğan zarar: Taşımanın kararlaştırılan veya makul süre içinde tamamlanamaması durumudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-122) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.280 – Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-280#f1): Bildirimin makul ölçüde olağan sayılabilecek süreyi aşarak yapılmasıdır. Makul süre somut olaya göre belirlenir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.876 – II - Sorumluluktan kurtulma — 1. Genel olarak a) Taşıyıcının özeni (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-876#f1): Eşyanın sözleşmede veya uygulamada kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesidir. Teslim süresinin belirlenmemiş olması halinde makul süre ölçü alınır. ### Türk Sivil Havacılık Kanunu - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.122 – Gecikmeden doğan zarar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-122#f1): Taşımanın kararlaştırılan veya makul süre içinde tamamlanamaması durumudur. Madde, gecikmenin zararını sorumluluk nedeni yapar; taşımanın hiç yapılamaması veya hasar gibi diğer ihlal türleri bu kavramın kapsamına girmez. ## Karıştırılan kavramlar - **Gecikme sorumluluğu / hasar sorumluluğu** (2920 s. K. m.122): Gecikmeden doğan zarar, eşyanın fiziksel olarak zarar görmeden geç teslim edilmesinden kaynaklanır. Hasar sorumluluğu, eşyanın yıpranması, kaybolması ya da bozulmasından doğar. Madde yalnızca gecikme durumunu düzenler. Hasar hâlinde ayrı bir sorumluluk hükmü uygulanır; aynı olay her iki sorumluluğu birlikte doğurabilir. - **Vergi cezası / Gecikme faizi (VUK kapsamı)** (GVK m.90): Vergi cezaları ve para cezaları, madde metninin birinci fıkrasında sayılan kalemlerdir. Vergi Usul Kanunu'na göre ödenen gecikme faizi, 1988 tarihli eklenen ikinci fıkra ile ayrıca düzenlenmiştir. Her iki grup da gelir vergisi matrahından ve gelir unsurlarından indirilemez; ancak ikinci fıkra yalnız VUK'a göre ödenen gecikme faizini kapsar. - **Gecikme faizi (üçüncü fıkra) / tecil faizi (dördüncü ve beşinci fıkra)** (VUK m.112): Üçüncü fıkradaki geçen süreler için gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır. Dördüncü ve beşinci fıkralarda 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranı uygulanır. Dava ve ödeme gecikmesine bağlı faiz ile iade gecikmesine bağlı faiz farklı oranlara tabidir. - **Haklı mazeret / Mazeretsiz gecikme** (VUK m.139): İstenen defter ve vesikaları belirlenen zamanda mazeretsiz getirmeyen kişi, bunları ibraz etmemiş sayılır. Haklı mazeret gösteren kişiye defter ve vesikaları ibraz etmesi için münasip bir mühlet verilir. Mazeretsiz gecikme ibraz etmeme sonucunu doğurur; haklı mazeret varsa ek mühlet tanınır ve ibraz etmeme sayılmaz. - **Anlaşma üzerine gecikme faizi / ceza indirimi** (VUK ek m.16): Gecikme faizi, verginin normal vade tarihinden kabul bildirimi tarihine kadar geçen süre için uygulanır. Ceza indirimi, düzeltme tutarının bir ay içinde ödenmesine bağlıdır. Faiz süreye bağlı olarak doğar; ceza indirimi ise yalnızca tam ve zamanında ödeme halinde yarım indirim olarak uygulanır. - **Tahsil edilmiş gecikme zammı / Henüz tahsil edilmemiş gecikme zammı** (VUK ek geç. m.12): Madde kapsamındaki alacaklar için daha önce gecikme zammı tahsil edilmişse, bu tutarlar red ve iade edilir. Henüz tahsil edilmemiş gecikme zammı için ise hüküm uygulanmaz, sadece uygulanmama kuralı işler. Tahsil edilmiş tutarlar iade edilirken, tahsil edilmemiş tutar için tahsil yapılmaz. ## İlgili konular - Suçu bildirmeme ve kamu görevlisinin suçu bildirmemesi (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/sucu-bildirmeme-ve-kamu-gorevlisinin-sucu-bildirmemesi ## Örnek kararlar - 11. Hukuk Dairesi, 2022/2414 E., 2022/4941 K., 16.06.2022 — ilgili: 2920 s. K. m.122 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2021/645 E., 2022/1376 K., 11.04.2022 — ilgili: 2920 s. K. m.122 - 10. Daire, 2015/4595 E., 2020/3452 K., 05.10.2020 — ilgili: 2920 s. K. m.122 ## İlgili terimler [Gecikmeden doğan zarar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecikmeden-dogan-zarar) · [Hasar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hasar) · [Zıya](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ziya) · [Taşıyıcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasiyici) · [Yetkili makam](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-makam) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.