--- title: "Gecikmesinde sakınca bulunan hal nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecikmesinde-sakinca-bulunan-hal" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Gecikmesinde sakınca bulunan hal **Kısaca:** Gecikmesinde sakınca bulunan hal, 9 kanunda 18 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.433 · yetki: Kişinin durumunun beklemeye elverişli olmadığı, yerleşim yeri vesayet makamının kararını beklemenin zarar doğuracağı durumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-433) - HMK m.54 · temsil veya izin belgelerinin verilmesi: Belgenin sunulmasını beklemenin telafisi güç zarar doğurabileceği acil durumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-54) - CMK m.140 · teknik araçlarla izleme: Hâkim kararının beklenmesi hâlinde delilin kaybolacağı veya tedbirin amacına ulaşamayacağı durumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-140) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.21 – Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yapılan işlemler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-21): Yetkili merciin beklenmesi hâlinde işlemin ya hiç yapılamayacağı ya da ciddi zorluklarla karşılaşılacağı durumdur. Bu ölçüt, işlemin ertelenmesinin doğuracağı zararın ağırlığına bağlıdır. Sadece iş yükü ya da kolaylık gerekçesi bu hâli oluşturmaz. - CMK m.75 – Şüpheli veya sanığın beden muayenesi ve vücudundan örnek alınması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-75): Hâkim veya mahkeme kararını beklemenin delilin kaybolmasına ya da işlemin yapılmasını engelleyecek bir gecikmeye yol açacağı durumdur. Bu halde karar, Cumhuriyet savcısı tarafından verilebilir. - CMK m.90 – Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-90): Tutuklama kararı ya da yakalama emri gerektiren bir durumda, Cumhuriyet savcısına veya amirlere derhal başvurmanın mümkün olmadığı hâldir. Kolluğa bu hâlde kendi başına yakalama yetkisi verilir. - CMK m.118 – Gece yapılacak arama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-118): Hâkimden karar alınmasını beklemenin delilin kaybolması, şüphelinin kaçması ya da kimliğinin tespit edilememesi gibi sonuçlar doğuracağı durumdur. Uygulamada, tedbirin hâkim kararı beklenirken uygulanamaz hale gelmesi ya da beklenen faydayı vermemesi hali olarak yorumlanır. - CMK m.129 – Postada elkoyma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-129): Hâkim kararı beklenmeden savcının elkoyma emri verebilmesini sağlayan olağanüstü durumdur. Bu hâlde elkoyma emrini savcı verir ve gönderiyi açmadan hemen yetkili hâkime teslim eder. - CMK m.140 – Teknik araçlarla izleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-140): Hâkim kararının beklenmesi hâlinde delilin kaybolacağı veya tedbirin amacına ulaşamayacağı durumdur. Bu hâlde karar Cumhuriyet savcısı tarafından verilir. - CMK m.163 – Soruşturmanın sulh ceza hâkimi tarafından yapılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-163): Beklemenin delilin kaybına, şüphelinin kaçmasına ya da başka bir zarara yol açabileceği durumdur. Madde bu hâlde de savcıya erişilememesini ek koşul olarak arar. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.433 – B. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-433): Kişinin durumunun beklemeye elverişli olmadığı, yerleşim yeri vesayet makamının kararını beklemenin zarar doğuracağı durumdur. Bu halde yetki ilgilinin bulunduğu yerdeki vesayet makamına geçer. - TMK m.446 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-446): Vesayet makamının kararını beklemenin küçüğün yararına zarar verecek olduğu acil durumdur. Bu halde karar vasi tarafından doğrudan verilebilir. - TMK m.447 – 2. Kısıtlılarda (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-447): Vesayet makamının kararını beklemenin kısıtlıya zarar verebileceği, acil müdahalenin gerektiği durum. Bu hâlde vasi, vesayet makamından önce harekete geçebilir. ### Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun - Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.3 – Mülkî amir tarafından verilecek koruyucu tedbir kararları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6284-sayili-ailenin-korunmasi-ve-kadina-karsi-siddetin-onlenmesine-dair-kanun/madde-3): Mülkî amirin kararını beklemenin korunan kişinin güvenliği bakımından telafisi güç zarar doğuracağı durumdur. Bu hâl, kolluk amirinin doğrudan tedbir almasının ön koşuludur. - Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.5 – Hâkim tarafından verilecek önleyici tedbir kararları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6284-sayili-ailenin-korunmasi-ve-kadina-karsi-siddetin-onlenmesine-dair-kanun/madde-5): Tedbirin hâkim kararını beklemeden alınmasını gerektiren acil durumdur. Yalnız birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki tedbirler için kolluk amirince alınabilir. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.21 – B. Konut dokunulmazlığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-21): Hâkim kararı beklendiğinde amacın gerçekleşemeyeceği ya da delil veya can güvenliği bakımından zararın doğacağı durumdur. Bu halde hâkim kararının yerine kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri geçer. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.54 – Temsil veya izin belgelerinin verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-54): Belgenin sunulmasını beklemenin telafisi güç zarar doğurabileceği acil durumdur. Bu halde mahkeme belgesiz işleme izin verebilir; kanun bu durumun somut ölçütünü ayrıca tanımlamaz. ### Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu - Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu m.6 – Yetkiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2937-sayili-devlet-istihbarat-hizmetleri-ve-milli-istihbarat-teskilati-kanunu/madde-6): Hâkim kararı beklenmesinin tedbirin amacını ortadan kaldıracağı durumdur. Bu hâlde tedbir, Teşkilat Başkanı veya yardımcısının yazılı emriyle başlatılabilir; emir yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur. ### Uluslararası Nitelikteki Teşekkülerin Kurulması Hakkında Kanun - Uluslararası Nitelikteki Teşekkülerin Kurulması Hakkında Kanun m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3335-sayili-uluslararasi-nitelikteki-tesekkulerin-kurulmasi-hakkinda-kanun/madde-2): Teşekkülün faaliyetinin durdurulmasının beklenmesi halinde kamu yararının zarar görebileceği durumdur. Bu ölçüt, geçici durdurmanın ön koşuludur ve maddede somut bir süre ile ölçülmez. ### Tanık Koruma Kanunu - Tanık Koruma Kanunu m.6 – Tanık koruma tedbiri kararlarını verecek makam ve merci (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5726-sayili-tanik-koruma-kanunu/madde-6): Cumhuriyet savcısının kararını beklemenin tanık için tehlike doğuracağı durumdur. Yalnızca 5. maddenin birinci fıkrasının (ç) bendindeki tedbir için geçici olarak kolluk amirine yetki tanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Suçüstü hâli / Gecikmesinde sakınca bulunan hâl** (CMK m.163): Suçüstü hâli, suçun işlenişiyle doğrudan bağlantılı durumdur. Gecikmesinde sakınca hâli, bekleme sonucunda delil veya başka bir zararın doğacağı durumu kapsar. Madde iki hâli alternatif saymaktadır; her ikisinde de savcıya erişilememesi veya iş gücünün aşılması koşulu aranır. - **Gecikmesinde sakınca bulunan hal / olağan hal** (HMK m.54): Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde mahkeme, eksikliğin giderilmesi şartıyla dava açılmasına ya da davayla ilgili işlem yapılmasına izin verebilir. Olağan hâlde belgeler dava veya cevap dilekçesiyle birlikte sunulmalıdır; belgesiz dava açılamaz ve yargılamayla ilgili işlem yapılamaz. Acil hâlde belgesiz işlem yapılabilir, ancak bu izin eksikliğin sonradan giderilmesi koşuluna bağlıdır. - **Olağan soruşturma / Gecikmesinde sakınca bulunan hal** (5235 s. K. m.21): Olağan halde suçun işlendiği yer savcısı, il başsavcılığının yetkisini kabul ederek soruşturma evrakını ilgili başsavcılığa gönderir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde suçun işlendiği yer savcısı, zorunlu delilleri toplar ve gerekli kararlar için bulunduğu yer sulh ceza hâkimliğinden talepte bulunur. Acil hallerde soruşturma yetkisi, devralınana kadar yerel savcılıkta kalır ve yalnız zorunlu işlemler yapılır; hâkimlik kararı için talep ayrıca yapılır. ## İlgili konular - Göreve başlama ve paraların yatırılması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/goreve-baslama-ve-paralarin-yatirilmasi - Kişinin hakları ve ödevleri, özel hayatın gizliliği ve korunması (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/kisinin-haklari-ve-odevleri-ozel-hayatin-gizliligi-ve-korunmasi - Arama ve elkoyma (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/arama-ve-elkoyma - Bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle elde edilen menfaatin bulunduğu hesabın, bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/bilisim-suclarinin-islenmesi-suretiyle-elde-edilen-menfaatin-bulundugu-hesabin - Gözlem altına alınma (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/gozlem-altina-alinma - Suçlara ilişkin ihbarlar ve soruşturma (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/sorusturmanin-gizliligi-suclarin-ihbari-ve-sorusturma-islemleri ## Örnek kararlar - Birinci Bölüm, 2013/2392 E., 15.04.2015 — ilgili: CMK m.118, CMK m.129 ## İlgili terimler [Suçüstü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sucustu) · [Korunan kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/korunan-kisi) · [Vesayet Makamı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vesayet-makami) · [Postada elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/postada-elkoyma) · [Teknik araçlarla izleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teknik-araclarla-izleme) · [Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruma-amaciyla-ozgurlugun-kisitlanmasi) · [Soruşturma işlemleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sorusturma-islemleri) · [Geçici kapatma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-kapatma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.